پرسش . چرا حضانت و سرپرستي اطفال به پدر واگذار ميشود، مگر مادر عاطفه ندارد و يا اطفال به مادر و محبتهاي روحي مادر نياز ندارند؟
پاسخ: احكام اسلام در مورد خانواده و روابط دروني آن را بايد در مجموعه احكام ملاحظه نمود نه در يك زاويه و يك بعد آن. مثلاً در اسلام حق ولايت و سرپرستي بر دوش مرد گذاشته شده؛ چون حق نفقه و تأمين هزينه نيز بر دوش او نهاده شده است. ثانياً گرچه از جنبه برخي حقوق مرد داراي امتيازاتي است ولي از نظر روحي و رواني فرزند وابستگي شديدي به مادر دارد به گونه اي كه نوعاً فرزندان در كنار مادر ميمانند و روابط خود را با او حفظ ميكنند. ثالثاً سفارش هايي كه در مورد مادر و حفظ حرمت و رعايت او شده است قابل مقايسه با آنچه در مورد پدر آمده است نيست. رابعاً مسئله نزاع بر سر سرپرستي فرزند بالاخره بايد به نوعي حل شود يا بايد فرزند را در اختيار مادر گذاشت و يا در اختيار پدر؛ چون بر فرض جدايي راهي جز اين نيست كه در اختيار يك نفر باشد. در اين بين اسلام در مقاطع خاصي فرزند را تحت حضانت مادر و در ديگر موارد او را تحت سرپرستي پدر دانسته است. گرچه در مواردي اين موضوع ممكن است موجب رنجش مادر گردد ولي از سوي ديگر او را آزاد نموده تا بتواند راه زندگي خود را انتخاب كند و مرد نيز نتواند از مسئوليت خود شانه خالي نمايد.
در حكم «نگهداري بچه توسط پدر» هيچ مشكل عقلي وجود ندارد؛ بلكه مصلحتهاي مهمي نيز در نظر گرفته شده است. اسلام حق نگهداري دختر را تا هفت سالگي و پسر را تا دو سالگي به مادر داده است؛ يعني، اگر مادر مايل باشد ميتواند پسر يا دختر خود را تا اين سنها (با پرداخت هزينه آن توسط مرد)نگهداري كند و بعد از آن متوقف بر توافق طرفين است. در اين حكم هم مراعات مسائل تربيتي و عاطفي شده است؛ چرا كه اوج نياز عاطفي به محبت مادر در اين سنها است و هم مراعات مصلحت زن؛ چرا كه اگر نگهداري بچهها هميشه بر عهده زن ميبود، در تشكيل زندگي و ازدواج مجدد وي مشكلات فراواني ايجاد ميگشت و مسلماً صلاح يك زن نيست كه با اولين شكست در زندگي خود، براي هميشه از داشتن يك زندگي گرم و پُرمحبت محروم بماند و متحمل سختيها و دشواريهاي فراوان گردد. انتساب فرزند به پدر و مادر از نظر شرعي يكسان است چنانكه قرآن مجيد فرزندان حضرت زهرا عليه السلام را به پيامبر منسوب مينمايد. با آنكه اين انتساب از طرف مادر است (آيه مباهله و ابنانا وابناكم). همچنين عيسي عليه السلام را فرزند ابراهيم عليه السلام ميداند حال آنكه انتساب او از طريق مادر است. بنابراين انتساب به هر دو يكسان است گرچه رسم امروزه جامعه و اعتبارات فعلي آن است كه فاميل را از پدر ميگيرند. (برگرفته از كتاب پرسش و پاسخ دانشجويي، ج 7، ص 240.)
