پرسش . سيماي دوزخيان چگونه است؟
پاسخ: جهنم را نيز ميتوان در سه مبحث مطرح كرد: سيماي دوزخيان، عذابهاي مادي و عذابهاي معنوي جهنم.
آيات قرآن در مورد دوزخ بسيار زياد است و اين به دليل اهميت مطلب و آثار تربيتي فراواني است كه انذار نسبت به جهنم دارد. بررسي فهرستي از مطالب متعدد در اين باره مستلزم بحثي طولاني خواهد بود. بنابراين به همان سه مطلب بسنده ميكنيم.سيماي دوزخيان:
قرآن اسباب و عوامل و اعمال و صفات متعددي را براي جهنميان ذكر كرده است. از جمله:
1 و 2. كفر و نفاق: « … إِنَّ اللّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعاً» (نساء: 140) خداوند منافقان و كافران، همگي را در دوزخ جمع ميكند.
3. نافرماني خدا و پيامبر(ص): « … وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فَيهَا أَبَداً» (جن: 23) كساني كه خدا و رسولش را نافرماني كنند برايشان آتش دوزخ است و جاودانه درآن خواهند ماند.
4. به تمسخر گرفتن آيات الهي: « ذلِكَ جَزَاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آيَاتِي وَرُسُلِي هُزُواً» (كهف: 106) اين چنين، كيفر آنها دوزخ است؛ به خاطر اينكه كافر شدند و آيات من و پيامبر(ص) و ائمه(ع) را به استهزاء و سخره گرفتند.
5 . جلوگيري از راه يافتن مردم: « فَمِنْهُم مَنْ آمَنَ بِهِ وَمِنْهُم مَن صَدَّ عَنْهُ وَكَفَي بِجَهَنَّمَ سَعِيراً» (نساء: 55 ) گروهي ازآنان به او (پيامبر) ايمان آوردند و جمعي در راه او مانع ايجاد نمودند كه شعله فروزان آتش دوزخ براي آنها كافي است.
6 . غفلت: « وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَيَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَيُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَيَسْمَعُونَ بِهَا أُولئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ» (اعراف: 179) مسلماً گروه زيادي از جن وانس را براي دوزخ آفريديم. آنها دلهايي دارند كه با آن نميفهمند و چشمهايي دارند كه با آن نميبينند و گوشهايي دارند كه با آن نميشنوند. آنها همانند چهارپايانند بلكه گمراهترند. آنها غافلاناند
.
7. پيروي از شيطان: « قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُوماً مَدْحُوراً لَمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكُمْ أَجْمَعِينَ» (اعراف: 18) به شيطان فرمود: از آن جايگاه با ننگ و خواري بيرون رو؛ هر كس از انسانها از تو پيروي كند، جهنم را از همگي شما پر خواهم كرد.
8 . طغيان و استكبار: « … أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْويً لِلْمُتَكَبِّرِينَ» (زمر: 60 ) آيا در جهنم جايگاهي براي متكبرين وجود ندارد.
9. ظلم و تكيه كردن بر ظالم: « وَأَمَّا الْقَاسِطُونَ فَكَانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَباً» (جن: 15) اما ظالمان، پس هيزم آتش دوزخاند.
10. دنيا پرستي و فراموش كردن آخرت: « مَن كَانَ يُرِيدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِيهَا مَا نَشَاءُ لِمَن نُّرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلاَهَا مَذْمُوماً مَّدْحُوراً» (اسراء: 18) هر كس كه فقط زندگي زود گذر دنيا را بخواهد آن را به مقداري كه بخواهيم به هر كس اراده كنيم ميدهيم. سپس دوزخ را براي او قرار خواهيم داد كه در آتش ميسوزد، در حالي كه سرزنش شده و از درگاه خدا رانده ميشود.
11. كشتن مومن بي گناه: « وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِداً فِيهَا وَغَضِبَ اللّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَاباً عَظِيماً» (نساء: 93) هر كه مؤمني را عمداًبكشد، جزايش دوزخ است. جاودانه در آن ميماند و خداوند بر او غضب ميكند و او را از رحمتش دور ميسازد و عذاب بزرگي براي او آماده كرده است.
12. ترك نماز: « … يَتَسَاءَلُونَ عَنِ الْمُـجْرِمِينَ مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ … » (مدثر: 40 تا 43) بهشتيان از مجرمين ميپرسند: چه چيز شما را به جهنم فرستاد؟ ميگويند: ما از نماز گزاران نبوديم و…
13. منع زكات: « … وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ الَّذِينَ لاَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَ هُم بِالآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ» (فصلت: 6 و 7) واي بر مشركين، كساني كه زكات را ادا نميكنند و نسبت به آخرت كافرند.
14. رباخواري: « … وَمَنْ عَادَ فَأُولئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ» (بقره: 275) و آن دسته از ربا خواران كه به اين گناه باز گردند اهل آتش خواهند بود و هميشه در آن ميمانند.
15. كفران نعمت: « أَلَمْ تَرَ إِلَي الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً وَأَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا وَبِئْسَ الْقَرَارُ» (ابراهيم: 28 و 29) آيا كساني كه نعمت خدا را تبديل به كفران كردند و قوم خود را به دار البوار (دوزخ) كشاندند را نديدي؟ جهنمي كه آنها به آتشش ميسوزند و بد قرارگاهي است.
16. كمفروشي: « وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ …» (مطففين: 1) واي بر كمفروشان.
17. عيبجويي از ديگران: « وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ …» (همزه: 1) واي بر هر عيبجوي غيبت كننده.
18. اسراف و تبذير: « … وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَابُ النَّارِ» (مومن: 43) و اينكه مسرفان اهل آتشاند.
19. جرم و گناه: « إِنَّ الْمُـجْرِمِينَ فِي عَذَابِ جَهَنَّمَ خَالِدُونَ» (زخرف: 74) مجرمين مسلماً در عذاب جهنم جاودانه خواهند ماند.
20. تعدي از حدود الهي: « وَمَن يَعْصِ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ ناراً خَالِداً فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ» (نساء: 14) و كسي كه از خداوند و رسولش نافرماني و از حدود الهي تجاوز كند او را در آتش وارد ميكند كه در آن جاودانه خواهد ماند و براي او عذاب خوار كنندهاي است.
آنچه گذشت بخش عمده و ويژگيهاي دوزخيان و اعمال و گفتار و خصائلي بود كه افراد را جهنمي ميكند و به اين ترتيب سيماي دوزخيان اجمالاً مشخص شد.
