زمين خالى از حجّت نمى‏ماند 1

مقالات امام زمان (ع) 15 بهمن 1392 00:00 11 دقیقه مطالعه بدون دیدگاه تعداد بازدید 7 نفر

جهت آشنايى بيشتر با اين موضوع به ذكر دو حديث از روايات حضرت على‏عليه السلام اكتفا مى‏شود.
– عن على‏عليه السلام قال: اللّهم انه لابدَّ لارضك من حجّة لك على خلقك، يهديهم الى دينك و يعلّمهم علمك لئلا تبطل حجّتك و لا يضلّ أتباع اوليائك بعد اذ هديتهم به اما ظاهر ليس بالمطاع او مكتتم مترقّب، ان غاب عن النّاس شخصُهُ فى حال هدايتهم فانّ علمه و آدابه فى قلوب المؤمنين مثبتة، فهم بها عاملون.
بار خدايا! همواره بايد در روى زمين تو حجتى براى بندگانت داشته باشى تا خلق را به دينت راهنمايى كند، و علم تو را به آنها بياموزد تا حجّت تو تباه نشود و پيروان اولياء تو بعد از آنكه آن‏ها را هدايت كرده‏اى دوباره گمراه نگردند. [حجت تو] يا ظاهر و آشكار خواهد بود كه اطاعت او را نمى‏كنند و يا از ديده‏ها نهان خواهد بود كه مردم در انتظار او به سر مى‏برند. اگر شخص و جسم او در حال هدايت مردم از آنان غائب باشد علم و آدابش در قلب‏هاى عاشقان حق پايدار است و آن‏ها به آن علم و آداب پايبند هستند و به آن عمل مى‏كنند.
– اللّهم بلى لا تخلو الارض من قائم لِلّه بحجّةٍ: امّا ظاهراً مشهوراً و امّا خائفاً مَغموراً لئلا تبطُلَ حجج اللّه و بيّناته و كم ذا و أين؟ اولئك واللّهِ الاقلّون عدداً و الاعظمون عنداللّه قدراً يحفظُ اللّه بهم حُججه و بيّناته… اولئك خلفاء اللّه فى ارضهِ و الدعاةِ الى دينهِ.
… بارخدايا آرى! زمين از امامى كه قيام بر حق كند خالى نخواهد ماند. او يا آشكار و شناخته شده است يا ترسان و پنهان است تا حجت‏ها و دليل‏هاى روشن خدا (يعنى اصول و احكام دين و تعاليم انبياء) از بين نرود. اما اينكه ايشان چند نفرند و كجايند؟ به خدا سوگند از نظر تعداد آن‏ها بسيار كم هستند ولى از جهت منزلت و بلندمرتبه‏گى در نزد خداوند بسيار بزرگوارند. خداوند به وسيله ايشان حجّت‏ها و دليل‏هاى روشن خود را حفظ مى‏كند… آنان خلفا و نمايندگان خدا در روى زمين هستند و مردم را به سوى دين و احكام و مقررات او دعوت مى‏كنند…

نَسَب حضرت مهدى‏عليه السلام
در لابلاى سخنان على بن ابيطالب‏عليه السلام روايات زيادى در زمينه معرفى نسب امام زمان‏عليه السلام به چشم مى‏خورد كه به يك بيان مجموعه اين قبيل از روايات به سه دسته تقسيم مى‏شوند. در بخشى از آنها او را فرزند خودشان معرفى مى‏كنند، در قسمتى ديگر آن حضرت را از فرزندان حضرت فاطمه‏ عليها السّلام و بالاخره در دسته‏اى از روايات حضرت مهدى‏عليه السلام را از اولاد امام حسين‏عليه السلام معرفى كرده‏ اند.
– عن ابى جعفر محمد بن على‏عليه السلام قال: خطب اميرالمؤمنين على بن ابيطالب‏عليه السلام بالكوفة بعد منصرفه من النهروان… فحمد اللّه و اثنى عليه و صلىّ على رسول اللّه ‏صلى الله عليه و آله و ذكر ما انعم اللّه على نبيّه و عليه ثم قال: …و مِنْ وُلدى مهدىُّ هذِهِ الاُمّة
امام محمد باقرعليه السلام مى‏فرمايند: اميرالمؤمنين على بن ابيطالب‏عليه السلام وقتى كه از جنگ نهروان به كوفه برگشتند براى مردم خطبه‏ اى خواندند… در آن خطبه نخست خدا را سپاس گفتند و درود به روان پيامبرصلى الله عليه و آله فرستادند و نعمت‏هايى را كه خداوند به رسولش و بر خود آن حضرت عنايت كرده است يكى يكى شمردند سپس در ادامه فرمودند: از جمله نعمت‏هاى خداوند بر من آن است كه مهدىّ اين امّت از فرزندان من است.
– عن زرّبن حبيش سمع عليّاً [عليه السلام ] يقول: المهدىّ رجلٌ منّا مِنْ وُلد فاطمة.
زرّبن حبيش شنيد كه على بن ابيطالب‏عليه السلام مى‏فرمود: مهدى مردى از ما اهلبيت و از فرزندان حضرت فاطمه زهرا است.
– …عن على بن موسى الرضاعليه السلام عن ابيه… عن ابيه اميرالمؤمنين على بن ابيطالب‏عليه السلام انه قال: التّاسِعُ مِنْ وُلْدِك يا حُسَيْنُ هُوَ القائِمُ بالحق…
… حضرت امام رضاعليه السلام از پدر بزرگوارش موسى بن جعفرعليه السلام و او نيز از پدرش… او از امام حسين‏عليه السلام و آن حضرت از اميرالمؤمنين على بن ابيطالب‏عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت خطاب به امام حسين‏عليه السلام فرمودند: نهمين فرزند تو اى حسين! قائم بر حقّ (مهدى‏عليه السلام ) است…
– عن ابن العياش قال: حدثّنى الشيخ الثقة ابوالحسين بن عبدالصمد بن علىّ… عن نوح بن دراج عن يحيى عن الاعمش … انهم كانوا عند على‏بن ابيطالب‏عليه السلام … و اذا اقبل الحسين‏عليه السلام يقول: بأبى انت يا ابا ابن خيرة الاماء. فقيل يا اميرالمؤمنين ما بالك؟ تقول هذا للحسن و هذا للحسين‏عليه السلام ؟ و من ابن خيرة الاماء؟ فقال: ذاك الفقيد الطريد الشريد م-ح-م-د بن الحسن‏ بن على‏ بن محمّد بن على‏بن موسى ‏بن جعفربن محمّدبن على ‏بن الحسين هذا و وضع يده على رأس الحسين‏عليه السلام.

ابن عياش در كتاب مقتضب مى‏گويد: شيخ ابوالحسين بن عبدالصمد بن على از نوح بن دراج و چند نفر ديگر نقل كرد كه آن‏ها در حضور اميرالمؤمنين‏عليه السلام بودند، وقتى امام حسين‏عليه السلام وارد شد حضرت به ايشان فرمودند: پدرم به قربان پدر فرزند بهترين كنيزها!
به آن حضرت گفته شد: يا اميرالمؤمنين علّت چيست كه براى امام حسين‏عليه السلام اين تعابير را به كار مى‏بريد؟ فرزند بهترين كنيزها كيست؟
حضرت على‏عليه السلام در جواب فرمودند: او گمشده‏اى است كه از نزديكان و خويشاوندان و وطن خود دور است، نام او م-ح-م-د فرزند حسن بن على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن الحسين است؛ در اين هنگام دست خود را بر سر مبارك امام حسين‏عليه السلام نهاده فرمودند: همين حسين‏عليه السلام .

      خاندان مهدى‏عليه السلام
اميرالمؤمنين‏عليه السلام در معرفى خاندان حضرت مهدى‏عليه السلام از تعابير زيادى استفاده كرده‏اند و هر يك از آن‏ها به گوشه‏ اى از واقعيّت دلالت دارند كه در مجموع به همراه توصيفات ديگرى كه از ساير ائمه ‏عليهم السّلام نقل شده است به طور كامل شخصيّت امام عصرعليه السلام را به انسان‏ها مى‏شناسانند. به عنوان مثال در يك جا مى‏فرمايند: آن حضرت از قريش است. در مورد ديگر وى را از بنى‏هاشم معرفى مى‏كنند. در ضمن يكى ديگر از سخنانشان او را از عترت پيامبرصلى الله عليه و آله مى‏خوانند و… كه هر كدام از اين عبارات به بُعد خاصّى از شخصيت امام زمان‏عليه السلام دلالت دارند و در نتيجه اين اختلاف در الفاظ و عبارات با يكديگر منافاتى ندارند و همه آن‏ها اوصاف يك حقيقت نورانى را روشن مى‏كنند.
– عن الحسين بن على‏عليه السلام قال: جاء رجل الى اميرالمؤمنين‏عليه السلام فقال له: يا اميرالمؤمنين نبئّنا بمهديكم هذا؟ فقال: اذا درج الدارجون و قلّ المؤمنون و ذهب المجلبون فهناك. فقال: يا اميرالمؤمنين عليك السلام ممّن الرجل؟ فقال‏عليه السلام : من بنى‏هاشم من ذروة طود العرب…
از حسين بن على‏عليه السلام نقل شده است كه آن حضرت فرمود: شخصى خدمت على‏عليه السلام آمد و به آن حضرت گفت: اى اميرمؤمنان براى ما از مهدى‏عليه السلام سخن بگو. على بن ابيطالب‏عليه السلام فرمودند: هنگامى كه رفتنى‏ها بروند و اهل ايمان كم شوند و آشوبگران و جنگ طلبان نابود گردند، در چنين شرايطى او ظهور خواهد كرد. آنگاه همان شخص عرضه داشت يا اميرالمؤمنين! درود و سلام بر تو باد، حضرت مهدى‏عليه السلام از كدام طايفه است؟ حضرت فرمودند: او از بنى‏هاشم است كه بهترين طايفه عرب و قُلّه شرف و جوانمردى به حساب مى‏آيد.
– …عن ابن زرير الغافقى، سمع علياًعليه السلام يقول هو من عترة النبى‏صلى الله عليه و آله
نقل شده است كه ابن زرير غافقى شنيد كه على بن ابيطالب‏عليه السلام مى‏فرمايند: مهدى‏عليه السلام از عترت پيامبر اكرم‏صلى الله عليه و آله است.
– قال على بن ابى‏طالب‏عليه السلام : هو فتىً من قريش…
على بن ابيطالب‏عليه السلام فرمودند: او (حضرت مهدى‏عليه السلام ) از قبيله قريش… است.

    نام مبارك مهدى‏عليه السلام
در مجموعه سخنان حضرت على‏عليه السلام با روش‏هاى مختلفى از نام مبارك امام زمان‏عليه السلام ياد مى‏شود. در يك مورد تصريح به نام آن حضرت غير جايز دانسته شده است. در مورد ديگر از آن با اشاره سخن به ميان مى‏آيد و بالاخره در مورد ديگر به صراحت نام مخصوص بيان مى‏شود.
– …عن جابر بن يزيد الجعفى قال: سمعت ابا جعفرعليه السلام يقول: سأل عمر اميرالمؤمنين‏عليه السلام عن المهدىّ فقال: يا ابن ابى طالب اخبرنى عن المهدىّ ما اسمُهُ؟ قال‏عليه السلام : امّا اسمُهُ فلا، انّ حبيبى و خليلى عَهِدَ اِلىَّ ان لا اُحدِّث باسمِهِ حتّى يبعثه اللَّه عزّوجلّ و هو ممّا استودع اللَّه عزّوجلّ رسوله فى علمه.
جابربن يزيد جعفى مى‏گويد: از امام باقرعليه السلام شنيدم كه مى‏فرمود: روزى عمر بن خطاب به اميرالمؤمنين‏عليه السلام گفت: اى پسر ابوطالب! نام مهدى چيست؟ آنرا براى من بيان كن.
على‏عليه السلام فرمود: اسم اورا نمى‏گويم، چون حبيب و خليل من )رسول اكرم ‏صلى الله عليه و آله ( با من عهد كرده است اسم او را براى كسى بيان نكنم تا اينكه خداوند وى را مبعوث و ظاهر گرداند و اين از امورى است كه خداوند عزّوجلّ علم آن را نزد پيامبرش امانت و وديعه نهاده است.
– …عن على بن ابيطالب‏عليه السلام قال: المهدىُّ مولِدُهُ بالمدينة من اهل بيت النبىُّ اسمُهُ اسم نبىٍّ…
على بن ابيطالب‏عليه السلام فرمودند: مهدى در مدينه به دنيا مى‏آيد. او از اهل بيت پيامبر اكرم ‏صلى الله عليه و آله است. و هم اسم با يكى از پيامبران است…
در يكى از اشعار منسوب به حضرت على‏عليه السلام در اين باره آمده است:
فثم يقوم القائم الحق منكم                و بالحق   ياتيكم و بالحق ّ يعمل
سمىُّ   نبى ّ اللّه نفسى فدائه                 فلا تخذلوه يا بنىّ و عجّلوا
سپس آن قيام كننده بر حق، از ميان شما قيام خواهد كرد. او حق را خواهد آورد و به آن عمل خواهد كرد.
جانم فداى او كه همنام رسول خداصلى الله عليه و آله است. اى فرزندان من! به يارى او بشتابيد، مبادا او را بى يار و ياور رها سازيد.
– عن على‏عليه السلام قال: اسم المهدىُّ محمد
حضرت على‏عليه السلام فرمود: اسم حضرت مهدى‏عليه السلام محمد است.

     سيماى مهدى‏عليه السلام
به خصوصيات جسمانى و ويژگيهاى بدنى حضرت مهدى‏عليه السلام در بخشى از روايات حضرت على‏عليه السلام اشاره مى‏شود. در يكى از اين روايات بطور كلى اين ويژگيها بيان شده تا آنجا كه مى‏فرمايد آن حضرت در خلقت خود شبيه پيامبراكرم ‏صلى الله عليه و آله است، اما در تعدادى ديگر از روايات به توصيف خصوصيات چهره واعضاء بدن امام زمان‏عليه السلام مى‏پردازد.
حضرت على‏عليه السلام در توصيف ويژگيهاى جسمى مهدى‏عليه السلام فرمودند:
– …فقال‏عليه السلام : رجلٌ اجلى الجبين، اقنى الأنف، ضخم البطن، اذيل الفخذين، ابلج الثنايا، بفخذه اليمنى شامة.
او مردى است كه پيشانى‏اش گشاد و درخشان است، بينى او خوش تراش و شكمش نسبتا بزرگ و رانهايش عريض مى‏باشد. دندان‏هاى سفيد و درخشان دارد، و در ران سمت راست او علامتى هست.

   كمال‏الدين، ج 1ص 302ح .11
    نهج‏البلاغه فيض الاسلام، حكمت 139ص .1158
معانى‏الاخبار، ج 1ص 138باب 28ح 9ط دار الكتب الاسلاميه؛ بحارالانوار، ج 35ص .45
ملاحم ابن طاووس، ص 175ح 203 كنزالعمال، ج 14ص 591ح .39675
     كمال الدين، ج 1ص 304 اثباةالهداة، ج 6ص 395
    بحارالانوار، ج 51ص 110و 111
     بحارالانوار، ج 51ص 115
     فتن ابن حماد، 264ح 1043ط دار الكتب العلمية،؛ ملاحم ابن طاووس، ص 320ح 459ط مؤسسه صاحب الامرعليه السلام .
    ملاحم ابن طاووس، ص 155ح 193
    كمال الدين، ج 2باب 56ص 648
      عقدالدرر، ص 64 عرف السيوطى، الحاوى، ج 2ص 73
    بحارالانوار، ج 51ص 132
      برهان المتقى، ص 101ح .8