پرسش: منظور از غيبت صغرا و كبرا چيست؟
پاسخ: مطابق دلايل فراوان، خداوند متعال، پس از پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله ، دوازده جانشين از امامان معصوم مقرر فرموده است كه اولين آنها، اميرمؤمنان حضرت علي عليه السلام و آخرين آنها حضرت مهدي عليه السلام است: (نور الثقلين، عروسي حويزي، ج 2، ص 86 .) خداوند متعال، پيروي از اين امامان را بر همه انسانها واجب كرده و فرموده است:
يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ (نساء: 59 )
اي كساني كه ايمان آوردهايد! از خدا اطاعت كنيد، و از پيامبر و اولوا الامر [جانشينان معصوم پيامبر] پيروي كنيد.
در اين آيه شريف ـ چنان كه در روايت جابر و روايات مشابه آمده است ـ منظور از اولي الامر، امامان معصوم عليهم السلام هستند.
با توجه به دلايل گوناگون، از جمله اينكه جان حضرت مهدي عليه السلام حفظ شود ـ تا مانند ديگر امامان، زودهنگام به شهادت نرسد ـ و زمينه استفاده بيشتر از وجود مقدس او فراهم گردد و هيچ طاغوتي بر امام زمان بيعت نداشته باشد و همچنين حكمت الهي و دلايل ديگر، خداوند اراده كرده است كه امام زمان عليه السلام در پس پرده غيبت به سر برد. به اين ترتيب پس از شهادت امام حسن عسكري عليه السلام غيبت حضرت شروع شد. اين غيبت كه از پنج سالگي امام شروع شد و تا 69 سال (از 260 هجري تا 329 هجري) ادامه داشت به «غيبت صغرا» معروف است. در اين مدت، چهار نفر نايب خاص بودند كه واسطه حضرت و مردم محسوب ميشدند. مردم نيازها و مشكلات خود را به وسيله آنها به امام ميرساندند و امام آنها را رفع ميكرد.
از سال 329 (پايان غيبت صغري) غيبت ديگري شروع شد كه به «غيبت كبرا» معروف است. در اين مدت، واسطه امام و مردم، نايبان عام حضرت، فقها و مراجع تقليد و حاكم اسلامي (ولي فقيه) ميباشند. در اين دوره، امام زمان عليه السلام همچون خورشيد از پس ابر، به عالم هستي، نور، حرارت، و حيات ميبخشد، اگر چه جهان از اشعه طلايي اين خورشيد محروم است. (بحار الانوار، ج 53 ، ص 180.)
