براي تشخيص معجزه از سحر و جادو، 3 راه وجود دارد:
•الف- قابليت تعليم و تعلم
•ب- غلبه پذيري
•ج- تحدي
الف- قابليت تعليم و تعلم:
◦يکي از جهات امتياز معجزه با اعمال ساحران و مرتاضان اين است که معجزه هرگز قابل تعلم و يادگيري نيست و از طرفي نميتوان آنرا به ديگري نيز تعليم داد. پيامبران الهي و صاحبان معجزات، هر گز در نزد استاد و در کلاس خاصي آموزش نديده اين گونه اعمال خارقالعاده را از کسي فرانگرفتهاند. بلکه قدرت اعجاز، موهبتي است آسماني و عطايي است الهي که از ناحيه ذات خداوندي به آنان افاضه شده است. اما در مقابل، کارهاي فوقالعاده واعجاب انگيز مرتاضان و ساحران بگونهاي است که ديگران نيز مي توانند با مطالعه کتب و با انجام تمرين ها و رياضتهاي خاصي که آنان انجام دادهاند، قدرت انجام آن گونه اعمال را به دست آورند.
ب- غلبه پذيري:
◦از آن جا که عالم طبيعت، جهان تزاحمات است لذا به وضوح مشاهده ميکنيم که اگر چه بر کل هستي نظام عللي و معلولي و قانون عليت حاکم است، اما چنين نيست که همواره هر علتي بتواند معلول خويش را بالفعل موجود سازد، چرا که ممکن است موانع و عوامل ديگري وجود داشته باشد که جلو تاثير اين علت و پيدايش معلول آن را بگيرند. اعمال مرتاضان و جادوگران از آنجا که مستقيماً در ارتباط با خداوند و عالم مجردات نبوده و ارتباط خاصي را که معجزات با مبدأ هستي دارند، دارا نمي باشند، لذا محکوم همين تزاحمات عالم طبيعت بوده گاه مغلوب عوامل ديگر واقع ميشوند. اما معجزات انبياء و اولياء الهي، از آن جا که به قدرت خداوندي بوده و مستقيماً با ارادهي او صورت ميگيرند لذا هر گز محکوم تزاحمات عالم طبيعت واقع نشده، مغلوب عامل ديگر نميشوند. به عبارت ديگر هرگز چنين نيست که کسي بتواند جلو قدرت اعجاز انبياء آسماني را بگيرد و يا در صورت وقوع معجزه آن را باطل سازد و از بين ببرد.
ج- تحدي:
◦معجزه مستقيماً متکي به قدرت الهي است بگونهاي که هرگز ممکن نيست در برابرعامل ديگري مغلوب گردد، باعث گرديده که همواره انبياء الهي از ديگران بخواهند که اگر ميتوانند همانند معجزات آنها را انجام دهند و مثل آن را بياورند که اصطلاحاً به اين درخواست و ادعا تحدي گفته شده است. اما هيچ يک از ساحران و مرتاضان به خود جرأت نميدهند که از ديگران درخواست مقابله به مثل نمايند و آنان را عاجز از انجام کاري نظير کار خود بدانند يعني به طور کلي اعمال خارقالعاده آنان، هرگز همراه با تحدي نيست و اين خود يکي از اساسيترين جهات امتياز بين اعمال ساحران و معجزات انبياء الهي است.
