آرتریتروماتوئید عبارت است از یک بیماری طولانی مدت که طی آن مفصل به همراه عضلات، غشاهای پوشاننده و غضروف متأثر میشوند. گاهی چشم و رگهای خونی نیز درگیر میشوند. این بیماری سه برابر در زنان شایعتر است و معمولاً بین سنین۶۰-۲۰ سالگی رخ میدهد. حداکثر بروز آن در سنین۵۰-۳۵ سالگی است.
علایم آرتریت روماتوئید
علائم مفصلی:
شروع آهسته یا ناگهانی دارد و با علائم درد، تورم، گرمی، درد در هنگام حرکت و محدودیت حرکت مفصل و درد به هنگام لمس و خشکی صبحگاهی در مفصل مبتلابروز میکند. معمولا مفاصل محیطی را با توزیعی متقارن در گیر میکند. و التهاب به مرور زمان باعث تخریب غضروف مفصلی و ساییدگی استخوان و بدنبال آن تغییر شکل مفصل میشود. البته سیر آن میتواند کاملا متغیر باشد و ممکن است فقط یک بیماری خفیف و درگیری تعداد اندکی از مفاصل و یا یک التهاب پیشرونده شدید وجود داشته باشد. بیشتر مفاصلبین بندی انگشتان و مفاصل کف دست، مچدست، آرنج، پا، و مچپا درگیر میشوند. گاهی اوقات مهره های گردنی نیز درگیر میشوند.
علائم خارج مفصلی:
بیماران ممکن است دچار علائم سیستمیک مانند تب، ضعف، خستگی زودرس، بیاشتهایی و کاهش وزن داشته باشند. گاهی برآمدگیهایزیر پوستبه نام ندول یا گره های روماتوئید دیده میشود. و گاهی درگیری عروق و اعصاب پوست و یا سایر اعضاء بدن مثل کلیه ، ریه، طحال، کبد، بیضه ها و غیره و درگیری چشمی و خونی وجود دارد.علل
علل بیماری ناشناختهاست، ولی این بیماری احتمالاً منشاِء خودایمنی دارد. سابقه خانوادگی آرتریت روماتوئید یا سایر بیماریهای خودایمن، عوامل ژنتیک، مثل نقص در دستگاه خودایمنی، جنس مونث در سنین۵۰-۲۰ سالگی، و استرس (استرس عاطفی میتواند باعث شعله ور شدن بیماری شود) از عوامل افزایش دهنده خطر بروز بیماری میباشند. هیچ روش خاصی برای پیشگیری وجود ندارد.عوارض احتمالی
* تغییر شکل مفصل به طور دایمی و از کارافتادگی بیمار
* کم خونی متوسط
* استئوپروز(پوکی استخوان)
* داروهای مورد استفاده در درمان میتوانند عوارضی به همراه داشته باشند، مثل مشکلات در معده، و مشکلات ناشی از استفاده طولانی مدت از استروئید.
تشخیص
* آزمایش خون، از جمله بررسی وضعیت خود ایمنی
* عکسبرداری از مفاصل. البته تغییرات مفصل ممکن است تا مراحل انتهایی بیماری نیز خود را در عکس مفصل نشان ندهند.
درمان
بیماری ممکن است خفیف یا شدید باشد و این بیماری در حال حاضر درمان قطعی و دائمی نمیشود.، اما با تشخیص زودهنگام، میتوان درد بیمار را تخفیف داد، از بروز ناتوانی و معلولیت جلوگیری به عمل آورد، و عمر طبیعی توأم با فعالیت را برای بیمار به ارمغان آورد. با درمان محافظه کارانه، علایمدر ۷۵% بیماران در عرض یک سال بهبود مییابند. اما حدود ۱۰%-۵% بیماران، علیرغم درمان، نهایتاً معلولیت پیدا خواهند نمود. داروهای موثر در آرتریتروماتوئید عبارتند از:
* داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی، از جمله آسپیرین و سایر سالیسیلاتها
* داروهای کورتونی کهمعمولاً درد را بهطور سریع و مؤثر برای مدت کوتاهی برطرف میکنند، اما در استفاده طولانی مدت، کمتر اثر بخشهستند. اینداروها ممکن است همچنین از تخریبپیشرونده مفصلجلوگیریکنند. توجهداشتهباشید کهتزریقکورتیزونبهداخلمفصلنیز درد را فقطبهطور موقتیبهبود میبخشد. ولی گاهیاثراتجانبیزیانباریبهبار میآورند.
* داروهای ضد روماتیسمی مانند ترکیباتطلا، سولفاسالازین، پنیسیلامین، کلروکین و … .
* داروهایسرکوبکننده ایمنیمثل متوتروکسات و … .
* گاهی اوقات ممکن است در مفاصل شدیدا آسیب دیده جراحی لازم باشد.
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
* تا زمانیکهتبو سایر علایمشعلهور شدنبیماریناپدید نگشتهاند، در رختخواببهاستراحتبپردازید، مگر برایرفتنبهتوالت
* پساز آنفعالیت خود را از سر بگیرید ، اما در طیروز اوقاتیرا برایاستراحتاختصاصدهید. هر شبحداقل۱۲-۱۰ ساعتبخوابید. خود را زیادهاز حد خستهنکنید.
* بههنگامایستادن، راهرفتن، و نشستن، بدنخود را راستنگاهدارید.
* حتیالمقدور بهطور فعالورزشکنید تا قدرتعضلانیو حرکتمفصلتا حد امکانحفظشود. شدتفعالیت را بهتدریجبهحد توصیهشدهبرسانید. ورزشدر استخر آبگرمبرایخشکیمفاصلخوباست.
* مفصلمعلولشدهرا باید بهطور غیر فعال(بدوناستفادهاز عضلاتحرکتدهنده آنمفصل) حرکتداد تا بدینوسیلهاز انقباضدایمیو جمعشدگیعضلاتجلوگیریشود.
* یکیرژیمغذاییعادیو متعادلداشتهباشید. از رویآوردنبهرژیمهایمد روز برایآرتریت، کهاتفاقاً زیاد همهستند، خودداریکنید.
* اگر چاقهستید وزنخود را کمکنید. چاقیباعثوارد آمدنفشار بهمفصلمیشود.
آرتریت روماتویید جوانان یا کودکان
آرتریتروماتویید کودکان عبارتاستاز یکبیماری التهابیبافتهمبند، عمدتاً بافتمفاصل، کهدر کودکانرخمیدهد. امکاندارد با آرتریتناشیاز بیماریلایماشتباهشود. مفاصلیکهدرگیر میشوند معمولاً عبارتند از زانو، آرنج، مچپا، و گردن. التهابمیتواند عضلاتنزدیکمفصل، غضروف، و غشاهایپوشاننده مفصلرا نیز متأثر سازد. اینبیماریبینسنین۵-۲ سالگیآغاز میشود، و اغلبتا جوانیبهبود مییابد. اینبیماریدر دخترانچهار برابر شایعتر از پسراناست.علایم شایع
* درد، تورم، و خشکیدر مفاصلانگشتانپا، زانو، مچپا، آرنج، شانه، یا گردن. درد ممکناستبهطور ناگهانییا تدریجی آغاز شود و ممکناستدر تنها یک، یا بسیاریاز مفاصلوجود داشتهباشد.
* امکاندارد کودکبدوناینکهقادر بهتوضیحباشد، از راهرفتنامتناعکند.
* دمایبدنهر روز و معمولاً در عصر تا حدود ۴/۳۹ درجه سانتیگراد بالا میرود. تببهطور شایعبا بثوراتپوستیو لرز همراهاست.
* بیاشتهایی، کاهشوزن
* کم خونی
* تحریکپذیری، بیحالی
* تورمگره هایلنفاوی
* درد و قرمزیچشم
* درد قفسه صدریبهقدریشدید استکهبر قلبتأثیر میگذارد.
در ۸۰%- ۷۵% موارد، بههنگامبلوغیا اوایلجوانی، بیماریبهکلیفروکشکردهاست.
* هر حملهمعمولاً چند هفتهبهطولمیانجامد و در طیدورانکودکی، بیماریهر از چندگاهیشعلهور میشود و دوبارهفروکشمیکند. علایمرا معمولاً میتوانبا درمانتحتکنترلدرآورد.
* متأثر شدنبافتهاییغیر از مفاصل، مثلاً التهابچشم، بزرگشدنطحال، التهابپرده دور قلبیا عضله قلب.
* تغییر شکلو بههمخوردنساختمانمفصلبهطور دایمی،عوارضاحتمالی
درمان
* رواندرمانییا مشاورهبرایکمکبهخانواده کودک، تا آنها بتوانند بهخوبیاز عهده بیماریطولانیمدتکودکبرآیند. شاید مهمترینعاملدر درمانکودکحمایتعاطفیاز ویباشد.
* جراحیبرایدرستکردنمفصلتغییر شکلیافته(گاهی)
* اگر تشککودکسفتنیست، یکتخته ضخیمچندلا زیر تشکقرار دهید.
* چشمکودکباید حداقل۲ بار در سالمعاینهشود تا اگر التهابیدر چشموجود دارد زود تشخیصدادهشود.
* بسیار مهماستکهکودکبهمدرسهعادیبهطور روزانهبرود. هر جا کهلازمباشد، مدرسهباید خدماتاضافیبرایبرآوردهکردننیازهایکودکفراهمکند.
* آسپرین یا سایر داروهایضد التهابغیر استروییدی، برایکاهشدرد و التهاب
* امکاندارد داروهایدیگریچونکورتیکواسترویید، نمکطلا، یا سایر داروها تجویز شوند
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
* به هنگام حمله، کودک باید در تخت استراحت کند، مگر برای توالت، تا رمانی که تب و سایر علایم تخفیف یابند.
* امکان دارد برای حفاظت و حمایت از مفصل ملتهب استفاده از آتل ضروری باشد.
* پس از رفع حمله، کودک میتواند به تدریج فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری های عادی را از سر بگیرد، البته باید در طی روز ساعتهایی را به استراحت بپردازد. کودک نباید زیاد خسته شود و هر شب باید حداقل۱۲-۱۰ ساعت بخوابد.
* فیزیوتراپی توصیه خواهد شد. بعضی از حرکات را کودک خود میتواند انجام دهد، و بعضی از آنها را والدین میتوانند برای کودک انجام دهند. انجام حرکات توصیه شده مهم است زیرا کمک میکند تا درد و اثرات ناتوان کننده بیماری به حداقل برسند.
* به دلیل تغییرات دورهای علایم، گاهی برنامه فیزیوتراپی نیاز به بازبینی خواهد داشت.
* به طور کلی از انجام ورزشهایی که بدن کودک در معرض ضربه قرار میگیرد باید خودداری شود، اما کودک باید تشویق شود تا در دیگر فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری های مدرسه، خانه یا اجتماع شرکت کند.
