پرسش ـ در باب نطفه حرام گفته ميشود شخصي كه از نطفه حرام درست شده بهشت بر وي حرام و سرانجامش جهنم است. عليرغم اختياري كه براي انسان هست ولي گويا اينچنين شخصي بالاجبار مرتكب گناه ميشود تا بهشت بر وي حرام گردد. اگر اين نظريه صحيح و منتسب به روايات است پس تكليف بچه غير مكلف كه از نطفه حرام نشأت گرفته و مرده چيست؟
پاسخ ـ اولاً چنين نيست كه بهشت بر ولدالزنا حرام باشد؛ زيرا با عدل الهي سازگار نيست و امكان چنين چيزي مصداق داستان مشهور است كه در شعر زير نمايان شده است:
گنه كرد در بلخ آهنگري
به شوشتر زدند گردن مسگري
ثانياً اين تصور كه انسان پديد آمده از نطفه حرام، مجبور به ارتكاب گناه باشد نيز خلاف عدل و حكمت الهي ميباشد و از اساس باطل است؛زيرا در صورت اجبار به گناه، تكليف و كيفر و مؤاخذه بعدي، فاقد مبناي شرعي و عقلي است.
البته فرزندان نامشروع به دليل قانون وراثت كه زيربناي روحي، فكري و اخلاقي انسانها را تشكيل ميدهد و شخصيت انساني را ميسازد و زمينه را براي نيل به سعادت يا شقاوت مهيا ميكند، استعداد و زمينه آلودگي و گناه بيشتري از ديگر افراد دارند؛ زيرا پدر و مادري بزهكار داشتهاند و در نتيجه در معرض خطر آلودگي و بزهكاري بيشتري قرار دارند. از اين رو، بايد بيشتر از ديگران مواظب باشند تا به گناه و زشتي آلوده نگردند.
بنابراين، چنين نيست كه «فرزند نامشروع بودن» علّت تامّه براي انحراف و شقاوت باشد، به گونهاي كه اراده و اختيار را از او سلب كند، و در نتيجه قادر نباشد با به كار بستن دستورات ديني و كسب اعمال نيك و فضايل اخلاقي به سعادت برسد.
فرزندان نامشروع، مانند فرزندان مشروع در انتخاب راه سعادت و يا شقاوت آزادند؛ آنها نيز ميتوانند با اراده و اختيار خود راه تقوا و فضيلت را برگزيده، جزو رستگاران و اهل بهشت گردند. امام صادق(ع) در حديثي ميفرمايد: اِنَّ وَلَدَ الزِّنا يُستَعْمَلُ، اِنْ عَمِلَ خيراً جُزِيَ بِه و اِنْ عَمِلَ شَرّاً جُزِيَ بِه (بحارالانوار، ج 5، ص 287.)
فرزند نامشروع آزموده ميشود. اگر كار نيك كند، پاداش ميبيند و اگر كار زشت مرتكب شود، به كيفر ميرسد.
علاّمه مجلسي پس ازنقل اين حديث ميگويد: «مشهور ميان اماميه اين است كه فرزند نامشروع نيز مانند ديگر مردم مكلّف به اصول و فروع دين است و مانند ديگر مسلمانان در صورت اظهار اسلام با او برخورد ميگردد و پاداش و كيفر داده ميشود.» (همان، ص 287 ـ 288.)
بنابراين، نكوهش و توبيخي كه اسلام از فرزندان نامشروع نموده، براي اين است كه به آنها هشدار دهد در موقعيت خطرناكي قرار دارند. جالب اينكه، اگر اين گونه فرزندان نامشروع در برابر گناه پايداري كنند و خود را پاك نگه دارند، نزد خداوند مقامي بالاتر و ارجمندتر از افراد هم رديف خود خواهند داشت؛ چرا كه در معرض خطر بيشتري بوده و مجاهدت بيشتري كردهاند. (ناصر مكارم شيرازي و جعفر سبحاني، پاسخ به پرسشهاي مذهبي بيجا: مدرسه امام علي، 1377 ص 319 ـ 323.)
