پرسش. چرا شيعيان بر مهر سجده ميكنند؟
پاسخ: بنابر نظر همه فقهاي اسلام، سجده بر زمين و بر آنچه از جنس زمين باشد، جايز است. تنها اختلاف در اين است كه آيا فقط بر زمين و آنچه از جنس زمين است، بايد سجده كرد يا اينكه سجده بر ديگر اشيا مثل فرش يا لباس و از اين دست نيز جايز است.
بنابراين، كارهايي را كه شيعيان هنگام سجده انجام ميدهند، همه فقهاي مسلمان پذيرفتهاند و كسي نميتواند در آن شبهه كند، ولي درباره سجده بر فرش، مسلمانان به نظر واحد نرسيدهاند. دست كم علماي شيعه، مخالف اين عمل اهل سنت هستند. بر اين اساس، عمل شيعيان، موافق با عقل و احتياط است و شبه هاي در آن راه ندارد. استفاده شيعيان از مهر هنگام سجده نيز براي سهولت كار است؛ زيرا بيشتر خانهها مفروش است و دسترسي به زمين يا چيزي كه از جنس زمين باشد، مشكلاتي در پي دارد. پس مهر گذاشتن شيعه، به دليل حفظ شرط سجده و سهولت در آن است.
نكته مهم ديگر اين است كه شيعيان براي خداوند بر مهر سجده ميكنند، نه اينكه براي مهر سجده كنند؛ اين دو، تفاوت مهمي با يكديگر دارند. همچنان كه اهل سنت نيز براي خداوند بر فرش سجده ميكنند.
بايد گفت استفاده شيعه از مهر در نماز، به معناي انحصار سجده بر مهر نيست، بلكه سجده بر مطلقِ زمين و آنچه از آن ميرويد، ولي خوردني نيست، در هر شرايطي جايز است. پس در حرم ائمه يا در مساجدي كه كف آنها سنگ فرش است، نيازي به گذاشتن مهر نيست و سجده بر همان سنگ كافي است.
نكته مهم اينكه در صدر اسلام نيز مهر گذاشتن سابقه داشته است. ميگويند كه يكي از فقهاي تابعين به نام مسروح بن اجدع، در سفرهايش گل خشكيدهاي را از مدينه به همراه خود داشت و بر آن سجده ميكرد. وي از اهل كوفه بود و از ابوبكر، عمر، عثمان و حضرت علي عليه السلام و عبداللّه بن مسعود روايت نقل كرده است. (جعفر سبحاني تبريزي، الاعتصام بالكتاب والسنه، ص 86 . )
از نظر شيعه، سجده بر خاك كربلا ثواب زيادي دارد؛ زيرا سجده بر خاك كربلا، يادآور پيام عاشورا و اهداف قيام اباعبداللّه الحسين عليه السلام است. امام صادق عليهالسلاممي فرمايد:
سجده بر گِل قبر حسين عليهالسلام، تا هفت زمين را نوراني ميكند و هر كس تسبيحي از گِل قبر حسين عليهالسلام داشته باشد، تسبيحگو نوشته ميشود، گرچه تسبيح نگويد.(وسائل الشيعه، ج 3، باب 16، از ابواب ما سجد عليه، صص 607 و 608 . برگرفته از كتاب پرسمان نماز به قلم محسن محمدي.)
