پرسش. براي اينكه فرزندان و جوانان خود را به انجام فريضه نماز علاقه مند كنيم، چه بايد كرد؟
پاسخ: در روايت است كه فرزندان خود را بين 7 تا ده سالگي به نماز امر كنيد. ( شيخ طوسي، التهذيب، تهران، دار الكتب الاسلاميه، 1365 ش، ج2، ص 381.) بنابراين بايد قبل از اينكه فرزند به سن بلوغ ـ كه در پسران پانزده سال قمري و در دختران نه سال قمري است ـ برسد با دقت و برنامه مناسب تربيتي و اخلاقي، او را به نماز خواندن واداشت.
يكي از بهترين روشهاي تربيتي، روش الگودهي است و چنانكه در روايت آمده است به غير از زبان خود يعني با عمل، فرزندان را به كار نيك و نماز دعوت كنيد. ( اشاره به روايت: «كُونُوا دُعاةً للناسِ بالخَيْرِ بِغَيْرِ أَلْسِنَتِكُمْ» الكافي، ج2، ص 105. ) اگر فرزند ببيند بزرگترهاي خانواده كه دوستشان دارد، به نماز اهميت ويژه ميدهند و نماز را با آداب خاصّ آن با دقت به جا ميآورند، به نماز علاقهمند ميشود. به عبارتي ديگر وقتي فرزند خانواده ببيند كه خانواده به نماز اهميت ميدهد و نماز در زندگي آنها جايگاه ويژهاي دارد، به سوي نماز متمايل خواهد شد.
روش دوم تشويق است، خواه تشويق زباني باشد خواه تشويق مالي. در مورد امور مذهبي به ويژه نماز توصيه ميشود كه از روش تنبيه استفاده نشود تا از اثرات مخرّب بعدي ايمن باشد. در روايت است كه شخصي خدمت حضرت علي عليهالسلام آمد و پرسيد: چه كنم با فرزندم كه اذيت و شرارت ميكند؟ آن حضرت عليه السلام فرمود: او را تنبيه نكن. با او مهر كن ولي مهر او را طولاني مساز. ( بحارالانوار، ج 101، ص 99. )
اقدام عملي سوم كه در تربيت ديني فرزند مفيد خواهد بود، كنترل است. گاهي فرزندان به سبب رفاقت با دوستاني كه نسبت به نماز بي توجهند، در امر نماز كاهلي ميكنند. بايد به اين موارد حساسيت نشان داد.
نكته پاياني بحث اين است كه پدر يا مادر بايد مقيد باشند تا فرزندشان دختر يا پسر را به محافل مذهبي و از جمله به مسجد ببرند.
در قرآن آمده است:
اَلمالُ والبَنونَ زينَةُ الحَيوةِ الدُّنيا (كهف: 46)
مال و فرزندان زيور زندگي دنياست.
و از سوي ديگر ميفرمايد: يـبَني ءادَمَ خُذوا زينَتَكُم عِندَ كُلِّ مَسجِدٍ (اعراف: 31)
اي فرزندان آدم! زينت خود را هنگام رفتن به مسجد با خود برداريد.
به تعبيري شايد بتوان از جمع بين دو آيه استفاده كرد كه مراد آيه اول آن است كه فرزندان خود را به مسجد ببريد تا زينت شما باشند.
بنابراين حضور در نماز به ويژه نماز جمعه و البته تشويق مناسب پس از انجام فريضه مورد نظر، در ترغيب فرزندان به نماز مفيد است.
