ممتحنه

مَحَنَ، مَحْناً فلاناً: إختبره و جرَّبه، او را آگاهانید و آزمود.
إمتحن الشى‏ء: إختبره، آن را آزمود. و منه إمتحان الطلبه،
المِحْنَه: ما یمتحن به الإنسان من بلیّه،
مُمْتَحَنَه: زن آزموده و امتحان شده.
مُمْتَحِنَه: زن آزمایش‏کننده.
یکى از اسامى فاطمه‏ى زهراء علیهاالسلام ممتحنه است. ممتحنه، یعنى زنى که امتحان شده است و از امتحان سربلند بیرون آمده است. در یک نگاه گذرا به زندگى فاطمه‏ى زهراء علیهاالسلام، سراسر حیات او را امتحان و آزمایش مى‏بینیم.
فاطمه‏ى زهراء علیهاالسلام سرفراز در امتحانات.
«… یا «مُمْتَحَنَهُ» إمتحنک اللَّه الّذی خلقک، قبل عن أن یخلقک فوجدک لما إمتحنک صابره…،
اى خانمى که خداوند تو را قبل از خلقتت آزمایش نمود و تو را در برابر امتحانات شکیبا یافت.» (۱)
فاطمه‏ى زهرا علیهاالسلام در خردسالى مادر از دست مى‏دهد. غم و غصه‏ى پدر را نیز که با سرِ خاکستر آلود و پاى زخمى به خانه بازمى‏گردد، تحمل مى‏کند، لذا پدر، او را اُمّ‏ابیها مى‏خواند. در شب زفاف بى‏مادر به کابین بخت رفتن، امتحان کوچکى نیست.
فاطمه‏ى زهرا علیهاالسلام هنگام تولد فرزندانش، صحنه‏ى شهادت آنها را دید، و این به راستى امتحان سختى است. اهانت به پیغمبر خدا صلى اللَّه علیه و آله که در بستر احتضار است، فوت پدر، غصب فدک، سیلى خوردن، بازوى ورم کرده از تازیانه، مولاى را طناب در گردن دیدن و… نمونه‏هایى از سختیها و مصائب آن حضرت است، پس، با وجود این همه تحمل کردن، سزاست که ائمه‏ى اطهار علیهم‏السلام در ادعیه او را ممتحنه خطاب کنند.
«… السلام علیک أیّتها «المُمْتَحَنَه»…
درود بر تو اى زنى که مورد آزمایش الهى قرار گرفتى و سرفراز بیرون آمدى.» (۲)
1- بحارالانوار، ج ۱۰۰، ص ۱۹۴، ر ۱۱ از التهذیب، ج ۶، ص ۹.
2- بحارالانوار، ج ۱۰۰، ص ۱۹۸، ر ۱۶ از مصباح‏الزائر، ص ۲۵.