دسته بندی :اسماء

سرنوشت! قضا و قدر! کلمه ای رعب آورتر و هراس انگیزتر از این دو کلمه، پرده گوش بشر را به حرکت نیاورده است. هیچ چیز به اندازه اینکه انسان آزادی خود را از دست رفته و خویشتن را مقهور و محکوم نیرومندتر از خود مشاهده کند و تسلط مطلق و

خداوند در سوره نحل آیه ۷۸ می فرماید: و جعل لکم السمع و الابصار و الافئده لعلکم تشکرون؛ و برای شما گوش و دیدگان و دل ها قرار داد تا شکر گزارید» (قسمی از آیه ۷۸ ). اصلا لغت شکر معنایش تقدیر است یعنی قدردانی کردن. شکر یعنی قدردانی به

کلینی «ره » روایت می کند از حضرت صادق علیه السلام: «حضرت گفتند که رسول الله فرمودند کسی که بپندارد خداوند امر به بدی و فحشاء میکند، بر خدا دروغ بسته است. و کسی که بپندارد که خیر و شر بدون اراده و مشیت خدا صورت می گیرد، خدا را

قرآن کریم برای بیان تلازم سختی و آسایش میفرماید: «فان مع العسر یسرا* ان مع العسر یسرا؛ پس حتما با سختی آسانی است. حتما با سختی آسایشی قرین است» (انشراح/ ۶ و۶ ). قرآن نمی فرماید که بعد از سختی آسانیی است؛ تعبیر قرآن این است که با سختی، آسانی

در آثار و روایات دینی و در اشارات قرآنی، از قضا و قدر حتمی و قضا و قدر غیر حتمی یاد شده است و چنین می نماید دو گونه قضا و قدر است: حتمی و غیرقابل تغییر، غیر حتمی و قابل تغییر. این پرسش پیدا می شود که معنی قضا

این گمان باطلی است که کسی خیال کند اینکه ما کارها را از طریق سبب و مسبب و علت و معلول انجام می دهیم بخاطر عجز ماست و چون خدا قادر مطلق است دیگر علت و معلول برای او مطرح نیست. خیر، در جای خود به اثبات رسیده و نزد

شقاوت ضد سعادت است، و به معنى فراهم بودن اسباب گرفتارى و مجازات و بلا است، و به تعبیر دیگر شر و آفتى است که دامان انسان را مى گیرد در حالى که سعادت به معنى فراهم بودن اسباب نعمت و نیکى است، و در هر حال هر دو “

ناصر خسرو خطاب به جهان می گوید: جهانا چه درخورد و بایسته ای *** اگر چند با کس نپایسته ای به ظاهر چو در دیده خس، ناخوش *** بباطن چو دو دیده بایسته ای اگر بسته ای را گهی بشکنی *** شکسته بسی نیز هم بسته ای چو آلوده بیندت

در روایت آمده است که علی علیه السلام در پای دیواری نشسته بود، متوجه شد که دیوار شکسته است و ممکن است فرو ریزد، فورا برخاست و از آنجا دور شد. مردی اعتراض کرد که از قضاء الهی می گریزی؟ یعنی اگر بنا باشد تو بمیری خواه از کنار دیوار

می دانیم که خدا حق است. خواه به معناى حق محض و خواه به معناى حق مستقل. بنابراول، در برابر او حق محضى نیست و بنابر دوم، در برابر او حق مستقلى نیست. مقتضاى توحید، همین است. در اینجا معناى باطل هم به دست مى آید. آنچه حق محض یا

آفرینش افراد بشر از طینت پاک، و از طینت آلوده و عفن، چنانکه در بعضی از روایات آمده است: از طینت علیین و از طینت سجین، هیچ گونه منافاتی با اختیار ندارد زیرا همان طینت پاک و یا طینت آلوده را خداوند، مختار و مرید قرار داده است. چنانکه حضرت

در دنیا بد مطلق وجود ندارد. هیچ بدی نیست که یک نتیجه خوب نداشته باشد. یکی از چیزهایی که به حسب ظاهر به نظر می رسد بد است و در باطن خوب است آزمایش های الهی است. وقتی اجتماع آرام است یعنی یک امتحان بزرگی پیش نیامده است، انسان همه

اگر نور خدا و توحید او و عظمت او و علم او در عوالم پس از مرگ برای همه ظاهر و روشن میگردد، پس چرا در بعضی از آیات قرآن می بینیم مردمان مجرم در آن روز محجوبند: «کلا´إنهم عن ربهم یومئذ لمحجوبون؛ اینطور نیست؛ این افراد ستمگر و ظالم

اشیاء از نظر خوبی و بدی اگر تنها و منفرد و مستقل از اشیاء دیگر در نظر گرفته شوند یک حکم دارند و اگر جزء یک نظام و به عنوان عضوی از اندام در نظر گرفته شوند حکم دیگری پیدا می کنند که احیانا ضد حکم اولی است. بدیهی است

معنای حتمی بودن و غیر حتمی بودن قضا و قدر : انقسام قضا و قدر به حتمی و غیرحتمی از وضع خاص موجودات سرچشمه می گیرد. موجودی که امکانات متعدده دارد و علل مختلف ممکن است در او تأثیر کنند و هر علتی او را در یک مجرا و یک

شکر کلمه ای است که در قرآن زیاد به آن برخورد کرده ایم. معنی شکر این است که انسان در مقابل فردی که از او خیری به وی رسیده است اظهار قدردانی کند و مثلاً بگوید: من ممنون هستم. آیا معنی شکر خدا همین است که بگوییم الهی شکر؟ نه،

بدون شک علت ورود مسلمین در مباحث قضا و قدر و جبر و اختیار، آیات قرآن کریم و کلمات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است. مسأله سرنوشت و هم مسأله آزادی و اختیار بشر از مسائلی است که بالطبع مورد علاقه هر کسی است، و چون

از نظر عدل الهی و حکمت بالغه، خوبیها و بدیها در جهان، دو دسته متمایز و جدا از یکدیگر نیستند آنطوری که مثلا جمادات از نباتات، و نباتات از حیوانات جدا هستند و صفهای خاصی را بوجود می آورند. این خطا است که گمان کنیم بدیها یک رده معینی از

منظور از این اصل در جهان بینی اسلامی، این است که جهان، یک واحد تجزیه ناپذیر است، یعنی رابطه اجزاء جهان به این شکل نیست که بتوان فرض کرد که قسمتهایی از آن قابل حذف و قسمتهایی قابل ابقاء باشد. حذف بعضی، مستلزم بلکه عین حذف همه اجزاء است، همچنانکه

آنکه در طریق حق و حقیقت گام برمی دارد، در هر شرایطی قرار بگیرد، برای او خیر است. مرد حق در هر شرایطی، وظیفه خاص خویش را می شناسد و با انجام وظیفه و مسئولیت هیچ پیش آمدی شر نیست. در طریقت پیش سالک هر چه آید خیر او است***در

خداوند در قرآن کریم می فرماید: إِنهُمْ یَکِیدُونَ کَیْداً * وَ أَکِیدُ کَیْداً * فَمَهِّلِ الْکَفِرِینَ أَمْهِلْهُمْ رُوَیْدَا؛ آنها پیوسته حیله مى کنند، و من در مقابل آنها چاره مى کنم، حال که چنین است کافران را اندکى مهلت ده ( تا سزاى اعمالشان را ببینند ) (الطارق/۱۵ و ۱۷).

خداوند متعال در قرآن کریم در خصوص رابطه ایمان و اختیار می فرماید: «هل ینظرون الا ان تأتیهم الملائکه اؤ یأتی ربک أو یأتی بعض ءایت ربک یوم یأتی بعض ءایت ربک لاینفع نفسا ایمانها لم تکن ءامنت من قبل أو کسبت فی ایمانها خیرا قل انتظروا انا منتظرون؛ آیا

در مورد کارهای اخلاقی و صفات زشت نیز جریان از همین قرار است. ظلم، بد است زیرا ” حق ” مظلوم را پایمال می کند. حق، چیزی است که یک موجود استحقاق آن را دارد و باید آن را دریافت کند. مثلا علم برای انسان یک کمال است که استعداد

ممکن است تصور شود که اگر در آئین زرشتی، فکر ثنوی ” یزدان و اهریمن ” وجود دارد، در دین اسلام هم عقیده ” خدا و شیطان ” به صورت دو قطب مخالف یکدیگر مطرح است. چه فرق است میان اهریمن کیش زردشتی و شیطان دین اسلام؟ میان اندیشه اهریمن

در زبان پیشوایان دین چه در دعا و چه در غیر دعا از دوگونگی قضا و قدر یاد شده است، و روشن شد که مجردات علوی، قضا و قدرشان حتمی است، برخلاف موجودات طبیعت. باید اضافه کنیم که در طبیعت نیز قضا و قدرهای حتمی، و به عبارت دیگر، جریانهای

آنچه در خطبه ۱۸۶ درباره حدوث کلام پروردگار آمده است ممکن است توهم شود که آنچیزی که در این خطبه آمده است مربوط است به بحث در قدم و حدوث قرآن کریم که مدتها بازار داغی در میان متکلمین اسلامی داشت و آنچه در نهج البلاغه آمده است در آن

مسأله أمر بین الامرین از مسائل مهم و اصول شیعه محسوب می شود و الحق از آن امامان همام، ابراز این امر در آن زمان حکم یک معجزه را دارد زیرا که تمام اصول و مطالب حقه الهیه به واسطه این مسأله حل می شود، و کسی نمی تواند آن

علی بن الجهم از شعرای عهد متوکل عباسی است، شاعری توانا است، این شاعر به زندان افتاد و در فوائد زندان و پرورش دهندگی آن و افتخار آمیز بودن آن برای احرار و آزادگان، و بالاخره درباره اینکه زندان رفتن نشانه چه فضیلتی و بوجود آورنده چه فضائلی است اشعاری

جهان یک واحد تجزیه ناپذیر است، یکی از مسائل مهم در جهان بینی های علمی و فلسفی اینست که جهان از لحاظ ارتباط و پیوستگی اجزاء چگونه است؟ آیا به صورت یک سلسله امور متفرق و پراکنده است؟ آیا اگر قسمتی از جهان نمی بود و یا به فرض بخشی

تاریخ نشان می دهد که مسأله قضا و قدر در زمان بنی امیه مستمسک قرص و محکمی بوده برای سیاستمداران اموی. آنها جدا از مسلک جبر طرفداری می کردند و طرفداران اختیار و آزادی بشر را به عنوان مخالفت با یک عقیده دینی می کشتند یا به زندان می انداختند،