عالمین

پرسش: چند عالم وجود دارد و مراد از عالمين چيست؟

جواب: بنا بر نظر مفسران مقصود از “عالمين” عالم همه موجودات؛ يعني، عالم هر نوعي از موجودات چون عالم جمادات، عالم نباتات، عالم حيوانات و عالم انسان است و نيز عالم هر گروهي از مردمان است كه در منطقه‏اي خاص و با زبان ويژه سخن مي‏گويند چون عالم عرب و عالم عجم. خداوند متعال تمامي اين عوامل را ربوبيت كرده و آنها را تدبير مي‏كند، (نگاه: علامه طباطبايي، سيد محمد حسين، الميزان، مؤسسةالاعلي للمطبوعات، بيروت، چاپ دوم 1393ه ، ج 1، ص 21). اما اين كه “دو عالم وجود دارد” چنين نيست؛ بلكه در يك نظر كلان سه عالم هست عالم ماده و مادي، عالم مثال و مثالي و عالم مجرد. هر يك از اين عالم‏ها در درون خود عوالمي دارند كه طرح تفصيلي آن در اين مقام نمي‏گنجد. 1- اولين عالم، عالم تجرد و جبروت است كه عالم بالاتر و نزديك‏تر به مبدأ متعال است و موجودات آن از مراتب وجودي بالاتري برخوردارند. عالمي كه در جاي خود داراي عوالمي است كه بعضي برتر از بعضي، و برخي مترتب بر بعض ديگر و نشأت گرفته از آن است. 2- عالم بعدي، عالم مثال و برزخ يا ملكوت است كه مترتب بر عالم اول و متأخر از آن و نشأت گرفته از آن است كه در جاي خود داراي عوالمي بوده كه بعضي برتر از بعضي و بعضي مترتب بر بعض ديگر و نشأت گرفته از آن است. 3- عالم جسم و جسمانيات و يا نظام مادي است كه عالم شهادت و ناسوت نيز ناميده مي‏شود و آخرين عالم از عوالم وجود و هستي است و نشأت گرفته از عالم مثال و مترتب بر آن است.
براي آگاهي بيشتر ر.ك: معاد يا بازگشت به سوي خدا، محمد شجاعي، ج 1، ص 212 – 226.