حجتالاسلام دکتر هادی حسینخانی
* برنامهای کاربردی، آگاهانه و از روی دلسوزی، بهترین مسیر را به راننده نشان میدهد، اما راننده مختار است که آن را بپذیرد یا نه: «إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَ إِمَّا کَفُورًا؛ ما راه و چاه را نشانش میدهیم، خواه شکرگزار شود یا ناشکر.» (انسان، ۳)
* در راه خدا و برای خدا «سبقت ممنوع» نداریم: «والسابقون السابقون اولیک المقربون؛ و گروه پیشتازان پیشتاز، آنان بندگان خیلی نزدیک به خدایند». (واقعه، ۱۰ و ۱۱)
* برای هر ماشینی گاز و ترمز لازم است؛ همانطور که انگیزه حرکت و مهار نفس برای هر انسانی واجب است: «… تَزَوَّدوا فَاِنَّ خَیرَ الزّادِ التَّقوی واتَّقونِ یأولِی الاَلبب؛ پس برای سفر آخرت زاد و توشه بردارید که بهترین زاد و توشه مراقبت از رفتار است.» (بقره، ۱۹۷)
* راننده خوب یک مراقب همیشگی است که به همه علائم و جهتها با دقت توجه دارد (جلو، عقب، سمت راست، سمت چپ، آمپرها و…): «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ؛ مسلمانان! در مراقبت از رفتارتان سنگتمام بگذارید.» (آلعمران، ۱۰۲)
* در جادههای دنیا فقط برخی نقاط تابلوی هشدار یا دوربین کنترل سرعت دارند، ولی در جاده زندگی لحظهای از دید دوربین الهی دور نیستیم: «ان الله کان علیکم رقیبا؛ خدا در همه حال مراقب شماست.» (نساء، ۱)
* نمیتوانیم هر جوری که خواستیم رانندگی کنیم یا به هر قانونی که پسندیدیم عمل کنیم، باید تابع و قانونپذیر باشیم: «و لاتقولوا لما تصف ألسنتکم الکذب هذا حلل و هذا حرام لتفتروا على اللَّه الکذب…؛ هر حرفی به زبانتان میآید، نگویید و به دروغ نگویید «این حلال است و آن حرام» تا با این کار دروغی به خدا نسبت دهید!» (نحل، ۱۱۶)
* قوانین رانندگی گرچه سختیها و محدودیتهایی را به دنبال دارد، ولی رعایت آنها هم برای راننده و هم برای سایرین مفید است. احکام دینی نیز همینگونه است: «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ کُرْهٌ لَکُمْ وَعَسَى أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَیْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَکُمْ وَاللَّهُ یَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ؛ جنگ با دشمن بر شما واجب است؛ هرچند برایتان ناخوشایند است! شاید چیزی را دوست نداشته باشید، اما به نفعتان باشد. شاید هم چیزی را دوست داشته باشید، اما به ضررتان باشد. سود و زیان واقعیتان را خدا میداند. شما که نمیدانید.» (بقره، ۲۱۶)
* برخی از تصادفات، ناشی از عصبانیت و رفتارهای پرخاشگرانه (جلو پیچیدن، سبقت از سر عصبانیت، بوق زدن بیمورد) در حین رانندگی است. درحالیکه بخشش و گذشت همیشه راهگشاست: «…وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ یَغْفِرُونَ؛ از سهلانگاریهای فاحش و کارهای زشت فاصله بگیرند. وقتی عصبانی شوند، بگذرند.» (شوری، ۳۷)
* در حال رانندگی نباید از تلفن همراه استفاده کنیم. در هنگام ارتباط با خدا نیز باید ارتباط با دیگران را قطع نمود و با همه وجود به سوی او توجه کرد: «مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَیْنِ فِی جَوْفِهِ؛ درون هیچکسی خدا دو تا دل نگذاشته است.» (احزاب، ۴)
* با فرهنگسازی میتوان بسیاری از مشکلات اجتماعی را برطرف کرد؛ همانطور که کمربند ایمنی فرهنگ شد: «ادْعُ إِلى سَبیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتی هِیَ أَحْسَن؛ ای پیامبر! مردم را همیشه با دلیل قانعکننده و نصیحت دلسوزانه به راه خدا دعوت کن. همچنین با بهترین روش، با آنان به بحث و مناظره بنشین.» (نحل، ۱۲۵)
* دیر رسیدن بهتر از هرگز نرسیدن است. در مسیر الهی نیز عجله کردن باعث میشود که فرد از طی مسیر بازبماند: «وَیَدْعُ الْإِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعَاءَهُ بِالْخَیْرِ وَکَانَ الْإِنْسَانُ عَجُولًا؛ انسان دنبال بدیها میرود، همانطور که دنبال خوبیها میرود؛ چون او نوعاً عجلهکار است.» (اسرا، ۱۱)
* با سرعت مجاز حرکت کنید؛ نه کم و نه زیاد.: «وَاقْصِدْ فِی مَشْیِکَ؛ در راه و رفتارت متعادل باش.» (لقمان، ۱۹)
* تابلوهای هشدار و خطر را باید جدی گرفت و بیتوجهی به آن باعث پشیمانی است: «لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَمِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذَلِکَ یُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ یَا عِبَادِ فَاتَّقُونِ؛ پوششهایی آتشین از بالای سرشان و از پایین پایشان آنها را فرامیگیرد. این است آن چیزی که خدا بندگانش را با آن میترساند. بندگانم! در حضور من مراقب رفتارتان باشید.» (زمر، ۱۶)
* ترجمه آیات از ترجمه تفسری و پیامرسان استاد علی ملکی انتخاب شده است.
مجله آشنا، شماره ۲۳۹، صفحات ۲-۳.
