قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم :
زیبایی با نرمش و رفاقت
انّ الرِّفقَ لَم یُوضَعْ علی شیءٍ الّا زانَهُ، ولا نُزِعَ مِن شَیءٍ الّا شانَهُ. (۵/۲۱۰۶؛ کافی: ۲/۱۱)
نرمی با هیچ چیز همراه نشد جز این که آن را آراست و از هیچ چیز برداشته نشد، مگر این که آن را زشت ساخت.
مدارا نسبت به دوست
ما اصطَحَبَ اثنانِ الّا کانَ أعظَمُهُما أجراً وأحَبُّهُما الی اللَّهِعزّ و جل أرفَقَهُما بصاحِبِهِ. (۵/۵۲۱۰۶؛ کافی: ۲/۱۲۰)
هیچ دو نفری با هم رفاقت نکنند جز این که اجر آن کس بیشتر و نزد خداوند عزّ و جل محبوب تر است، که با رفیقش نرم تر باشد.
خیر مؤمن در باز شدن باب رفق
اذا أرادَ اللَّهُ بأهلِ بیتٍ خَیراً أدخَلَ علَیهِم بابَ رِفقٍ. (۵/۲۱۰۶؛ شرحابنابیالحدید:۳۳۹/۶)
هرگاه خداوند خیر خانوادهای را بخواهد باب نرمی را به روی آنان بگشاید.
خردمندترین مردم
أعقَلُ الناسِ أشَدُّهُم مُداراهً للناسِ.(۵/۲۱۰۶؛ امالی صدوق: ۲۸)
خردمندترین مردم با مداراترین آنها با مردم است.
رفق و مدارا، صفت محبوب خداوند
انّ اللَّهَ عزّ و جل رَفیقٌ یُحِبُّ الرِّفقَ فی الأمرِ کُلِّهِ.(۵/۲۱۱۰؛ کنزالعمال: ۵۳۷۰)
خداوند عزّ و جل مهربان است و نرمی را در هر کاری دوست دارد.
مدارا در عبادت
انّ هذا الدِّینَ مَتِینٌ فَأوغِلُوا فیهِ برِفقٍ، ولا تُکَرِّهُوا عِبادَهَ اللَّهِ الی عِبادِ اللَّهِ فتکونوا کالراکِبِ المُنْبَتِّ الذی لا سَفَراً قَطَعَ ولا ظَهْراًأبقی.(۵/۲۱۱۰؛کافی:۲/۸۶)
همانا این دین استوار است؛ پس با ملایمت در آن وارد شوید و عبادت خدا را بر بندگان خدا تحمیل نکنید که در آن صورت به سوار درماندهای میمانید که نه راهی پیموده و نه مرکبی (با نشاط) بر جای نهاده است.
برکت در نرمی و رفاقت
انّ فی الرِّفقِ الزِّیادَهَ والبَرَکَهَ، ومَن یُحرَمِ الرِّفقَ یُحرَمِ الخَیرَ. (۵/۲۱۱۰؛ کافی: ۲/۱۱۹)
همانا در نرمی، فزونی و برکت است و کسی که از نرمی محروم باشد، از خیر محروم شود.
مدارا با مردم
أمَرَنی رَبّی بِمُداراهِ النّاسِ کَما أمَرَنی بِأداءِ الفَرائضِ.(۴/۱۶۳۸؛ کافی: ۲/۱۱۷)
پروردگارم، همان گونه که مرا به انجام واجبات فرمان داده، به مدارا کردن با مردم نیز فرمان داده است.
مدارا، نصف ایمان
مُداراهُ النّاسِ نِصفُ الایمانِ، والرِّفقُ بِهِم نِصفُ العَیشِ.(۴/۱۶۳۸؛ کافی: ۲/۱۱۷)
مدارا کردن با مردم نصف ایمان است و نرمی و مهربانی کردن با آنان نصف زندگی است.
صفاتِ کامل کننده اعمال
ثَلاثٌ مَن لَم یَکُنَّ فِیه لِمَ یَتِمَّ لَهُ عَمَلٌ: وَرَعٌ یَحجُزُهُ عَن مَعاصِی اللَّهِ، وخُلُقٌ یُدارِی بِهِ النّاسَ، وحِلْمٌ یَرُدُّ بِهِ جَهلَ الجاهِلِ.(۴/۱۶۳۸؛ کافی: ۲/۱۱۶)
سه چیز است که هر کس نداشته باشد، هیچ عملی از او تمام وکامل نیست: ورعی که او را از نافرمانی خدا بازدارد و خُلق و خویی که به سبب آن با مردم مدارا کند و بردباری و حلمی که به وسیله آن رفتار جاهلانه نادان را دفع کند.
