عمران پس از مسلمان شدن
حسن بن محمد نوفلی در ادامهی روایت میگوید:
آن شب امام علیه السلام عمران را برای شام دعوت کرد. سپس یک دست لباس و یک مرکب با ده هزار درهم به عمران هدیه کرد و او را سرپرست صدقات بلخ قرار داد. مأمون هم ده هزار درهم و فضل بن سهل نیز پول زیادی به او بخشیدند.
از آن پس عمران در دفاع از اسلام با علمای ادیان دیگر بحث میکرد و آنها را شکست میداد.[۱]
قصد یوسف (ع)
اما آیهای که درباره حضرت یوسف است یعنی زلیخا همت گماشت بر معصیت و یوسف همت گماشت بر کشتن او، چون حضرت یوسف در نظر داشت اگر زلیخا او را به فحشا و ارتکاب معصیت مجبور کند، وی را بکشد.
لذا خداوند میفرماید « و کذلک لنصرف عنه السوء و الفحشاء » (ما اینچنین یوسف را از سوء و فحشاء برگرداندیم و محفوظ داشتیم) سوء همان کشتن و فحشاء همان زنا بود.
پس حضرت یوسف قصد زلیخا نکرد، بلکه به کشتن او همت گماشت.
معصیت آدم در بهشت
حضرت رضا علیه السلام فرمود:« وای بر تو! از خدا بترس و به پیامبران خدا نسبتهای زشت نده و کتاب خدا را تأویل نکن! خداوند میفرماید: « قرآن را جز خداوند و عالمان راستین کسی نمیداند.» معنای معصیت آدم این است که خداوند او را برای بهشت خلق نکرده بود. معصیت آدم در بهشت بود نه در زمین و این نافرمانی برای این بود که قضا و قدر خداوند جریان پیدا کند: خدا میخواست او را در زمین، حجت و خلیفه خود قرار دهد. اما پس از آنکه حضرت آدم به زمین فرود آمد و حجت خداوند شد، از خطا و لغزش ایمن شد. لذا خداوند می فرماید: « خداوند آدم و نوح و آل ابراهیم و آل عمران را بر عالمیان برگزید.» (آیه ۳۳ سوره آل عمران)
معنای قدر
و اما آیهای که درباره حضرت یونس است، یعنی امام دانست که خداوند روزی را بر او تنگ نخواهد کرد و اگر معنای کلام او این بود که دانست خداوند قدرت ندارد، کافر میشد.
در قرآن مجید و زبان عربی کلمه « قدر » معانی مختلفی دارد، مثلاً « الله یبسط الزرق لمن یشاء و یقدر » یعنی خداوند برای هر کس که بخواهد، روزی را وسیع قرار میدهد یا تنگ میگرداند، یا میفرماید:« قدر علیه رزقه » یعنی خداوند بر او تنگ گرفت. اما آنجا که میفرماید:« ضرب الله مثلاً عبدا مملوکا یقدر علی شیء » یعنی « بندهای که قدرت هیچ کاری را ندارد » یا آنجا که میفرماید:« قد جعل الله بکل شی قدراً » یعنی خداوند برای هر چیزی اندازهای معین قرار داده است. پس کلام حضرت یونس که میگفت ” لن نقدر” یعنی خداوند بر او تنگ نمیگیرد، نه اینکه قدرت ندارد.
مقصود از آل محمد
بعضی از علما گفتند:« از رسول خدا روایت شده که آل محمد همان امّت اوست.«
امام این روایت را قبول نکرد و فرمود:« به من بگویید آیا صدقه بر آل محمد حرام است؟»
گفتند:« بله.«
فرمود:« آیا بر باقی امت هم حرام است؟«
گفتند:« نه.«
فرمود:« فرق آل محمد با بقیه همین است. وای بر شما! کجا به انحراف میروید؟! آیا از قرآن روگردان شده اید؟! خداوند میفرماید:« و ما نوح و ابراهیم را فرستادیم و نبوت و کتاب را در نسل ابراهیم قرار دادیم. پس عدهای از آنها هدایت یافتند و عده زیادی از آنها فاسق شدند.» (آیه ۲۶ سوره حدید) طبق این آیه، وارثین انبیا و کتب آسمانی باید افراد متقی و هدایت شده باشند، نه فاسق و تبهکار. مگر قضیه پسر نوح را که معصیت کار بود و هلاک شد، نمیدانید؟«
پی نوشت:۱-بحار الانوار، ج ۴۹، ص ۱۷۳. ح ۱۲ / از عیون اخبار الرضا، ج ۱، ص ۱۵۴-۱۷۸ / اخبار و آثار حضرت امام رضا علیه السلام ص ۶۰۰ تا ۶۱۴.
