شامپو از چه اجزايي تشکيل شده است؟
70 تا 80 درصد شامپو را آب تشکيل ميدهد، بقيه مواد موجود در آن شامل موارد زير است
* مواد پاککننده: علت اصلي استفاده از شامپو، بهرهگيري از خاصيت پاککنندگي و تميزکنندگي آن است.
سبوم يا همان چربي روي مو و کف سر، توسط سورفاکتانتها برداشته ميشوند.
در واقع سورفاکتانتها موادي در شامپو هستند که با ايجاد کف، باعث پاکيزگي مو میشوند.
سورفاکتانتها از اسيدهاي چرب مشتق ميشوند.
اسيدهاي چرب، موادي طبيعي هستند که از منابع مختلف گياهي يا حيواني به دست ميآيند.
امروزه اين منابع شامل روغن نارگيل، روغن هسته خرما يا روغن دانه سويا است.
مواد ديگري نيز براي افزايش قوام شامپوها مورد استفاده قرار ميگيرند، مانند متیل سلولز.
* مواد حالتدهنده: اين مواد علاوه بر کم کردن آثار منفي سورفاکتانتها، باعث افزايش حالت پذیری و بهبود وضعیت موهام شوند. اين عوامل عبارتاند از: پلیمرها، سيليکونها و آمین اکسیدها.
* مواد دلپذیر کننده: شامل رنگها، اسانسها و عوامل صدفی کننده است.
* مواد نگهدارنده: به علت اين که قسمت عمده شامپوها را آب تشکيل ميدهد، براي پيشگيري از فساد شامپو توسط ميکروبها و قارچها لازم است مواد نگهدارنده نيز به شامپوها اضافه شود.
در گذشته از موادي مانند فرم آلدئید استفاده ميشد که به دليل سرطانزايي مصرف آن ممنوع شده است.
يکي از عللي که باعث میشود بعضي افراد به برخي شامپوها حساسيت نشان دهند، آلرژي به مواد نگهدارنده آنهاست.
* مواد فعال با خواص طبي: برخي شامپوها داراي خواص طبي هستند مانند شامپوهاي ضد شوره که حاوي سلنيوم سولفيد، پيريتويين زينک، کليمازول يا کتوکونازول هستند.
تعدادي از شامپوها حاوي پانتول ميباشند که در رشد و افزايش رطوبت مو ارزشمند است.
گاه عصارههاي گياهي مانند گزنه، آلوئهورا، رزماري (اکليل کوهي)، نعناع، فلفل، رازيانه، بابونه، سدر، روغن بادام، روغنزیتون، جوجوبا، مريمگلي، برنج، گندم، عصاره انار و زعفران نيز به شامپوها اضافه ميشوند.
چه کسي؟ چه شامپويي؟
در مورد اينکه هر فرد بايد از چه شامپويي استفاده کند، بايد گفت که اين انتخاب بستگي به عوامل متعددي دارد؛ مثلا آيا فرد مبتلا به شوره سر ميباشد يا خير؟
آيا از بیماری خاصی در کف سر رنج ميبرد يا خير(مثلا عدهاي از افراد مبتلا به بيماري پسوريازيس کف سر بوده و پوستههاي فراواني در کف سر دارند)؟
آيا موهاي فرد چرب، خشک يا معمولي است؟
آيا فرد موهايش را رنگ کرده است يا خير؟
اگر به برچسب شامپوها دقت کرده باشيد، روي آنها نوشته شده مخصوص موهاي چرب، خشک، معمولي يا موهاي آسيبديده و رنگ شده.
اين ويژگيها را بر اساس ترکيبي از سورفاکتانتها و مواد نرمکننده، به دست ميآورند و بهتر است هر فرد بر اساس نوع مويش، شامپوهاي مخصوص آن مو را انتخاب نمايد؛ مثلا اگر موهاي شما چرب است، شامپوي مخصوص موهاي چرب، چربي سر شما را بهتر پاک خواهد کرد.
ولي اگر موهاي خشکي داشته باشيد و از شامپوي موهاي چرب استفاده کنيد، موهايتان شدیداً خشک و غيرقابل شانه زدن خواهد شد.
بهطور معمول، اگر موهاي معمولي داريد، توصيه ما شستشوي يک روز در ميان موهاست.
چنگ زدن موها
مو عمدتاً از مواد کراتيني مرده تشکيل شده است، بنابراين کوتاه کردن مو ، تأثیری روي سلولهاي فعال موجود در فوليکول مو و رشد و بهبود عملکرد آنها ندارد، ولي کشيده شدن موها، روي سلولهای فوليکول اثر دارد، به همين دليل شستن موها بايد بهآرامی انجام شود، نه با شدت و نيازي به چنگ زدن موها در موقع شستن نيست.
به همين ترتيب ، خشک کردن مو هم بايد بهآرامی انجام شود.
بهخصوص افرادي که موهاي تنک يا نازک دارند، بايد در خشک کردن موها دقت کافي داشته باشند و موها را بهآرامی با حوله خشک کنند و حوله را به پوست سرشان نمالند.
از شستن موها با آب خيلي داغ نيز بايد پرهيز کرد، زيرا شستن مکرر موها با آب خيلي داغ، به آنها آسيب ميرساند.
شامپو نبايد وارد چشم شود (حتي شامپوهاي ملايمي که باعث سوزش چشم نميشوند) و بايد بهطور کامل از روي سر شسته شوند، زيرا باقي ماندن شامپو حتي به مقدار کم روي سر باعث التهاب پوستي ميشود.
به همين دليل بهتر است بعد از شامپو زدن، موها را به مدت سه يا چهار دقيقه آبکشي کرد.
دکتر بهروز باريک بين – متخصص پوست و مو
چقدر و چگونه موها را بايد شست؟
