با چه كسي ازدواج كنيم؟

با چه كسي ازدواج كنيم ؟‌ چگونه همسر آینده امان را بشناسيم؟ چه شرايطي براي همسر در نظر بگيريم ؟ در چه سني بايد ازدواج كرد؟ چه شرايطي بايد داشته باشيم تا ازدواج كنيم ؟
و هزاران سؤال از اين دست را هر روزه جوانان در ذهن خود مرور می‌کنند و به دنبال جواب هستند. در اين يادداشت و چندين يادداشت بعدي ، سعي ما بر اين است كه به اين مهم بپردازيم و سؤالاتی كه مبتلا به عموم هست را از منظر روانشناسي كاربردي پاسخ دهيم.
در مورد ازدواج بايد بگوییم كه : اين رابطه تنها به‌منظور ارضاي تمايلات آني نيست . بلكه زندگي آينده و خوشبختي زن و مرد و كودكان آن‌ها بر اساس اين پيوند قرار گرفته است و چنانكه در بحث تربيت كودك نيز شرح داديم يكي از علل عمده اختلالات رواني در كودكان ، گسسته شدن رابطه خانواده و يا اختلافات خانوادگي است.
ازدواج موفق بستگي به عوامل مختلفي دارد كه خيلي از آن‌ها را بايد در دوران نامزدي ( قبل از ازدواج ) ارزيابي كرد. عوامل ديگري نيز در موفقيت زندگي زناشويي مؤثر است كه می‌توان آن‌ها را بعد از ازدواج شناخت.
در ازدواج ، سازش دائمي و ازخودگذشتگی فراوان لازم است ، ولي اگر زن و مرد قبل از ازدواج با يكديگر توافق بيشتري داشته باشند ، امكان سازش بعدي بيشتر خواهد بود.
مهم‌ترین عوامل توافق در ازدواج عبارت‌اند از :
1 – رشد عاطفي و فكري
2 – تشابه علايق و طرز تفكر
3 – تشابه مذهبي ( مسائل عيني مذهبي مد نظر است نه كليات )
4 – تشابه تحصيلي و طبقاتي
5 – تشابه طرز فكر نسبت به امور جنسي
6 – تشابه علاقه به زندگي و سرعت عمل در كارها
7 – رابطه با خانواده زن و شوهر
مهم‌ترین عامل موفقيت در زندگي زناشويي ، رشد عاطفي و فكري است. البته واضح است كه درجه رشد عاطفي و فكري تنها بستگي به سن ندارد ، بلكه سن رواني ، اجتماعي و عاطفي و سن جسماني همه از عوامل مؤثر روشنفكري است. اگر اين عوامل فراهم باشد ، بهترين سن براي ازدواج 25 سالگي براي مرد و 22 سالگي براي زن است.
در اين سن يك فرد عادي به‌اندازه كافي رشد و ثبات فكري و عاطفي دارد و امكان تغيير ناگهاني در رفتار او كم است ، اگر چه در اين سن عادات مختلف در فرد به‌صورت محكمي در آمده ، ولي هنوز قابليت تطبيق و سازش در او موجود است. البته بايد اضافه كرد كه اين سن را تنها از لحاظ كلي انتخاب كرديم ، بدين معني كه خيلي ازدواج‌های مقرون به خوشبختي وجود دارد كه زن و مرد در موقع ازدواج بسيار مسن‌تر يا جوان‌تر از سن مذكور بوده‌اند.
رشد جسماني نيز عامل مهمي در آمادگي براي ازدواج است. اگر چه در اجتماع كنوني ما ازدواج معمولاً بعد از بلوغ صورت می‌گیرد ،‌ مع‌هذا بايد گفت كه روان شناسان ، زناشويي كودكان تازه بالغ را كه آمادگي وارد شدن به زندگي پر مسئوليت زناشويي را ندارد ، صلاح نمی‌بینند.
مسئله ديگري كه از لحاظ بهداشت رواني قابل ملاحظه است اينكه آيا در ازدواج اختلاف هوش و معلومات سبب بروز اختلافات زناشويي خواهد شد يا خير ؟ تحقيقاتي كه در اين زمينه موجود است نشان می‌دهد كه مردان تمايل دارند كه با زنان كم هوش‌تر از خود ازدواج كنند و اغلب زن‌های خيلي باهوش مجرد می‌مانند. از لحاظ خوشبختي زناشويي ، صلاح است كه مرد از لحاظ هوش ، كمي برتر از زن باشد ، زيرا محيط ما چنين اقتضاء می‌کند. ولي تفاوت زيادي در اين مورد نبايد وجود داشته باشد‌ ، زيرا در غير اين صورت علايق و طرز تفكر آنان با يكديگر توافق نخواهد داشت. البته امكان دارد ازدواج موفقيت آميزي كه در آن زن باهوش و فعالي شريك است ، وجود داشته باشد ، ولي خطرات ناشي از آن زياد است . در واقع هوش يك معياري است كه علايق و طرز تفكر خاصي را توليد می‌کند و در صورت اختلاف هوشي زياد انطباق و توافق طرفين به‌شدت كاهش می‌یابد.
رشد اجتماعي رابطه نزديكي با رشد عاطفي و فكري دارد ، زيرا شخصي كه از لحاظ اجتماعي رشد كرده است ، روابط اجتماعي را بهتر درك می‌کند . او می‌داند چگونه با ديگران ، به‌خصوص خانواده و همكارانش سازش كند . او درك می‌کند كه انتظارات اجتماع از او چيست و تا اندازه زيادي قادر است خود را با اين توقعات تطبيق دهد. همچنين او آماده قبول مسئوليت است و نسبت به محدودیت‌های خود آگاهي دارد.
يكي از مهم‌ترین عوامل رشد ، مقدار و چگونگي رشد عاطفي است . مثلاً شخص ممكن است سي يا چهل سال عمر كرده باشد ، ولي از لحاظ رشد عاطفي عقب مانده محسوب شود . چنين شخصي قدرت كنترل احساسات و عواطف خود را ندارد و در نتيجه زندگي زناشويي او مختل می‌شود.
شخصي كه رشد عاطفي كرده است ، در مورد همسر و فرزند و دوستان و مشكلات زندگي نظريه واقع‌بینانه‌ای دارد. او داراي فلسفه زندگي معيني است كه بر اساس آن می‌تواند از بحران‌های دائمی زندگي جلوگيري كند . او به پیشرفت‌های فعلي خود متكي است و زياد به گذشته خود ، هر چند هم باشکوه بوده باشد ، اتكا ندارد. در ضمن به مطالبي از قبيل امور جنسي ،‌ عشق ، ازدواج و تربيت كودك با روشنفكري می‌نگرد.