كلینی «ره » روایت می كند از حضرت صادق علیه السلام: «حضرت گفتند كه رسول الله فرمودند كسی كه بپندارد خداوند امر به بدی و فحشاء میكند، بر خدا دروغ بسته است. و كسی كه بپندارد كه خیر و شر بدون اراده و مشیت خدا صورت می گیرد، خدا را از قدرت و سلطان خود خارج كرده است. و كسی كه بپندارد گناهان بدون قوت خداست، بر خدا دروغ بسته است. و كسی كه بر خداوند دروغ ببندد خدا او را در آتش داخل می كند» و همچنین از علی بن إبراهیم از پدرش از إسمعیل بن مرار از یونس بن عبدالرحمن آورده: «یونس گوید: حضرت امام رضا علیه السلام به من گفتند: ای یونس! تو به گفتار قدریه سخن مگو! زیرا كه قدریه، گفتارشان سخن اهل بهشت نیست، و سخن اهل جهنم هم نیست، و سخن شیطان هم نیست. چونكه اهل بهشت می گویند: «حمد اختصاص به خدا دارد، آنكه ما را بدینجا رهبری كرد، و اگر خدا ما را رهبری نمی كرد ماچنین نبودیم كه بدینجا رهبری شویم» و اهل جهنم می گویند: «بارپروردگارا! شقاوت ما بر ما غلبه كرد، و ما در دنیا از گروه گمراهان بوده ایم» و ابلیس می گوید: «بار پروردگار من! به جهت اینكه تو مرا إغوا نمودی (من چنین می كنم …)». یونس گوید: من گفتم: سوگند به خدا كه من گفتار آنان را نمی گویم، بلكه می گویم: چیزی نیست مگر به آنچه خدا بخواهد، و اراده كند، و مقدر كند، و قضایش جاری شود. حضرت فرمود: ای یونس! همین سخن تو درست نیست. چیزی نیست مگر آنچه خدا بخواهد، و اراده كند، و مقدر نماید، و قضایش جاری شود – تا آخر حدیث».
و همچنین از محمد بن یحیی از احمد بن محمد بن حسن زعلان از أبوطالب قمی از مردی، از حضرت صادق علیه السلام آورده است كه: «می گوید: به حضرت عرض كردم: آیا خداوند مردم را بر گناهانی كه انجام می دهند، إجبار می نماید؟! حضرت فرمود: نه. عرض كردم: آیا امور را به خود آنها می سپارد؟! حضرت فرمود: نه. عرض كردم: پس چه می كند؟! حضرت فرمود: بین اجبار و سپردن امر، لطف و نفوذ دقیقی است از خداوند (كه در أفعال بنده، به نحو استیلاء و نفوذ مالك در ملك حقیقی اثری می گذارد)».
و همچنین از حسین بن محمد از معلی بن محمد از حسن بن علی وشاء، از حضرت رضا علیه السلام آورده است كه: «می گوید: از آنحضرت سؤال كردم و گفتم: آیا خداوند امور را به بندگانش واگذار كرده است؟! حضرت فرمود: خداوند عزیزتر است از واگذاری. عرض كردم: پس آیا خداوند، آنان را بر گناهان مجبور كرده است؟! حضرت فرمود: خداوند عادل تر و استوارتر است از إجبار به گناهان. و سپس حضرت فرمود: خداوند می فرماید: ای فرزند آدم! من در خوبی هائی كه انجام می دهی از تو به آنها سزاوارترم، و تو در بدی هائی كه می كنی از من به آنها سزاوارتری؛ گناهان را بجای می آوری در اثر قوت من كه آن را در تو قرار دادم!»
و همچنین از علی بن إبراهیم از محمد بن عیسی از یونس بن عبدالرحمن از جماعت بسیاری از راویان، از حضرت باقر و حضرت صادق علیهما السلام آورده است كه: «آن دو امام فرموده اند: خداوند رحیم تر و مهربان تر است به بندگانش از اینكه آنها را بر گناهان اجبار كند، و سپس آنان را بر آن گناهان عذاب كند. و عزیزتر و استوارتر است از اینكه چیزی را بخواهد و آن چیز واقع نشود. از آن دو امام پرسیدند: آیا بین جبر و تفویض فاصله ای است، و منزل سومی است؟! فرمودند: آری، منزله و محلی است كه از بین زمین تا آسمان وسیع تر است».
این چند روایتی كه در اینجا به عنوان نمونه ذكر كردیم، اصول مطالب بحث جبر و تفویض را در بر دارند. و در روایت كلینی از حضرت صادق علیه السلام به لفظ: «لا جبر و لا تفویض ولكن أمر بین أمرین» آورده است. و در «تحف العقول » نامه ای بسیار مفصل از حضرت امام أبوالحسن الثالث علی بن محمد الهادی علیهما السلام در رد جبر و تفویض و اثبات عدل و منزله بین منزلتین كه برای جماعتی از اهل اهواز در پاسخ نامه آنان نوشته اند، ذكر می كند كه حاوی مطالب بسیار نفیس و استشهاداتی از بیان حضرت صادق علیه السلام می باشد.
