پرسش: آيا مرگهاي ناگهاني از روز اول مشخص بوده است؟ آيا با صدقه ميشود جلو مرگ را گرفت؟
پاسخ: همه موجودات و حوادث و پديده هاي جهان، مطابق اراده ازلي و قضا و قدر الهي انجام ميشود. قضا و قدر الهي نيز به اين تعلق گرفته كه هر موجود و پديدهاي از راه علل و اسباب خاص خودش به وجود بيايد يا از بين برود و مسأله مرگ و ميرها نيز طبق ناموس خلقت و نظام علّي و معلولي پديد آيد. به طور كلي مرگ و مير دو نوع است: يكي اجل مسمّي، و دوّم اجل معلّق يا غير مسمّي. نوع اوّل همان اجل طبيعي است كه مطابق با نظام خلقت هر موجود زندهاي پس از يك دوره زندگي عوامل زيستي او رو به كاهش و زوال ميگذارد تا روزي كه عمر او به سر رسد، و اجل معلق، مرگهاي زودرس هستند كه بر اثر تصادف يا بيماريها و… پديد ميآيند و هر دو اجل به اراده و مشيت الهي و بر طبق قضا و قدر الهي انجام ميشود، ولي نكتهاي كه در اينجا قابل توجه است اين كه اعمال و رفتار ارادي و اختياري انسان نيز، خود يكي از اسباب و مشيات اين عالم و جزئي از قضا و قدر الهي است كه در بسياري از حوادث و پديدههاي عالم، نقش فاعلي به خود ميگيرد. پس انسان ميتواند با اعمال و رفتار خود، سرنوشت خويش را تعيين كند و يكي از اموري كه رفتار انسان در تعيين آن مؤثر است، مرگ ميباشد. انسان ميتواند با رعايت اصول بهداشتي و… عمر خود را به حد طبيعي و واقعي برساند. علاوه بر اين بعضي از گناهان يا كارهاي خير مانند قطع رحم يا ظلم و احسان وصله رحم و صدقات و… نيز در تأخير و تقديم مرگها مؤثر است. در هر صورت بايد توجه داشت كه هر دو اجل از ناحيه خدا تعيين ميشود. يكي به طور مطلق و ديگري به عنوان مشروط و يا معلق، با توجه به اين دو اجل، بسياري از مطالب روشن ميشود؛ از جمله اين كه در روايات آمده است صلهرحم عمر را زياد و يا قطع رحم عمر را كم ميكند، منظور از عمر و اجل در اين موارد اجل غيرحتمي (متعلق و مشروط) است. براي آگاهي بيشتر ر.ك: حيات جاودانه، پژوهشي در قلمرو معادشناسي، امير ديواني.
