فاطمه رجبی تنها زن رانندهی کامیون در ایران است که تمام خطرات این شغل را به جان خریده تا تنها انحصار مردانهی رانندگی ترانزیت در ایران را بشکند.
خانم رجبی! چند سال دارید؟
بین ۴۰ تا ۵۰ سال.
چند سال است که رانندهی تریلی هستید؟
حدود شش سال.
چرا ماشین سنگین را برای رانندگی و کار انتخاب کردید؟
به رانندگی و سفر در جاده علاقه زیادی داشتم و به همین دلیل به رانندگی با کامیون علاقهمند بودم.
البته با توجه به اینکه همسرم حدود ۳۰ سال است که در این شغل فعالیت میکند و من در طول این مدت از او دور بودم تصمیم گرفتم برای کم کردن این فاصله وارد این کار شوم. در حال حاضر باهم در یک کامیون ولوو رانندگی میکنیم. البته سه سال پیش تنها رانندگی میکردم و شوهرم پشت سر من در یک کامیون دیگر بود که پس از مدتی به دلیل نامساعد بودن شرایط مالی زندگی یکی از کامیونها را فروختیم.
اعضای خانواده مخالفتی با رانندگی شما نداشتند؟
همسرم بههیچعنوان مخالف رانندگی من با کامیون نبوده و نیست. البته همسرم هیچگاه به فکرش هم خطور نمیکرد که روزی وارد این شغل بشوم، سرانجام به خواست خدا همت کردم و با علاقه و پافشاری بسیار موفق به گرفتن گواهینامه پایهی یک شدم.
همسرتان در گرفتن گواهینامهی پایهی یک کمکی به شما کرد؟
البته پس از این که شنید من موفق شدم گواهینامهی پایهی یک بگیرم خیلی تعجب کرد. او فرصت آموزش رانندگی پایهی یک به من را نداشت و یا هر وقت از او برای آموزش درخواست کمک میکردم به بهانهای شانه خالی میکرد. سرانجام تصمیم جدی گرفتم و پس از چند جلسه تمرین فوت و فن کار را یاد گرفتم، البته از قبل چون در کنار شوهرم بودم و رانندگی او را از نزدیک میدیدم با این کار کمی آشنا بودم.
برای گرفتن گواهینامه چند بار در آزمون شرکت کردید؟
بار اول چون دستپاچه شده بودم قبول نشدم، اما بار دوم سرهنگ راهنمایی و رانندگی پس از پایان امتحان عملی به من گفت تو قبول شدی ولی ما مجاز به پذیرش تو نیستیم چون آقایان اینجا ۳۰یا ۴۰ بار میآیند و میروند و قبول نمیشوند، اگر قرار باشد دفعه دوم امتحان شما را قبول کنیم و گواهینامه بدهیم میگویند پارتیبازی شده و صدای همه درمیآید.
سرانجام بار هشتم قبولم کردند. یادم میآید هر روز که برای آزمون به منطقهی پایهی یک رانندگی میرفتم حدود ۴۰۰ نفر مرد برای رانندگی در هر روز شرکت میکردند و من تنها زن شرکتکننده در آزمون بودم، حتی در کادر اداری راهنمایی و رانندگی نیز کارمند زن حضور نداشت.
زمان امتحان هشتم دو نفر سرهنگ کنار دستم بودند و باور این مسئله برای آنها بسیار مشکل بود که من در آزمون پایه یک شرکت کنم.حتی آن روز رئیس آزمون رانندگی پایهی یک هم در کنار من نشست و از نزدیک رانندگیام را با تعجب تماشا کرد.
افسران راهنمایی و رانندگی از من میخواستند که تند تند دنده بگیرم و در سرازیریها خیلی به من سخت گرفتند تا شاید از آزمون صرفنظر کرده و پشیمان شوم، اما من سماجت به خرج دادم به حدی که کف دستم از شدت دنده عوض کردن زخمی شد.
مکانیکی هم بلدی؟
نه! آنچنان سررشتهی فنی ندارم. تا حدی به پنچرگیری و زنجیر بستن در یخبندان واردم.
تا حالا تنهایی سفر کردهای؟
هیچوقت تنهایی سفر نکردهام. من و شوهرم همیشه پست سرهم حرکت میکنیم. معمولاً ۱۵۰ متر جلوتر از شوهرم رانندگی میکردم. برخی مواقع هم در جاده توقف میکردم تا شوهرم خودش را به من برساند.
تا به حال تصادف کردهاید؟
به هیچ وجه تصادف نکردهام. حتی در طول ۲۳ سالی که رانندهی ماشینسواری هم بودم یکبار هم تصادف نکردهام.
چند بار جریمه شدهاید؟
فقط یکبار، آن هم با ماشین سواری در مسیر ویژهی طرح ترافیک، چهار هزار تومان جریمه شدم.
البته قصد تخلف نداشتم و واقعاً از طرح ترافیک در مسیر اطلاع نداشتم، این مبلغ اولین و آخرین باری بود که پرداخت کردم. در هنگام رانندگی با کامیون سنگین هم اصلاً جریمه نشدم البته همسرم در برخی مواقع به دلیل سبقت غیرمجاز مجبور به پرداخت جریمه شده است.
در جاده رانندهها برایتان مشکلی ایجاد نمیکنند؟
یکبار در جادهی شیراز در حال حرکت بودم که یک دستگاه کامیون در جاده حرکت زیگزاگی داشت شوهرم گفت از آن کامیون فاصله و یا سبقت بگیرم، من هم وقتی دیدم جاده باز شد سبقت گرفتم. در ابتدا آن کامیون به من راه داد اما در میانهی راه وقتی متوجه شد که زن هستم ماشینم را به سمت خاکی جاده منحرف کرد و شوهرم که شاهد ماجرا بود عصبانی شد، بالاخره چون به کار تسلط داشتم، آن کامیون عصبانی را رد کردم.
تا به حال دعوا هم کردهاید؟
یکبار زمانی که از مرز ایران خارج میشدم برای انجام امور اداری ترخیص از مرز ترکیه در صف کامیونها ایستاده بودم. کامیون شوهرم نیز چند کیلومتر پایینتر از من بود.بر اساس نوبت یک کامیون ترک و یک کامیون ایران به ترتیب از مرز ایران خارج میشدند.
نوبت من که شد پلیس اشاره کرد که بیایم جلو، ناگهان کامیون کناری من از صف ترکها از روی لجبازی یا حسادت به تصور اینکه من تنها هستم از من سبقت گرفت. پلیس متوجه این حرکت رانندهی ترک شد و حق را به من داد.
از مرز که بیرون آمدیم در امتداد یک جادهی باریک بیرون از مرز ناگهان یک کامیون از پشت سرم بهسرعت در امتداد من حرکت کرد، راه را باز کردم تا رد شود که متوجه شدم رانندهی کامیون همان رانندهی ترک است و به من نیشخند میزد، او میخواست به پایین جاده منحرفم کند بهطوری که از کنار آیینهی کامیونم رد شد و آینه را شکست، در این لحظه شوهرم به من رسید و از مهلکه نجاتم داد. البته دعوا به معنای آنچه در ذهن شماست نداشتهام.
برای یک زن رانندگی در داخل کشور راحتتر است یا خارج از کشور؟
رانندگی در خارج از کشور راحتتر است. در داخل، برخی آقایان چشم دیدن رانندگی یک خانم با اتومبیل سواری را ندارند چه رسد به اینکه یک زن راننده کامیون باشد. در کشورهای اروپایی مانند آلمان، اتریش، مجارستان و رومانی مردم با احترام با من برخورد میکنند.
یادم میآید در مرز رومانی یکبار پس از بازرسی کامیون، مأموران فکر کردند که من یک توریست هستم اما وقتی خودم را معرفی کردم آنها بسیار تعجب کردند. هیبت یک زن ایرانی در لباس مکانیکی و کلاه برای آنها جالب به نظر میرسید.
برخی فکر میکنند، زنان از عوامل اصلی تصادفات هستند، آیا این تصور درست است؟
در گذشته تصور میشد زنان در رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی کوتاهی میکنند اما امروزه شاهد این هستیم که زنان با رعایت کامل قوانین راهنمایی و رانندگی حتی بهتر از مردان رانندگی میکنند و در این زمینه فکر میکنم حسادت مردان است که با اذیت و تمسخر زنان نمیخواهند قبول کنند که زنان خوب میرانند.
در ایران چند زن دیگر در این شغل مشغول به کار هستند؟
شنیده بودم که یک خانم در سالهای قبل از انقلاب و کمی در دوران پس از انقلاب در این بخش فعالیت میکرده، اما تا جایی که میدانم هیچ زن دیگری در حال حاضر به غیر از من در این حوزه فعال نشده است. بسیار افتخار میکنم که بهعنوان یک زن در این کار سخت شرکت دارم.
شما هم آهنگهای قدیمی گوش میدهید؟
بله! آهنگهای قدیمی مرا به یاد دوران کودکی و پدر و مادرم میاندازد.
اگر وزیر راه بودید برای جادهها چهکاری میکردید؟
اگر وزیر بودم دستور میدادم تمام دستانداز و چالههای جادهها را درست میکردند زیرا در برخی اتوبونها و بزرگراهها چالههایی وجود دارند که تمام دیفرانسیل و صفحات کامپیوتری ماشین را به هم میزند. به نظرم سرویسهای بهداشتی مناسب نیز در جادهها وجود ندارد که باید در جادهها و پایانههای کشور احداث شود.
