دعوت نفس به گناه

 پرسش : چرا نفس انسان ها را به كارهاي بد بيشتر وا مي‏دارد تا كارهاي خوب؟ و چگونه مي‏توانيم نفس را مهارش كنيم؟    
پاسخ: چرا و چگونه ما بايد كاري كنيم كه نفس خوب داشته باشيم كه برسيم به نفس مطمئنه؟ در اين كشمكش بين عقل و نفس كه همواره در وجود انسان هست،آن نفس اماره، هواهاي نفساني ـ نه خود نفس ـ كه گفته شد، هواهاي نفساني با عقل انسان درگير است. اگر انسان طرف عقل را گرفت، عقل بر نفس و بر هواي نفس پيروز مي‏شود. و اين هواي نفس را كنترلش مي‏كند. و يواش يواش انسان به آن مراحل بالاي نفساني مي‏رسد. كه اين در قرآن هم هست كه مي‏فرمايد: «امّا مَنخافَ مَقامَ ربِه و نهي النفس عَنِ الهَوي» (النازعات: 40) كسي كه از مقام پروردگارش خوف داشته باشد و نفس را از هواهاي نفساني بازبدارد نهي كند «فَاِنَّ الجنّة هيالمأوي» (النازعات: 41) به مقام قرب مي‏رسد به كمال مي‏رسد.
دوم تزكيه نفس است نفس بايد مرتب پاك سازي بشود و مرتب تحت نظارت و پاكسازي باشد. «قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَكَّيها وَ قَد خابَ مَن دساها» نفس انسان مثل يك مار مي‏ماند كه هر چقدر انسان بهش آذوقه و غذا بدهد و بيشتر به آن برسد اين قوي‏ترمي‏شود، يك زماني مي‏رسد كه انسان را مي‏بلعد به تعبير مولوي.
نفس اژدرهاست او كي مرده است؟
 از غم بي‏ آلتي پژمرده است

اگر آلت و ابزار و غذا برايش فراهم كردي يواش يواش قوي مي‏شود. ما نفس را ضعيف نگه داريم تزكيه‏اش كنيم اجازه ندهيم كه هواهاي نفساني رشد كنند،كه اين مطلب را قرآن تحت عنوان تزكيه نفس ياد مي‏كند. اين دو كار را انجام بدهند و بعد عبادات و توسّلات ابزاري قابل توجه هستند. و راه هايي هستند براي رسيدن به اين نتيجه كه اشاره شد.