پرسش. كيفيت آشكار شدن حضرت عزرائيل(ع) براي افراد مختلف چگونه است؟
پاسخ: از آنچه گذشت و آنچه خواهد آمد، روشن ميشود كه چگونگي ظهور فرشته مرگ با ملكات اكتسابي و شاكله و شخصيتي كه انسان در طول عمر براي خود ساخته است، تناسب دارد. طوريكه انسانهاي پاك و نيكوكار هنگام مرگ، فرشته مرگ و همكارانش را در زيباترين چهره ها و فرح بخش ترين حالتها مشاهده ميكنند و لذت ملاقات و مصاحبت با ملك الموت از برترين سرورها و لذتبخشترين نعمتها است. آنچنانكه اگر براي مومن سروري جز ملاقات با فرشته مرگ نباشد، همين سرور و بهجت براي او كافي است و برعكس انسانهاي معاند و كافر و بزهكار، اولياء خدا و مأمورين الهي را با چنان چهرههايي ملاقات كنند كه دردناكي و سختي عذاب آن قابل توصيف نيست. انسان آنچه از ملكات نفساني و اعمال ارادي را كه در طول عمر خود كسب كرده است در هنگام مرگ در آينه چهره فرشتگان الهي مشاهده ميكند.
نكته ديگري كه در اينجا بايد در نظر گرفت اين است كه قبض روح از باطن انسان صورت ميگيرد و نبايد تصور كرد كه فرشته مرگ از عالم خارج و از راهي دور براي قبض روح انسان ميآيد؛ زيرا فاصله و پنهان بودن از يكديگر مخصوص موجودات مادي است. قرآن به اين حقيقت اشاره ميفرمايد: « وَلَوْ تَرَي إِذْ فَزِعُوا فَلاَ فَوْتَ وَأُخِذُوا مِن مَكَانٍ قَرِيبٍ» (سبأ: 51 ) اگر ببيني هنگامي كه هراسان و خوفناك بوده ولي هيچ گريزگاهي ندارند و از مكان نزديكي گرفته ميشوند.
به همين دليل مرگ با حواس كه مادي هستند قابل ادراك نيست و نه فرشته مرگ با چشم مشاهده ميشود و نه چگونگي قبض روح. « فَلَوْلاَ إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ وَأَنتُمْ حِينَئِذٍ تَنظُرُونَ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنكُمْ وَلكِن لاَ تُبْصِرُونَ فَلَوْلاَ إِن كُنتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ تَرْجِعُونَهَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ» (واقعه: 83 ـ 87) اگر قدرتها به دست شما است پس چرا هنگامي كه جان يكي از شما به گلوگاهش ميرسيد و شما در اين هنگام مينگريد نميتوانيد به او كمكي كنيد در حاليكه ما به او از شما نزديكتريم و لكن شما بينش نداريد. پس اگر شما كيفر نميشويد چرا نميتوانيد برايش كاري كنيد و او را بازگردانيد؛ اگر راست ميگوييد.
