مقبره بزرگان

پرسش: علت صرف هزينه زياد براي مقبره بزرگان چيست؟

پاسخ: نخست بايد دانست كه از ديدگاه آيات و روايات اسلامي، زيارتگاه‏ها و محل‏هاي عبادت، نبايد نمادي از تجملات دنيايي و زخارف مادي باشد؛ ولي زيباسازي فضا در حد ايجاد جذابيت براي زائران، داراي آثار ثمربخش و سازنده‏اي است كه به بعضي از آنها اشاره مي‏شود: 1- تعمير و زيباسازي قبور ائمه اطهار(ع)، تعظيم شعائر الهي است و قرآن مجيد آن را نشانه تقواي قلوب و تسلط پرهيزگاري بر دل‏ها مي‏داند: وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اَللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَي اَلْقُلُوبِ‏، (حج، آيه 32) . مقصود از شعائر در آيه، نشانه‏هاي دين الهي است. اولياي الهي و بالاخص آنان كه در راه گسترش دين جانبازي كرده‏اند، از شعائر و نشانه‏هاي دين خدا مي‏باشند. يكي از راه‏هاي تعظيم آنان – علاوه بر حفظ آثار و مكتب آنها – حفظ و تعمير قبور آنان است. معمولاً در ميان تمام ملل، قبر شخصيت‏هاي بزرگ سياسي و ديني را در نقاط حساس به خاك مي‏سپارند و از آن به عنوان نشانه مكتب و نماد افتخار محافظت مي‏كنند. قرآن مجيد به روشني به ما دستور مي‏دهد كه به بستگان و خويشاوندان پيامبر گرامي(ص) مهرورزيم قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ اَلْمَوَدَّةَ فِي اَلْقُرْبي‏، (شوري، آيه 23) و مسلماً يكي از ابزار نشان دادن علاقه به خاندان رسالت، حفظ و بزرگداشت مرقدهاي آنان است. به دليل همين ابراز احساسات و نشان دادن عشق و علاقه زياد به اهل‏بيت(ع)، شيعيان همواره سعي كرده‏اند زيباترين هنرهاي معماري، آيينه‏كاري، منبت‏كاري و… را در حرم‏هاي اهل‏بيت(ع) و بناهاي متعلق به آنان به كار ببرند و ارزنده‏ترين و با ارزش‏ترين فلزات – اعم از طلا و نقره و ساير جواهرات – را وقف آن قبور مطهر نموده و در تزيين گنبد و بارگاه آن بزرگان استفاده كنند. اين نشانه تعظيم شعائر و بيانگر شكوه و اجلال آن بزرگواران در نزد مردم است. هم‏چنين ديدن اين حرم‏هاي نوراني، يادآور عظمت معنوي و مقام والاي صاحب آن بارگاه مي‏باشد. 2- تعظيم جلال و عظمت بزرگان دين از طريق آباداني و زيباسازي قبور آنان و در كنار آن به وجود آوردن امكانات رفاهي، براي زائران و ارائه خدمات فرهنگي، مادي و… مي‏تواند نقش زنده‏اي در گسترش و ترويج فرهنگ و ارزش‏هاي اسلامي، اسوه قراردادن ائمه اطهار(ع)، تمسك به سيره آن بزرگواران براي عموم مردم و… داشته باشد. اين خود نتايج مهم و ارزشمندي در حوزه فردي و اجتماعي به دنبال دارد و در نهادينه كردن ارزش‏هاي الهي و انساني مؤثر است. چنانچه بسياري از امور عام‏المنفعه (مانند خيرات، نذورات، اوقاف، مدرسه‏سازي، سرپرستي ايتام، پرداخت وجوهات شرعي، كمك به نيازمندان و…) از تأثيرات و نتايج بسيار ارزنده ساخت و ساز صحن و بارگاه امامان و امامزاده‏ها مي‏باشد؛ زيرا شكوه اين مكان‏هاي مقدس در جذب مردم، براي زيارت و انجام دادن خيرات مؤثر است. به عبارت ديگر صرف كردن هزينه‏هاي مالي به وسيله افراد خير، براي زيباسازي و تجليل بارگاه بزرگان دين، سبب يادآوري مقام و عظمت والاي آن بزرگان وتعظيم شعائر الهي است و مردم بسيار زيادي را به سوي خود جلب مي‏كند و در گسترش فرهنگ و ارزش‏هاي الهي و سيره و منش فردي و اجتماعي آن بزرگواران مؤثر است. 3- اگر مقايسه‏اي بين ساير بودجه‏هاي كلان فرهنگي كشور و نتايج حاصله با هزينه‏هايي كه در اين گونه اقدامات صرف مي‏شود و نتايج آن داشته باشيم، اهميت اين قبيل اقدامات براي ما روشن مي‏شود و در بسط و گسترش آن كوشش مي‏كنيم. 4- البته بايد از هرگونه اسراف، ريخت و پاش و انجام دادن اموري كه به هيچ وجه زيبنده نظام اسلامي و مكتب اهل بيت(ع) نيست جلوگيري كرد و براي استفاده بهينه از امكانات موجود، در جهت گسترش فرهنگ صحيح اسلامي و ارائه خدمات گوناگون (مانند ايجاد كتابخانه، زائرسرا، سالن اجتماعات، مراكز درماني، امكانات آسايش، مراكز فرهنگي، تفريحي ورزشي و… براي عموم افرادي جامعه خصوصاً افراد نيازمند و كمك به آنان) بايد برنامه‏ريزي‏هاي مناسب انجام داد. همان‏طور كه شاهد انجام اين‏گونه اقدامات، از سوي برخي مراكز ديني و زيارتي (مانند آستان قدس رضوي در مشهد، آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) در قم و…) مي‏باشيم. به اميد آن كه روز به روز از تجملات پرهزينه و كم‏فايده كاسته شود و به آنچه كه در راستاي رشد معنوي و آسايش زائران است، افزوده شود.