توفیق شکر

در روایات آمده است که از طرف خداوند به موسی علیه السلام وحی شد: مرا چنان که سزاوار است شکر کن! موسی علیه السلام عرض کرد : چگونه شکر کنم ؟ در صورتیکه هر شکری که تو را می کنم آن هم نعمتی است که تو به من عطا فرموده ای . خطاب رسید : همین حقیقت را که دریافتی مرا شکر گفته ای پس توفیقی که در هر زمینه نصیب ما می شود با الهام الهی است .
الهام عبارت از حالت دریافتی است که شخص در خود احساس می کند، بدون آن که آن را در جایی خوانده و شنیده و یا بر اثر تلاش ذهنی بدان رسیده باشد . ناگهان برقی در ذهن می درخشد و معنایی به خاطر او راه می یابد . در قرآن به این مفهوم فقط یک مرتبه اشاره شده است :
وَ نَفسٍ وَ ما سَوایّها فَاَلهَمَها فُجُورَها وَ تَقویها
و قسم به نفس و آن که او را نیکو آفرید و به او شر و خیر را الهام کرد .
پس اگر به عبادت و بندگی موفق شدیم و اگر شکر نعمت های پروردگار را به جا آوردیم، اندیشه و ریشه آن از خدا است . شما نباید این توفیقات الهی را در تمام مراحل زندگی فراموش کنید . اگر می توانید درس بخوانید، یا دست بیچاره ای را بگیرید و خدمت به خلق کنید، یا توفیق تلاوت قرآن پیدا می کنید و به زیارت قبور اهل بیت علیهم السلام می روید، این ها همه و همه عنایت الهی است .
اینک این سئوال مطرح می شود که :
آیا همه بندگان مورد عنایت پروردگار قرار می گیرند؟
در این جا لازم است نکته ای را متذکر شوم و آن این که خداوند متعال بی جهت به بنده ای محبت نمی ورزد و او را مورد عنایت قرار نمی دهد؛ بلکه این بنده است که خود در اثر اطاعت وسیله نزدیکی به خدا را فراهم می سازد؛ یعنی کاری می کند که مورد لطف و محبت الهی قرار گیرد . برای روشن شدن مطلب مثالی را عنوان می کنم :
در کلاس همه شاگردان نزد معلم مساوی هستند اما چرا در بین همه، یکی بیشتر از دیگران جلب توجه می کند؟
برای این که خود آن دانش پژوه زمینه را فراهم کرده و آمادگی بیشتری نشان داده است .
بشر ناتوان معمولی که این چنین باشد، مسلم است که خداوند قادر متعال که نسبت به همه مخلوقاتش احاطه دارد به طریق اولی، نسبت به بنده کوشای خود آگاه است و محبت می ورزد؛ چنان که قرآن کریم می فرماید:
یُحِبُّهُم وَ یُحِبُّو نَه
خدا ایشان را دوست دارد و آن ها نیز خدا را دوست دارند .
به دلیل این آیه مبارکه محبت، اول از ناحیه خدا و سپس از ناحیه بنده نسبت به خداست .
آیا پروردگار که لطف خاصی نسبت به بنده کوشا دارد، بی جهت دوستش دارد؟ آیا سبب محبت ویژگی های جسمی و متعلقات اوست؟
خیر، بلکه به خاطر بندگی و اطاعت از خدا و شکر نعمت های او مورد محبت خالق قرار گرفته است .