یك عده می گویند اصلا این حرف كه «الصلوة عمود الدین»؛ نماز پایه وعمود خیمه دین است با تعلیمات اسلامی جور نمی آید، اسلام دینی است كه بیش از هر چیزی به مسائل اجتماعی اهمیت می دهد، اسلام دین: «ان الله یأمر بالعدل و الاحسان»؛ همانا خداوند به عدل و احسان امر می کند. (نحل/90) است، اسلام دین «لقد ارسنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الكتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط»؛ به راستی ما پیامبران خود را با دلایل آشکار فرستادیم و با آنها کتاب و میزان نازل نمودیم تا مردم به عدل و انصاف برخیزند. (حدید/25) است، اسلام دین امر به معروف و نهی از منكر است «كنتم خیر امة اخرجت للناس تأمرون بالمعروف و تنهون عن المنكر»؛ شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدیدار شده اید که به کار پسندیده فرمان می دهید و از کار زشت باز می دارید. (آل عمران/110)، اسلام دین فعالیت و عمل و كار است، اسلام دین بزرگی است.
دینی كه اینهمه به این مسائل اهمیت می دهد، چطور می شود برای عبادت اینهمه اهمیت قائل بشود، نه پس اساسا مسئله عبادت در دنیای اسلام اهمیت زیادی ندارد، برو دنبال تعلیمات اخلاقی اسلام، برو دنبال تعلیمات اجتماعی اسلام، مسئله عبادت مال بیكارهاست، آنهائی كه كار مهمتری ندارند باید نماز بخوانند و عبادت كنند اما آدمی كه كار مهمتری دارد كه دیگر لزومی ندارد عبادت كند! این هم فكر غلطی است و بسیار بسیار خطرناك. اسلام را همانطوریكه هست باید شناخت.
این را كه من عرض می كنم به خاطر اینست كه بصورت یك بیماری در اجتماع خودمان احساس می كنم. با كمال تأسف الان در اجتماع ما آنهائی كه شور اسلامی دارند اكثرشان (البته همه را عرض نمی كنم) دو دسته هستند، یك دسته ربیع بن خثیمی فكر می كنند، مثل خواجه ربیع فكر می كنند، اسلام برای اینها عبارت است از ذكر و دعا و نافله خواندن و زیارت رفتن و زیارت عاشورا خواندن.
اسلام برای اینها یعنی كتاب مفاتیح و كتاب زادالمعاد، همه اسلام برای اینها در كتاب مفاتیح خلاصه شده است و غیر از این چیزی اساسا وجود ندارد. درست مثل ربیع بن خثیم فكر می كنند، اصلا كاری به دنیا ندارند، كاری به زندگی ندارند، كاری به مقررات اجتماعی اسلام ندارند، كاری به اصول و اركان اسلام ندارند، كاری به تربیت اسلام ندارند، به هیچ چیز اساسا كاری ندارند.
عكس العمل كند روی اینها نیست كه یك طبقه دیگری پیدا شده از تندروها كه واقعا به مسائل اجتماعی اسلام اهمیت می دهند و حساسیت هم نشان می دهند.
این جور اشخاص از این نظر خیلی هم با ارزش هستند، ولی از همینها را من گاهی دیده ام كه مثلا مستطیع شده است اما به حج نمی رود. این آدمی كه واقعا مسلمان است، واقعا به اسلام علاقمند است و دلش برای اسلام می طپد، وقتی مستطیع می شود به مكه نمی رود، اصلا برایش خیلی مهم نیست. به نماز اهمیت نمی دهد. به اینكه در مسائل باید تقلید كرد اهمیت نمی دهد با اینكه تقلید یك امر معقولی است. معنای تقلید چیست؟
می گویند آقا تو یا باید مسائلی مانند نماز و روزه را مستقیما خودت استنباط بكنی، یعنی اینقدر متخصص باشی كه خودت از روی تخصص استنباط بكنی، یا عمل به احتیاط بكنی كه كارت خیلی دشوار است و یا یك متخصص عادل عالم جامع الشرایط را در نظر بگیر و مثل اینكه به یك طبیب متخصص مراجعه می كنی، مطابق نظر او رفتار كن.
نمی شود كه انسان تقلید نكند، یعنی اگر تقلید نكند، خودش را بیشتر به زحمت انداخته است. یا بعضیها به روزه شان اهمیت نمی دهند، اگر رفتند مسافرت و روزه شان قضا شد قضایش را انجام نمی دهند اینها هم خودشان را مسلمان كامی می دانند، آن دسته اول هم خودشان را مسلمان كامل می دانند، در صورتی كه نه اینها مسلمان كملند و نه آنها.
اسلام دینی است كه «نومن ببعض و نكفر ببعض»؛ ما به برخی ایمان داریم و به برخی نداریم. (نساء/150) بر نمی دارد، نمی شود انسان عبادت اسلام را بگیرد ولی اخلاق و مسائل اجتماعیش را نگیرد، امر بمعروف و نهی از منكرش را نگیرد و نمی شود انسان امر به معروف و نهی از منكر اسلام را بگیرد و عبادتش را رها كند.
قرآن هر جا كه می گوید «اقیموا الصلوة» پشت سرش می گوید «آتوا الزكاة». اگر می گوید «اقام الصلوة» پشت سرش می گوید «آتی الزكاة». اگرمی گوید «یقیمون الصلوة» پشت سرش می گوید «یؤتون الزكاة» ”یقیمون الصلوة” مربوط به رابطه میان بنده و خداست، ”یؤتون الزكاة” مربوط به رابطه میان بنده و دیگر بندگان خداست.
یك نفر مسلمان هم باید یك رابطه دائم و ثابت میان او و خدای خودش بر قرار باشد و هم باید یك رابطه ثابت و دائم میان او و جامعه خودش بر قرار باشد.
بدون عبادت، بدون ذكر خدا، بدون یاد خدا، بدون مناجات با حق، بدون حضور قلب، بدون نماز، بدون روزه نمی شود یك جامعه اسلامی ساخت و حتی خود انسان سالم نمی ماند. و همچنین بدون یك اجتماع صالح و بدون یك محیط سالم، بدون امر بمعروف و نهی از منكر، بدون رسیدگی و تعاكف و تراحم میان افراد مسلمان نمی شود عابد خوبی بود.
