عقاب

گشــت غمنـــاک دل و جان عقـاب

چـــو ازو دور شـد ، ایّــام شبــاب

دید ، کــش دور به انجـــام رسیــد

آفتابــش به لــــب بـــام رسیــد

باید از هستــی ، دل برگیــــرد

ره ســــوی کشـــور دیگر گیــرد

خواســـت تا چـــاره ناچــار کنـــد

دارویــی جویــد و در کـار کنـــد

صبحگاهـــی زِ پی چـــــاره کـــار

گشــــت بر بـادِ سبـک سیـر سوار

گله ‎کآهنگ چرا داشـــت به دشــت

ناگه از وحشـت ، پر ولولـه گشــت

وان شبــان ، بیــم زده ، دل‎نگــران

شـــد پــی بـــره نـــوزاد ، دوان

کبک در دامـــن خــاری آویخـــت

مار پیچیــد و به سوراخ گریخــت

آهو استاد و نگــه کـــرد و رمیـــد

دشت را خـطّ غبــاری بـکشیـــد

لیــک صیـاد ، سر دیگـــر داشــت

صیـــد را فــارغ و آزاد گـذاشــت

چـــاره مـرگ ، نه کاری است حقیر

زنده را دل نشود از جـــان سیـــر

صیـــدِ هــرروزه به چنـگ آمد زود

مگـــر آن روز که صیّـــاد نبـــود

آشیـان داشــت در آن دامــن دشت

زاغکــی زشت و بدانــدام و پلشت

سنگهــــا از کـــف طفــلان خورده

جان زِ صـــدگونـه بــلا در بُــرده

سالها زیستــه افـــزون زِ شمـــــار

شکـم آگنــده زِ گنـــد و مـــردار

بر سـر شـــاخ ، ورا دیــــد عقــاب

ز آسمــان سـوی زمین شد بشتاب

گفــت « کـای دیـده زِ ما بس بیداد

با تو امــــروز مــــرا کـــار افتـاد 

مشکلــــی دارم اگــــر بگشــایــی

بکنم هرچـــه تـو می‎فرمایــــی »

گفت « ما بنــده درگـــــاه توایــم

تا که هستیــم ، هـواخـــواه توایـم

بنده آماده بگـو فرمـــان چیســت ؟

جان به راه تو سپـارم ، جـان ‎چیســـت ؟

دل چو در خدمت تو شــاد کنــــم

ننگم آیــد که زِ جــان یــاد کنم »

این همه گفـــت ولی با دل خـویش

گفتگــویــی دگــر آورد بـه پیـش

کاین ستمکار قوی پنجـــه کنـــون

از نیــاز است چنیـــن زار و زبـون

لیک ناگـــه چــــو غضبنــاک شود

زو حساب مــن و جــان پاک شود

دوستـی را چـــو نباشــــد بنیـــاد

حزم را بایــد[م] ، از دست نـــداد

در دل خویش چــو ایــن رای گزیـد

پر زد و دورتَـرَک ، جـای گزیــــد

زار و افسـرده چنیـن گفــت عقــاب

که مــرا عمـر ، حبابی است بر آب

راست است اینکه مــرا تیز پـر است

لیـک پـــرواز زمــان تیزتـر است

من گذشتـم به شتـاب از در و دشت

به شتاب ، ایّـام از مـن بگـــذشت

گـرچـه از عمــر ، دل سیری نیست

مرگ می‎آیــد و تدبیــــری نیست

مـن و این شهپر و این شوکت و جاه

عمرم از چیست بدین حد کوتاه ؟!

تو بدیـــن قامـــت و بـــال ناســاز

به چه فن یافتــه‎ای عمــر دراز ؟!

پـــدرم از پــدر خـــویش شنیـــد

که یکـــی زاغ سیــه‎روی پلیـــد

با دوصد حیلــــه به هنگــام شکـار

صد ره از چنگـش کرده‎ســت فرار

لیــک هنگـــام دم بـــاز پسیـــن

چون تو بر شــاخ شدی جای گزین

از ســـر حسـرت ، بــا مــن فرمود

کاین همان زاغ پلیـد است که بـود

عمر من نیـز به یغمــا رفتـــه‌سـت

یک گل از صد گـل تو نشکفته‌ست

چیســت سرمایـــه این عمــر دراز

رازی اینجاسـت ، تو بگشــا این راز

زاغ گفـــت ار تــو در این تدبیــری

عهــد کن تا سخنـــم بِپْذیـــری

عمرتان گر که پذیرد کـم و کاســت

دگری‎ را چه ‎گنه؟! کاین زِ شماسـت

زِ آسمــان هیـــچ نیاییـــد فـــرود

آخــر از این همـه پرواز چه سود ؟

پدر مـــن که پـس از سیصــد و اند

کان انــدرز بُـد و دانــــش و پنـد

بارهـا گفت کـــه بر چـــرخ اثیـــر

بــــادها راسـت فـــــراوان تأثیـر

بادهــــا کـــز زِبـــر خـــاک وزند

تن و جـــان را نرساننـــــد گزنـد

هــرچــــه از خــاک روی بالاتـــر

باد را بیـــش گزنـــد است و ضـرر

تا بـــدان جــا کــه بر اوج افــلاک

آیت مـرگ بــود پیـــک هـــلاک

ما از آن ، سال بســـی یافته ‎ایــــم

کــز بلنــدی ، رخ بـرتافتـــــه‎ایم

زاغ را میــل کنـــد دل به نشیـــب

عمـر بسیـارش از آن گشتـه نصیب

دیگر این خاصیــــت مـــردار است

عمـر مـردارخـــوران بسیــار است

گند و مردار ، بهـیـن درمــان است

چــاره رنــــج تـو زان آسـان است

خیز و زیـن بیــش ، ره چرخ مپوی

طعمه خـویش بر افــلاک مجــوی

ناودان ، جایگهــی سخـــت نکوست

به ازآن ، کنج حیاط و لب جــوست

من که صـد نکتـــــه نیکو دانــــم

راه هر بـــرزن و هــر کــو دانـــم

خـانـــه‎ای در پـــس باغــــی دارم

وندر آن گوشـــه سراغـــــی دارم

خوان گستــرده الوانــــی هســـت

خوردنیهـــای فراوانـــی هســـت

آنچـــه زان زاغ چنیــــن داد سراغ

گنــدزاری بود ، انــدر پـــس بـاغ

>بــوی بــــد رفتـــه از آن تا رهِ دور

معــــدن پشّــه ، مقــــام زنبـور

نفرتـــش گشتـــه بلای دل و جـان

سوزش و کــوری دو دیـــده از آن

آن دو همــــراه ، رسیـدنـــد از راه

زاغ بر سفــره خــود کــرد نگـــاه

گفت خوانی که چنیــن الوان اسـت

لایـق حضـرت این مهمـان اســت

می‎کنم شکـــر که درویـــش نیــم

خجل از مـاحضـــر خـــویش نیم

گفت و بنشسـت و بخورد از آن گنـد

تــا بیامــوزد از او مهمـان ، پنــد

عمر در اوج فلــــک بــــرده به سر

دم زده ، در نفـس بــــاد سحـــر

ابر را دیـده به زیـــرِ پـــر خــویش

حیــوان را همـه فرمانبـــر خویش

بارهـا آمــــده شــــادان زِ سفــــر

به رهـــش بسته فلــک طاق ظفر

سینــــه کبــــک و تـــذرو و تیهو

تـازه و گـرم شــــده طعمــــه او

اینک افتاده بر این لاشـــه و گنـــد

بـایـــــد از زاغ بیـامــوزد پنــــد

بوی گندش ، دل و جان تافتــه بـود

حال بیمــــاری دق یافتــــه بــود

دلـــش از نفــرت و بیـزاری ، ریـش

گیج شـد ، بست دمی دیده خـویـش

یادش آمد که بـــر آن اوج سپهــــر

هست پیـروزی و زیبایـی و مهــــر

فـرّ و آزادی و فتــح و ظفــر اســت

نفـس خـــرّم بـــاد سحـــر اسـت

دیــده بگشـود و به هر سو نگریسـت

دید گـردش اثــری ز اینهــا نیست

آنچـــه بــود از همه سو خواری بود

وحشــــت و نفـــرت و بیزاری بود

بال برهــــم زد و برجســـت از جـا

گفـــت کای یـار ! ببخشـــای مـرا

سالهـــا باش و بدیـــن عیــش بناز

تو و مـــردار ، تـــو و عمــــر دراز

من نیـــم در خـــور این مهمانـــی

گنــــد و مــردار ، تـــــرا ارزانـی

گر بـر اوج فلکــم بایــــد مـــــرد

عمر در گند ، بســر نتـوان بـــــرد

شهپـــر شـــاه هـــوا ، اوج گرفــت

زاغ را دیـده بر او مانـــده شگفـــت

سوی بالا شــــد و بالاتــــر شــــد

راست با مهـر فلک ، همســر شـــد

لحظـــــه ‎ای چنــد بر این لوح کبود

نقطه ‎ای بود و سپـــس هیــچ نبـود