چرا نوجوانان دچار طغيان و سرکشي مي شوند؟
شما جزء کدام دسته از پدر و مادرها هستيد؟ آنها که سختگيرند و معتقدند که فرزندشان بايد بدون هيچ چون و چرايي از فرامين آنها اطاعت کند؟ يا آن گروه که مي خواهند برعکس شيوه تربيتي والدين خود، به فرزندانشان آزادي عمل بدهند و او را محدود نسازند؟
موفق ترين والدين کساني هستند که ضمن دوست داشتن فرزندانشان، از آنها توقع و انتظار هم دارند. آنان بدون هيچ قيد و شرطي نسبت به فرزندانشان توجه نشان مي دهند و ساعتي را در کنار آنها مي گذرانند و از آن لذت مي برند. پدر و مادر خوب، والديني هستند که به علايق و خواسته ها و مشکلات فرزندانشان توجه مي کنند و حد و مرزي نيز براي آنها قائلند.
در چنين خانواده هايي فرزند نوجوان به راحتي نظرات مخالف خود را نسبت به موضوع خاصي، بدون ترس و وحشت بيان مي کند و مجبور به اطاعت بي چون و چرا و بدون هرگونه توضيح نيست.يک پدر و مادر خوب مطمئناً قوانين و محدوديت هايي منطقي و مبتني بر عشق و دوستي نسبت به فرزند نوجوانشان در نظر مي گيرند. البته همه پدر و مادرها مي خواهند خوب باشند و تصورشان اين است که با روش تربيتي خاصي که مدّ نظر دارند حتماً پدر و مادر خوبي هستند اما فرزندشان قدر آنها را نمي داند. اما واقعيت آن است که برخي از والدين گاه عليرغم ميل باطني خود، به دليل تحمل فشارهاي مختلف زندگي و يا خستگي و مشغله کاري زياد، يا راه سلطه جويي و ديکتاتوري را در پيش مي گيرند و يا برعکس، نوجوان را به حال خود رها مي کنند. همه ما ممکن است دچار اشتباه شويم و در موقعيت خاصي چنين رفتاري را اعمال کنيم. اما منظور رفتارهايي هستند که دائماً تکرار مي شوند و در حقيقت تبديل به يک روش تربيتي درازمدت مي گردند. توجه به اين نکته بسيار مهم است زيرا رفتارهاي ديکتاتور مآبانه ممکن است فرزند نوجوان شما را در آن لحظه وادار به اطاعت از شما کند، اما مطمئناً اين روش در طول زمان اثري منفي بر روي او مي گذارد و ممکن است دور از چشم شما دست به کارهاي نابخردانه بزند.
با عشق و محبت و اعتماد شروع کنيد
نوجوان ها حتي بيش از کودکان مي خواهند مطمئن شوند که شما براي آنها زندگي مي کنيد و به آنها بها مي دهيد.
آگاهانه يا ناآگاهانه، بسياري از نوجوان ها نگران آن هستند که شايد ديگر مانند زمان کودکي، مورد علاقه پدر و مادرشان نباشند. برخي از والدين با تعريف و تمجيد از دوران کودکي آنها و اين که در دوران خردسالي چقدر شيرين و با مزه بوده اند، به اين نگراني دامن مي زنند. نوجوان به تضمين مجدد مهر و محبت پدر و مادرش نسبت به خود نياز دارد و مي خواهد مطمئن شود که رشد او، حتي بدرفتاري و بي ادبي اش نسبت به شما، از ميزان تعهدي که نسبت به او داريد نمي کاهد. البته بين توجه به خواسته هاي نوجوان و برآورده ساختن هر آنچه که او مي خواهد، تفاوت بسياري وجود دارد.
اگر با فرزند نوجوانتان رابطه خوبي نداريد، توجه به موارد ذيل مي تواند مشکل شما را حل کند.
زماني را به او اختصاص دهيد
گروهي از والدين تصور مي کنند که اگر فرزند نوجوانشان توجه خاصي نسبت به دوستان هم سن و سالش دارد، به اين معناست که او ديگر به خانواده اش اهميتي نمي دهد. به همين دليل برخي از آنها براي جلب توجه او به سوي خود، مدام از دوستان وي بدگويي مي کنند؛ تحقيقات انجام شده نشان مي دهد که اغلب نوجوانان نه تنها تمايل دارند بيشتر اوقات خود را در کنار والدينشان بگذرانند، بلکه از آن نيز لذت مي برند. اگر مي خواهيد رابطه خوبي با او داشته باشيد، بايد او را بيشتر بشناسيد و از علايق و خواسته ها و حتي مشکلاتي که او را از درون رنج مي دهند، آگاه شويد. بايد به او ثابت کنيد که برايش ارزش قائليد و به آراء و نظراتش توجه داريد. در اين صورت نوجوان شروع به درد دل خواهد کرد و خواسته ها و مسائل ديگرش را با شما در ميان خواهد گذاشت. اما اگر قرار باشد صحبت هاي شما با او هميشه حول محور خاصي مانند مسائل روزمره زندگي و گله و شکايات شما از او دور بزند، هرگز نمي توانيد توجه واقعي او را جلب کنيد. متأسفانه اغلب گفت و گوهاي بين والدين و نوجوانان، پيرامون موضوعات روزمره منزل و کارهاي لازم الاجرا است: ” اين قدر سر به سر برادرت نذار” ” برو موهاتو کوتاه کن” ، ” اين قدر با جوش هاي صورتت ورنرو” و … اينها موضوعات مناسبي براي ايجاد يک ارتباط مثبت و خوب با او نيستند.
موضوعات مورد علاقه نوجوانان
موضوعات خانواده
نوجوان ها دوست دارند در تصميم گيري هايي که بر روي همه افراد خانواده تأثير مي گذرد، دخالت داده شوند ؛ مانند مسافرت، عوض کردن خانه، بيماري، فشارهاي اقتصادي و … آنان غالباً سؤالات بي پاسخ فراواني دارند که احتمالاً با شما در ميان مي گذارند. سؤالاتي مانند اين که مواد مخدر چيست؟ نشئه شدن يعني چه؟ نبايد به آنها دروغ بگوييد و يا با عباراتي مانند ” بعداً خودت مي فهمي” يا ” نمي دونم چه جوري برات توضيح بدم”، ” فراموش کن”، از پاسخ به آنها طفره برويد.
مشاهده ابراز علاقه پدر و مادر نسبت به هم براي او لذتبخش است
شنيدن عبارات و جملات محبت آميزي همچون ” دوستت دارم” ، ” عشق من تو هستي ” و امثال آن از زبان پدر و مادر نسبت به يکديگر، نوجوان را سرشار از اميد و شادي مي کند. براي او بسيار مهم است که بداند پدر و مادرش يکديگر را دوست دارند. زيرا نوجوان هميشه از اين نگراني که ممکن است روزي والدينشان از هم جدا شوند و او را تنها بگذارند، رنج مي برد و شنيدن اين جملات به معناي قوت قلبي براي او است.
او را به دنياي خود راه دهيد
نوجوانان دوست دارند در مورد علايق و احساسات پدر و مادر خود و يا اميدها و رؤياها و ناراحتي ها و نوميدي هاي آنان مطلع باشند. آگاهي نوجوانان از اين حقيقت که شما نيز هميشه نسبت به خود اطمينان صد درصد نداريد رسيدن به دوران بلوغ را براي او ساده تر مي کند، هر چند که نيازي به تعريف تمام جزئيات نيست.
به او اعتماد کنيد
بسياري از والدين به قدري در امور فرزند نوجوان خود دخالت مي کنند که گفت و گوي بين آنها جز بگو مگو و بحث و جدل نيست. هرگز به او به خاطر يک بار دير آمدن برچسب هاي ناروا نزنيد، زيرا ممکن است او را به اين نتيجه برساند که با خود بگويد:” به هر حال پدر و مادرم که به من اعتماد ندارند و هر جور دلشان بخواهد فکر مي کنند، پس چرا به اين اعمال دست نزنم؟ ”
تحسين نکات مثبت، به نوجوانان حس اعتماد به نفس مي بخشد و سرزنش و تحقير و گوشزد مکرر نقطه ضعف هايش، حس خلاقيت را از او سلب مي کند و به او احساس ضعيفي و بي ارزشي مي دهد.
سختگيري هاي افراطي ، نوجوان را وادار به پنهان کاري خواهد کرد، پس سعي کنيد بيش از حد او را محدود نسازيد. اگر به آهنگ خاصي علاقه دارد، شما نيز در ظاهر امر چنين وانمود کنيد که آن آهنگ را دوست داريد. زيرا عدم درک نيازهاي روحي – عاطفي او، فرزند نوجوانتان را به جاذبه هاي خارج از منزل خواهد کشاند.
با او به احترام صحبت کنيد
مطمئن باشيد در مقابل رفتار محترمانه شما با فرزند نوجوانتان، او نيز در برخورد با شما همين شيوه را برمي گزيند، البته نه در طي يک روز و يک هفته. هميشه به او احترام بگذاريد تا او نيز چنين کند. از سرکوفت زدن و سرزنش نوجوان به ويژه در حضور دوستان و آشنايان بپرهيزيد و به جاي آن، عشق و علاقه خود را نسبت به او بر زبان آوريد.
اغلب پدرها با بزرگ شدن دخترانشان، از آنها فاصله مي گيرند و قبول اين مطلب که ممکن است دخترشان هنوز هم بخواهد مانند گذشته با آنها شوخي و بازي کند، دشوار است. مادرها هم در برابر فرزندان پسر بالغ خود همين شيوه را انتخاب مي کنند. اما فراموش نکنيد که دخترها هنوز هم فرزند پدرشان و پسرشان فرزند مادرشان هستند.
اين شيوه رفتاري نوجوان را دچار نگراني مي کند و ممکن است نزد خود بينديشيد که ديگر مورد توجه پدر و مادر خود نيست.
