سومین مرحله معاد

پرسش . سومين مرحله معاد (عالم قيامت) كجاست؟ 

پاسخ: سومين مرحله از مراحل معاد، قيامت كبري است كه خود مراحل متعددي دارد. قيامت كبري در مقابل قيامت صغري (مرگ) نام گذاري شده است. در اين مرحله انسان به آخرين منزل از مراتب سير تكاملي خود نائل مي‏آيد. در واقع اين مسافر به مقصد نهايي خود مي‏رسد. هدف آفرينش آسمان و زمين و جن و انس تحقق يافته و انسان به آرامش و ثبات لازم واصل مي‏شود. او كه عوالمي را پشت سر گذاشته و مراحل متعددي را طي كرده و در هر عالم ملكات و كمالاتي را كسب كرده است، اكنون به مرحله‏ اي مي‏رسد كه حاصل و نتيجه مكتسبات خود را مشاهده كند و در جوار رب العزه حيات واقعي و زندگاني جاويدان خود را آغاز مي‏كند. البته معناي اين سخن آن نيست كه سير تكاملي انسان در اين مرحله متوقف مي‏شود و او دست از استكمال خود بر مي‏دارد؛ بلكه سير تكاملي انسان همواره ادامه دارد. چنانكه اين مرحله خود داراي مراحل گوناگوني است كه هرگز داراي حكم يكساني نيست. در هر عقبه‏اي از عقبات آن حكمي وجود دارد و تصفيه حسابي. تمام مراحل گذشته به منزله مقدمه و مدخلي است براي اين مرحله و به دليل همين كه هدف نهايي آفرينش آنجا است، مشاهده مي‏شود كه تمام پيامبران الهي به ويژه خاتم آنها در كتابهاي آسماني به ويژه مهمين آنها (قرآن) اين همه نسبت به قيامت سفارش و تأكيد فراوان مي‏كنند و آن را از اصول اساسي دعوت خود قرار داده‏اند.

تاكنون دو مرحله عمده از بحث را طي كرده‏ايم (با صرفنظر از عالم ذر و مباحث مربوط به آن): دنيا و برزخ. البته در حركت تكاملي بشر قبل از قيامت نقاط عطف مهمي وجود دارد كه نبايد از آنها غفلت كرد. آن نقاط عطف عبارت است از اوّل: ظهور حضرت مهدي عليه السلام كه در آن دوره سرعت سير بشر به سوي تكامل بسيار زياد مي‏شود و در دوران ظهور بشر ره صد ساله را يك شبه طي مي‏كند. دوم: دوران رجعت كه برخي از انسانها به دنيا بر مي‏گردند و برخي آيات الهي در دنيا ظهور مي‏كند. در اين دو نقطه عطف در حقيقت مراتبي از قيامت و ظهور آيات خداوند به وقوع مي‏پيوندد. همچنان كه با مرگ برخي آيات الهي ظاهر مي‏گردد و سرانجام ظهور تام آيات الهي و از بين رفتن تمام روابط اعتباري و مقامات و ملاحظات قراردادي و آشكار شدن ملكوت اشياء و تجلي تام مالكيت حق در قيامت رخ مي‏دهد.