مدیریت مصرف در بخش خانگی

با توجه به اینکه در حدود ۸۰ درصد تعداد مشترکین را مشترکین خانگی تشکیل میدهند و از طرف دیگر در تهران بیش از ۴۵ درصد مصرف مربوط به مشترکین خانگی است لذا نهادینه شدن مدیریت مصرف در این بخش جامعه کمک فراوانی به اقتصاد ملی ، صنعت برق و اقتصاد خانواده دارد .
با استفاده منطقی از انرژی نه تنها شاهد کاهش هزینه های مصرف انرژی خود خواهیم بود ، بلکه آثار مفیدی همچون کاهش آلودگی محیط زیست و تداوم طول عمر منابع ملی و نتیجتاً توسعه اقتصادی کشور را بدنبال خواهد داشت.
بطور نمونه در صورتی که هر خانواده ایرانی به جای یک لامپ معمولی ۱۰۰ وات از یک لامپ کم مصرف ۲۰ واتی تا ۵ ساعت در روز استفاده کند ،‌در هر سال بیش از ۵/۲ میلیارد کیلووات ساعت برق یعنی بیش از تولید یک نیروگاه صرفه جویی کرده ایم که میزان صرفه جویی در سوخت و نیز عدم آلودگی محیط زیست بخوبی قابل درک میباشد.
بنابر این مناسب است که به میزان مصرف برق خود حساس بوده و از طریق کنترل ارقام موجود در قبضها برای خود اهداف بلند مدتی جهت کاهش تدریجی مصرف برق در نظر بگیریم.
الگوی مصرف برق خانواده های ایرانی با تغییر فصول ،به علت استفاده از لوازمی متفاوت ، تغییرات زیادی دارد. در فصول گرم با استفاده از لوازم برودتی (مانند کولر) که دارای توان بالا و نیز زمان مصرف طولانی است ، بار زیادی به شبکه تحمیل  میشود به طوریکه همواره بیشترین مشکلات از لحاظ ساعات اوج مصرف برق از اواسط تیرماه تا اواسط شهریور ماه و خصوصا در ساعات بین ۱۹ تا ۲۳ وجود دارد. در فصول سرد نیز با ورود لوازم گرمایشی مانند بخاری برقی که آنهم نیز از توان بالایی برخوردار بوده و در ساعات متمادی استفاده میشود ، شاهد افزایش مصرف هستیم.
همچنین الگوی مصرف برق با توجه به شرایط اقلیمی و فرهنگی گوناگون در نقاط مختلف کشور میتواند متفاوت باشد بطور نمونه بدلیل استفاده گسترده از وسایل برودتی ، مناطق گرمسیر نسبت به سایر مناطق کشور ، مصرف برق بیشتری در تابستان دارند. از این رو کنترل الگوی مصرف در فصول مختلف با توجه به شرایط اقلیمی و آب و هوایی از اهمیت بسیاربالایی برخورداراست.
رعایت الگوی مصرف و قیمت واحد برق که تعرفه نامیده میشود ، ارتباط دارد . الگوی مصرف برق یک معیار استاندارد برای کنترل صحیح مصرف برق توسط مشترکین است . استفاده صحیح از تجهیزات برقی مناسب سبب میشود تا مقدار مصرف برق هر مشترک کمتر از این معیار شود در صورتی که مشترکی بیش از مقدار الگوی مصرف ، برق مصرف کند بهای برق او بصورت پلکانی افزایش خواهد یافت .
الگوی مصرف ماهیانه برای مشترکین خانگی در تهران و در فصل تابستان ۳۰۰ کیلو وات ساع و در سایر فصول ۲۰۰ کیلو وات ساعت است.( با توجه به اینکه قبض برق مشترکین عادی اغلب حدود دو ماهه صادر میشود لذا  در قبض برق مصرف متوسط ماهیانه ذکر شده است که مقدار آن قابل مقایسه با الگو خواهد بود. )
از طرف دیگر با نصب کنتور های دیجیتالی بهای برق در ساعات مختلف شبانه روز و متناسب با ساعات اوج مصرف نرخی متفاوت دارد.بصورتی که در ساعات پیک بار ( ۴ ساعت که در تابستان از ساعت ۱۹ تا ۲۳ است ) بهای برق با نرخی حدود ۴ برابر شرایط عادی و در ساعات کم باری ( ساعات ابتدایی روز یعنی ۱ بامداد تا ۶ صبح )  با نرخی حدود یک چهارم شرایط عادی محاسبه میگردد.
 راهکارهای مدیریت مصرف در بخش خانگی
 در ایران طی ساعات اولیه شب با ورود وسایل روشنایی و برخی از لوازم الکتریکی دیگر به شبکه برق ، مصرف برق بیش از ۵۰ درصد نسبت به متوسط مصرف ساعتهای دیگر شبانه روز افزایش مییابد . این امر سبب میگردد بار مصرفی شبکه برق به حداکثر مقدار خود رسیده  و احتمال قطع برق و عدم تامین آن افزایش یابد . از مدار خارج کردن تجهیزات برقی  غیر ضروری و خصوصا تجهیزات پر مصرف در این زمان روشی جهت اصلاح الگوی مصرف میباشد .
 در جدول زیر میزان مصرف برخی تجهیزات برقی آورده شده است :
اصولا مقدار برق مصرفی هر وسیله برقی وابستگی بسیار زیادی به تکنولوژی ساخت ، ظرفیت ، الگوی مصرف ، شرایط آب و هوایی و نحوه نگهداری آن وسیله دارد.روشنایی :
بخش عمده ای از مصرف در ساعات اوج بار اختصاص به سیستم روشنایی مشترکین دارد برای روشنایی در خانه های خود سالانه ۱۰ میلیارد کیلووات ساعت برق مصرف میکنیم که برای تولید این مقدار برق ، معادل ۲۰ میلیون بشکه نفت خام برابر ۳۴۰ میلیارد تومان هزینه میشود.با توجه به مصرف انرژی زیادی که در بخش روشنایی صورت میگیرد ، میتوان با رعایت راهکارهای بهینه سازی ، در کاهش مصرف انرژی این بخش مؤثر بود.
« ساخت لامپهای کم مصرف تاثیر بسیار زیادی در کاهش مصرف برق ایجاد میکند . با توجه به اینکه بازده نوری لامپهای کم مصرف تقریبا ۵ برابر لامپهای رشته ای است و نیز به دلیل عملکرد در فرکانسهای بالا دارای نور کاملا یکنواختی است لذا خستگی چشم کمتری نسبت به لامپهای رشته ای ایجاد میکند.
« از نظر اقتصادی نیز استفاده از لامپهای کم مصرف ، بصرفه است زیرا هرچند بطور متوسط هزینه اولیه برای خرید لامپ کم مصرف حدود ۶ برابر لامپ رشته ای با توان مشابه است ، اما با فرض بطور متوسط ۸ ساعت روشن بودن لامپها در شبانه روز ، در مدتی حدود ۶ ماه افزایش هزینه ناشی از خرید لامپ کم مصرف با کاهش بهای برق مصرفی جبران شده و با توجه به اینکه معمولا عمر متوسط لامپهای کم مصرف ۸ برابر لامپهای رشته ای است ( و گارانتی بودن لامپ کم مصرف ) ، صرفه جویی قابل ملاحظه ای در بهای برق ایجاد خواهد شد .
« میزان نوردهی هر لامپ کم مصرف ۱۱ وات معادل لامپ ۶۰ وات معمولی و هر لامپ ۱۸ وات کم مصرف معادل لامپ ۱۰۰ وات رشته ای میباشد.
« با توجه به اینکه تقریبا ۹۵ درصد انرژی مصرفی لامپ رشته ای به گرما تبدیل میشود لذا استفاده از لامپ رشته ای خود مانند استفاده از یک دستگاه هیتر کوجک میباشد و در زمانهایی که هوا گرم میباشد ، گرمای لامپ نیز به گرمای محیط اضافه خواهد شد و بنابر این نیاز به استفاده از سیستم های سرمایش افزایش یافته و خو مصرف برق و انرژی را افزایش داده و هزینه مربوطه نیز دوچندان خواهد گردید.
«با خرید لامپ کم مصرف امکان تنظیم رنگ نور دلخواه خود را ( با ترکیب تعداد مختلف از لامپهای آفتابی و مهتابی ) خواهید داشت.
« لامپهای کم مصرف با سرپیچ های معمولی و نیز کوچک ( لوستری ) در دسترس میباشد.
« در انتخاب و خرید لامپ کم مصرف لازم است از لامپ شرکتهای معتبر و شناخته شده که دارای کیفیت بالایی هستند و دارای ضمانت نامه نیز میباشند استفاده گردد.
« پس از روشن شدن ، در حدود ۴ دقیقه طول خواهد کشید تا لامپ کم مصرف حداکثر شار نوری خود را تولید کند.
« به منظور داشتن حداکثر شار نوری توصیه میشود لامپ کم مصرف به صورت آویز نصب گردند.
« توصیه میشود لامپهای کم مصرف در حبابهای بسته مورد استفاده قرار نگیرند.
« عمر مفید لامپهای کم مصرف و مهتابی با روشن و خاموش کردن زیاد کاهش مییابد ،‌بنابر این فقط در محلهایی که دفعات مکرر لامپها باید خاموش و روشن شوند مانند سرویسهای بهداشتی و راه پله ها استفاده از لامپهای رشته ای با وات پایین توصیه میشوند.
«یکی از روشهای مناسب برای کنترل روشنایی در محلهایی که از لامپ رشته ای استفاده میشود استفاده از کلید های دیمر دار است . این کلید ها این قابلیت را فراهم میکنند که نور لامپها را از مقدار حداکثر تا خاموش تغییر دهند. لامپهای کم مصرف و فلورسنت امکان کار با دیمر را نداشته و میسوزند.
« بطور کلی بازده لامپهای روشنایی ( کم مصرف ،‌رشته ای و …) با افزایش توان ( وات ) آنها افزایش مییابد. مثلا روشنایی ایجاد شده توسط یک لامپ ۱۰۰ وات رشته ای معادل روشنایی ۲ لامپ ۶۰ وات رشته ای و یا ۴ لامپ ۴۰ وات رشته ای است در حالی که مصرف برق آن کمتر است . از این رو در محلهایی که روشنایی بیشتر مورد نیاز است از یک لامپ با وات بیشتر به جای چند لامپ با وات کمتر استفاده شود .
« برای تامین روشنایی در طول روز حتی الامکان از نور طبیعی استفاده کنید
« مقدار روشنایی محیط را متناب با دقت مورد نیاز کارهایتان انتخاب کنید و برای انجام کارهایی مانند مطالعه ، بجای روشن کردن کل محیط از روشنایی موضعی مانند چراغ مطالعه و آباژور و … استفاده کنید .
« از لوستر های با شاخه های متعدد و لامپهای پر قدرت استفاده نکنید .
« استفاده از روشنایی های غیر مستقیم ( که در گچبری های سقف های لوکس استفاده میشود ) سبب کاهش میزان بهره نوری مفید منبع روشنایی میگردد.
« برای انعکاس بهتر نور ، رنگ پرده پنجره ها و رنگ آمیزی سطوح داخلی اتاقها را روشن انتخاب کنید.
« دقت شود هیچ فضایی بیهوده روشن نماند اگر در اتاق نشیمن هستید آشپزخانه و یا فضای دیگر را بیجهت روشن نگذارید ، همچنین سعی شود از روشنایی تجملی پهیز گردد.
« در ساعات اوج مصرف ، خاموش کردن لامپهای اضافی ( حتی یک لامپ ) باعث میشود در شبکه خاموشی نداشته باشیم.
« لامپهای رشته ای با حدود یک هزار ساعت استفاده ، افت شدید نوری خواهند داشت . پس منتظر سوختن لامپ نشده و تقریبا هر ۶ ماه یمبار آنها را تعویض نمایید.
« گرد و خاک موجود در محیط از میزان بهره نوری لامپها میکاهد و آنها را کدر میکند . تمیز کردن مرتب لامپها را فراموش نکنید.
« در راه پله های ساختمانهای چند طبقه از کلید های زمان دار ( تایمر دار ) برای کاهش مصرف برق استفاده کنید.