گناه و به اجابت نرسيدن دعا

پرسش: آيا دير به اجابت رسيدن دعاي انسان دليل بر گناهكار بودن انسان مي‏باشد؟    
پاسخ: اين سخن كه دعا مستجاب نشده است اين طور نيست. دعا حتماً مستجاب مي‏شود و مستجاب شده است، ولي اينكه حاجت ايشان برآورده شود اين بحث ديگري است. تصورشان اين است چون حاجتشان برآورده نشده پس اين دعاخاصيت نداشته است. دعا خواص خودش را داشته بلكه آن خاصيتش خيلي بهتربوده از اينكه آن حاجت برآورده مي‏شد. طوري كه وقتي در قيامت نگاه مي‏كند مي‏گويد: كاش هيچ يك از دعاهاي من مستجاب نمي‏شد، كاش كه همه آنها مستجاب نشده به روز قيامت آورده مي‏شد، دعا از سه حال خارج نيست: يا همان حاجتداده مي‏شود يا بلايي از انسان دفع مي‏شود يا اجابتش تأخير مي‏افتد، تأخير آن ممكن است در دنيا باشد و گاهي ممكن است به آن دنيا بيفتد، يعني آخرت. ولياينكه بگوييم دعا مستجاب نشده اينطور نمي‏باشد. اما آنچه كه باعث مي‏شود دعامستجاب شود اينها دو دسته عوامل مي‏باشند، يك دسته آن مقتضيات مي‏باشد كه انسان بايد فراهم كند و يك دسته هم مانع مي‏باشد كه بايد برطرفكند كه ايشان به يكي از موانع آن اشاره كرده، و واقع اين است كه گناه يكي ازموانع استجابت دعا مي‏باشد.
 
در دعاي حضرت علي(ع) داريم كه «اللهم اغفر لي الذنوب التي تحبس الدعا» خدايا آن گناهاني را كه باعث مي‏شود دعاي من زنداني شود و بالا نرود آنگناهان را بيامرز. بعضي از گناهان باعث مي‏شود دعاي انسان حبس شود و بالانرود. اما همين‏طور كه عرض كردم اين تنها دليل بالا نرفتن دعا نيست. در روايات به بسياري دلايل اشاره شده است كه به چند نكته آن اشاره مي‏كنم،مي‏توانند براي اطلاعات بيشتر به «اصول كافي، كتاب دعا» كه آخرين كتاب‏ هاي اصول كافي مي‏باشد مراجعه كنند. آنجا به طور كامل در مورد دعا صحبت شدهاست، اما به هر حال يك‏سري از مقتضيات لازم است. اينكه انسان خدا را به اسماء حسني قسم بدهد، به اوليائش قسم بدهد، اينكه انسان در دعا اصرار كند واستجابت دعاي خود را دم در ببيند. وقتي كه دعا مي‏كند آن چنان اطمينان داشته باشد كه بگويد استجابت دعاي من دم در است، فقط من بايد بگويم يا اللّه‏،همين كه دعا كردم دعا مستجاب مي‏شود. نه اينكه با ترديد و ترس دعا كند كه حالا بشود يا نشود. دعاهاي مأثور، آن دعاهايي كه اهل بيت(ع) فرمودند و درقرآن آمده بخوانيم خودمان دعا درست نكنيم، حالت رقت و خضوع و خشوع داشتهباشيم؛ اگر اشكي هم از چشم انسان جاري شود خيلي بهتر مي‏شود. ايشان اشارهكردند در زمان‏هاي خاصي مثل نماز شب و بعد از نماز شب مخصوصاً در قنوت نمازوتر و زمان‏هاي ديگر مثل شب جمعه، شب قدر و مكان ‏هاي خاصي اگر باشد مثلاًمسجد، يا جاهايي ديگر مثل حرم اهل بيت(ع) مخصوصاً حرم حضرت اباعبداللّه‏(ع)كه دعا تحت قبه ايشان رد نمي‏شود. اگر بتوانند دعا را دسته جمعي بخوانندخيلي خوب است اگرنه در دعايش مؤمنين را بر خودش مقدس بدارد يعني ابتدابراي ديگران دعا كند بعد حاجت خود را بخواهد. از آن طرف يك سري موانع هم باعث عدم استجابت دعا مي‏شود كه يكي گناه مي‏باشد، گناه مطلقاً مانعاست. بعضي از گناهان مانع بعضي از امور مي‏باشند، يك‏سري از عوامل ديگرموانع استجابت دعا مي‏باشد، اينكه مثلاً انسان حقي را ضايع كند كه خود بهنوعي يكي از اقسام گناه مي‏باشد، جلوي استجابت دعا را مي‏گيرد و شرايط رامراعات نكند و مسائل ديگري در اين زمينه.
به هر حال اگر اين شرايط جمع شد و در اين شرايط دعا كرد، يقين بداند كه حاجتش برآورده مي‏شود، منتها حالا اينكه آن خواسته خاصش برآورده نشد،شايد الآن مصلحت نيست برآورده شود، چون خداوند دوستش دارد و مي‏بيندكه الآن مصلحتش نيست، آن را استجابت نمي‏كند و به جاي آن چيز ديگري رابه استجابت مي‏رساند. اصرار بر دعا هم يكي از شرايط استجابت دعا مي‏باشد،خدا صداي بنده را دوست دارد كه بشنود وقتي كه دعا مي‏كند به فرشتگان مي‏فرمايد فعلاً حاجتش را ندهيد تا باز هم من را بخواند، من صداي او را دوستدارم، و گاهي هم ممكن است خدا صداي بنده را دوست نداشته باشد. همان اولكه صدا مي‏كند مي‏گويد حاجت او را بدهيد تا برود دنبال كارش! اگر حاجتي به تأخير بيفتد، نبايد حمل بر اينكه گناهكار مي‏باشد، شود دلايل ديگري هم ممكن است داشته باشد.