روایات بسیارى كه از طرق شیعه و سنى وارد شده كه پیغمبر اكرم فرمود: براى خدا نود و نه، یعنى صد منهاى یك اسم است، هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى شود و همچنین روایات دیگرى كه قریب به این مضمون است هیچ یك دلالت بر توقیف ندارد، البته همانطورى كه گفتیم این از نظر بحث تفسیرى است، نه بحث فقهى، ممكن است از نظر بحث فقهى و احتیاط در دین جایز نباشد انسان از پیش خود براى خدا اسم بگذارد، زیرا احتیاط اقتضا دارد كه در اسم بردن از خدا به همان اسمایى اكتفاء شود كه از طریق نقل رسیده باشد، همه این حرفها راجع به اسم گذاردن است، و اما صرف اطلاق، بدون اینكه پاى اسم گذارى در میان بیاید البته اشكالى نداشته و امر در آن آسان است.
روایاتى كه مى گویند براى خدا نود و نه اسم است …
در كتاب توحید به سند خود از حضرت رضا از پدران بزرگوارش از على (ع) روایت كرده كه فرمود: براى خدا نود و نه اسم است كه هر كس خدا را با آنها بخواند دعایش مستجاب مى شود و هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى گردد (توحید ص 195 ط تهران). نظیر این روایت بزودى از طرق ائمه اهل بیت از رسول خدا (ص) خواهد آمد، و مراد از اینكه فرمود: هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى گردد ایمان به این است كه خداى تعالى متصف به جمیع آن صفاتى است كه این اسماء دلالت بر آنها دارند، بطورى كه درباره اتصاف خداوند به یكى از آنها بى ایمان نباشد. و در الدر المنثور است كه بخارى، مسلم، احمد، ترمذى، نسایى، ابن ماجه، ابن خزیمه، ابو عوانه، ابن جریر، ابن ابى حاتم، ابن حیان، طبرانى و ابو عبد اللَّه بن منده در كتاب توحید و ابن مردویه، ابو نعیم و بیهقى در كتاب اسماء و صفات همگى از ابى هریره روایت كرده اند كه گفت رسول خدا (ص) فرمود: براى خدا نود و نه اسم، یعنى صد منهاى یك اسم است كه هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى شود. آرى، خدا تك است و تك را دوست مى دارد.
صاحب الدر المنثور این روایت را از ابى نعیم و ابن مردویه از ابى هریره نیز روایت كرده و عبارت آن چنین است: رسول خدا (ص) فرمود: براى خدا صد اسم منهاى یك اسم است، هر كس خدا را به آن اسماء بخواند خداوند دعایش را مستجاب مى كند. و نیز از دارقطنى در كتاب غرائب از ابى هریره روایت كرده و عبارت آن چنین است كه رسول خدا (ص) فرمود: خداى تعالى فرموده براى من نود و نه اسم است هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى شود. و در الدر المنثور است كه این روایت را ابى نعیم و ابن مردویه از ابن عباس و ابن عمر نیز نقل كرده و گفته اند كه رسول خدا (ص) فرمود: براى خدا نود و نه، یعنى صد منهاى یك اسم است كه هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى شود. و نیز همین روایت را از ابى نعیم از ابن عباس و ابن عمر به این عبارت روایت كرده كه رسول خدا (ص) فرمود: براى خدا نود و نه اسم است كه هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى شود و این اسماء در قرآن كریم است.
این روایت معارض است با روایاتى كه در باره شمردن اسماء خدا بعدا نقل مى شود، زیرا همه آن روایات مشتمل است بر اسمایى كه عین الفاظ آنها در قرآن نیست، مگر اینكه بگوییم مقصود این روایت این است كه معانى آن اسماء در قرآن است. و در كتاب توحید به سند خود از امام صادق از پدران بزرگوارش از على (ع) روایت كرده كه فرمود رسول خدا (ص) فرمودند: براى خداى تبارك و تعالى نود و نه اسم، یعنى صد منهاى یك اسم است كه هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى شود، و آن اسماء عبارتند از: اللَّه، اله، واحد، احد، صمد، اول، آخر، سمیع، بصیر، قدیر، قاهر، على، اعلى، باقى، بدیع، بارى، اكرم، ظاهر، باطن، حى، حكیم، علیم، حلیم، حفیظ، حق، حسیب، حمید، حفى، رب، رحمان، رحیم، ذارى، رازق، رقیب، رؤوف، رائى، سلام، مؤمن، مهیمن، عزیز، جبار، متكبر، سید، سبوح، شهید، صادق، صانع، ظاهر، عدل، عفو، غفور، غنى، غیاث، فاطر، فرد، فتاح، فالق، قدیم، ملك، قدوس، قوى، قریب، قیوم، قابض، باسط، قاضى الحاجات، مجید، مولى، منان، محیط، مبین، مغیث، مصور، كریم، كبیر، كافى،كاشف الضر، وتر، نور، وهاب، ناصر، واسع، ودود، هادى، وفى، وكیل، وارث، بر، باعث، تواب، جلیل، جواد، خبیر، خالق، خیر الناصرین، دیان، شكور، عظیم، لطیف، شافى.
و در الدر المنثور است كه ترمذى و ابن المنذر و ابن حیان و ابن منده و طبرانى و حاكم و ابن مردویه و بیهقى همگى از ابى هریره روایت كرده اند كه گفت: رسول خدا (ص) فرمود: براى خدا نود و نه اسم یعنى صد منهاى یك اسم است كه هر كس آنها را بشمارد داخل بهشت مى گردد، او تك است و تك را دوست مى دارد و آن اسماء عبارتند از: اللَّه الذى لا اله الا هو، رحمان، رحیم، ملك، قدوس، سلام، مؤمن، مهیمن، عزیز، جبار، متكبر، خالق، بارى، مصور، غفار، قهار، وهاب، رازق، فتاح، علیم، قابض، باسط، خافض، رافع، معز، مذل، سمیع، بصیر، حكم، عدل، لطیف، خبیر، حلیم، عظیم، غفور، شكور، على، كبیر، حفیظ، مقیت، حسیب، جلیل، كریم، رقیب، مجیب، واسع، حكیم، ودود، مجید، باعث، شهید، حق، وكیل، قوى، متین، ولى، حمید، محصى، مبدى، معید، محیى، ممیت، حى، قیوم، واجد، ماجد، واحد، احد، صمد، قادر، مقتدر، مقدم، مؤخر، اول، آخر، ظاهر، باطن، بر، تواب، منتقم، عفو، رؤوف، مالك الملك، ذو الجلال و الاكرام، والى، متعال، مقسط، جامع، غنى، مغنى، مانع، ضار، نافع، نور، هادى، بدیع، باقى، وارث، رشید، صبور.
و نیز در همان كتاب است كه ابن ابى الدنیا در كتاب دعا و هر دو طبرانى و ابو الشیخ و حاكم و ابن مردویه و ابو نعیم و بیهقى از ابى هریره روایت كرده اند كه گفت: رسول خدا (ص) فرمود براى خدا نود و نه اسم است كه هر كه آنها را بشمارد داخل بهشت مى شود، از خدا به این اسماء درخواست كن: اللَّه، رحمان، رحیم، اله، رب، ملك، قدوس، سلام، مؤمن، مهیمن، عزیز، جبار، متكبر، خالق، بارى، مصور، حكیم، علیم، سمیع، بصیر، حى، قیوم، واسع، لطیف، خبیر، حنان، منان، بدیع، غفور، ودود، شكور، مجید، مبدى، معید، نور، بادى- و در نقلى به جاى بادى لفظ قائم آمده- اول، آخر، ظاهر، باطن، عفو، غفار، وهاب، فرد- و در نقلى به جاى فرد، قادر آمده- احد، صمد، وكیل، كافى، باقى، مغیث، دائم، متعال، ذو الجلال و الاكرام، مولى، نصیر، حق، مبین، وارث، منیر، باعث، قدیر- و در نقلى به جاى قدیر مجیب آمده- محیى، ممیت، حمید- و در نقلى جمیل- صادق، حفیظ، محیط، كبیر، قریب، رقیب، فتاح، تواب، قدیم، وتر، فاطر، رزاق، علام، على، عظیم، غنى، ملیك، مقتدر، اكرم، رؤوف، مدبر، مالك، قاهر، هادى، شاكر، كریم، رفیع، شهید، واحد، ذو الطول، ذا المعارج، ذو الفضل، خلاق، كفیل، جلیل.
