قند طعمدار بخوريم يا نخوريم؟

مدتي است فرآورده اي به نام قند طعمدار مانند قند با طعم زعفران، آلبالو، ليمو، نعناع و… وارد بازار شده است. اين قندها، رنگي هستند و توليدکنندگان خواص بسياري را پشت بسته بندي آنها به اين محصولات نسبت ميدهند.
به احتمال زياد رنگ، طعم و اسانس اين فرآورده ها طبيعي نيست. زيرا اگر بخواهيم زعفران را با شکر مخلوط و قند توليد کنيم قيمت محصول نهايي بالا ميرود و بعيد است که توليدکنندگان اين فرآورده ها به عنوان نمونه از زعفران طبيعي استفاده کرده باشند. به احتمال زياد از رنگ و اسانس آن هم از نوع سنتزي استفاده شده است. از سوي ديگر، خوردن زعفران تا حدي خوب است اما زيادي آن ميتواند زيانبار باشد.
بنابراين خريداران بهتر است در پشت بسته بندي به اين نکته توجه کنند که اين محصول ساخت داخل کشور است يا خارج و رنگ و اسانس اضافه شده به آن طبيعي است يا سنتزي. در صورتي که رنگ و اسانس سنتزي باشد تنها قند، طعمدارشده و خاصيتي را نميتوان به آن نسبت داد.
در ضمن، اگر بخواهيم به خاطر خاصيت آن ماده خاص، قند بيشتري بخوريم مضرات اين عادت غذايي بيش از فوايدش خواهد بود. بنابراين توصيه ميشود قند را تا جايي که امکان دارد، محدود مصرف کنيم و ترجيحاً به جاي قندهاي ساده، قندهاي پيچيده را در برنامه غذاييمان بگنجانيم.
نکته ديگر اين که رنگ و اسانس سنتزي افزوده به اين خوراکيها ميتوانند تا حدي مشکل آفرين باشند اما در صورتي که فرآورده ساخت داخل کشور است مطمئنتر خواهد بود. زيرا حد مجاز مصرف آن با نظارت بيشتري کنترل ميشود و مضرات کمتري را در پي خواهد داشت.
البته ميان اين طعم دهنده ها تنها زعفران است که اگر به صورت طبيعي به قند افزوده شود، ميتواند خواص نشاط آور و رفع کننده خستگي داشته باشد البته گفتيم که زيادهروي در خوردن آن نيز بي مشکل نيست و پيامدهايي از جمله مازاد دريافت کالري و اضافه وزن را در پي خواهد داشت.
 مصرف زياد قند و شکر، ممنوع
قند و شکر بر خلاف قندهاي نشاستهاي از گروه قندهاي سادهاي هستند که مصرف به اندازه آنها به عنوان سريعترين و ارزانترين منبع انرژي در مواقع فعاليتهاي شديد فکري، مطالعات، يادگيريهاي تحصيلي، درسي و… ميتواند براي سلولهاي مغز تأمين انرژي کند، اما پرسش اينجاست که قند و شکر علاوه بر ايجاد انرژي، ارزش تغذيهاي ديگري هم دارند؟
قند و شکر از شيرابه نيشکر يا چغندر قند پس از طي مراحلي استخراج ميشوند. بيشتر قند و شکر توليدي کشورمان از چغندر قند تهيه ميشود. چغندر قند سرشار از ويتامينهاي گروه B، اسيدفوليک، بيوتين و املاح معدني کلسيم، منيزيم، سديم و پتاسيم است، اما از آن جا که در کارخانجات توليد قند و شکر، پس از استخراج شربت از چغندر قند جهت تصفيه ناخالصيها از شير آهک و CO2 و در برخي کارخانجات براي رنگ بري از ترکيبات گوگرددار چون SO2 و نهايتاً براي خروج رطوبت و تبخير آب شربت از حرارت پخت استفاده ميشود، قاعدتاً تا حدود زيادي از ميزان ريزمغذيهاي قند و شکر استحصالي کاسته ميشود.
رنگ و اسانس سنتزي افزوده به اين خوراکيها ميتوانند تا حدي مشکل آفرين باشند اما در صورتي که فرآورده ساخت داخل کشور است مطمئنتر خواهد بود
همچنين بد نيست بدانيد قند در مقايسه با شکر به دليل آن که بايد رنگي شفافتر و سفيدتر داشته باشد مجدداً مراحل تصفيه، رنگ بري و حرارت پخت جهت خروج رطوبت و سخت شدن را طي ميکند که اين موضوع ميتواند به مقدار بيشتري از ارزش تغذيهاي آن بکاهد.
موضوع ديگر آن که قند و شکر در مراحل تصفيه مواد فيبري يا به اصطلاح سيستم اطلاع دهنده خود را از دست ميدهند. به اين معني که هرگاه شما خرما، عسل يا شيره زيادي ميل کنيد بعد از مدت کوتاهي احساس تهوع و دلزدگي از مواد شيرين را خواهيد داشت. در صورتي که در مورد قند و شکر به دليل آن که علائم اطلاع دهنده طي مراحل تصفيه از ترکيبات آنها خارج ميشود، ميتوانيد مقدار زيادي از آن را بخوريد بدون آن که حتي از مصرف چنين حجمي حالت دلزدگي احساس شود.
بنابراين با توجه به مصرف زياد اين محصول، قند خون شما به سرعت افزايش مييابد و مازاد آن تبديل به چربي اضافي در خون شده و رسوب اين چربيها در عروق ميتواند باعث تصلب و گرفتگي شرايين شود.
همچنين علاوه بر آن که چربي و قند خون شما بالا ميرود به دليل تحريک بيش از حد و مداوم ترشح انسولين، اختلال در عملکرد سلولهاي سازنده اين هورمون در غده لوزالمعده ايجاد شده و زمينه بروز بيماري ديابت نوع 2 و در برخي موارد سرطان لوزالمعده فراهم ميشود.
از طرفي مصرف زياد اين شيريني ميتواند جذب کلسيم، پروتئين و مواد مغذي را در بدن مختل کند و سبب سوءتغذيه، اختلال در رشد سلولهاي مغز و بروز مشکلات ذهني و بيش فعالي به ويژه در کودکان و نوجوانان شود.
خوب است بدانيد کساني که حداقل 2 بار در روز چاي بسيار شيرين مينوشند تا 90 برابر خطر بروز اين مشکلات در آنها افزايش مييابد.شکر سفيد يا قهوه اي
شکر استحصالي از کارخانههاي توليد قند و شکر داراي 3 درجه است. شکر درجه يک شکري سفيد رنگ، داراي دانه بندي منظم و از جهت مزه، بافت و احساس دهاني مرغوبترين نوع شکر با 7/99 درصد خلوص است که بيشتر مصارف خانگي دارد. شکر درجه 2، شکر سفيد مايل به زرد با خلوصي کمتر از شکر مرغوب بوده و در کارخانههاي صنعتي و قناديها براي تهيه کيک، بيسکويت و… به کار ميرود.
شکر درجه 3 نيز شکر قهوهاي و خام است. اين شکر به دليل ناخالصي زياد، مصرف خوراکي ندارد، ولي ارزش تغذيهاي بالايي دارد. در گذشته از اين شکر براي درمان برخي بيماريها استفاده ميکردند، ولي بعدها متوجه شدند که اين شکر به دليل برخي ميکرواورگانيزم هاي مضر و ناخالصيها غيرقابل مصرف است.
البته امروزه نوع بهداشتي با خلوص 91 تا 95 درصد اين شکر تحت عنوان شکر سرخ وجود دارد. اين شکر از ترکيب شکر تصفيه شده و مقداري ملاس تهيه ميشود. اين شکر در مقايسه با شکر سفيد از ويتامين B و املاح کلسيم، منيزيم، سديم و پتاسيم بيشتري برخوردار است و در مقايسه با شکر سفيد که در هر 100 گرم آن 400 کالري انرژي نهفته است، کالري کمتري داشته و در هر 100 گرم آن 370 کالري انرژي نهفته است.
توصيه:
هنگام تهيه قند حبه يا شکر، آنهايي را که داراي بسته بندي و مجوز بهداشت و تاريخ مصرف هستند، انتخاب کنيد و از خريد کله قندهايي که در سطح بيروني آنها آثار آلودگي مشاهده ميشود، اجتناب ورزيد.
در مورد شکر قهوه اي هم بايد گفت به دليل آن که توليد اين شکر در کشور کم است، هنگام خريد حتماً از بهداشت و سلامت آن مطمئن شويد.فرآوري: معصومه آيت اللهي
بخش تغذيه و آشپزي تبيان