چرا بچهها دوست ندارند به رختخواب بروند و بخوابند؟ شايد غرق بازي هستند، شايد زياد غذا خوردهاند ، دوست دارند در کنار ساير بيدارها نشسته، تلويزيون نگاه کنند. بعدازظهر زياد خوابیدهاند و خوابشان نمیآید ، دهها شايد و نبايد و بايدهاي ديگر.
در دوران کودکي، عادت خوابيدن، معمولاً با سختي صورت میگیرد. اما در هر حال والدين روشي را بر میگزینند ، چون آنها خوب میدانند که خواب بهموقع و به مدت زمان لازم، میتواند روز بهتري را به ارمغان آورده و فرد را هوشيارتر و تمرکزشان را افزايش دهد.
تحقيقات نشان داده حتي يک ساعت کم خوابي در سنين دبستان، بازدهي بچه را بسيار پايين آورده و توانائي تمرکز را حدود 2 سال کمتر از سن اصلي آنها تخمين زده است.
هم چنين کم خوابي در سنين 3 سال و کمتر از آن میتواند باعث ضايعات ادراکي جبران ناپذير و ماندني چون نشان دادن رفتارهاي ناهنجار بدخوئي در شخصيت و رفتار، بهخصوص در سالهای شروع مدرسه شود.
شما جزو کدام دسته از والدين هستيد؟ فرزندتان را بهزور توي تختش گذاشته و اتاق را ترک میکنید. میلههای تخت خواب او را در تختش نگاه خواهد داشت؟ يا چنانچه از رختخواب بيرون بيايد خيلي جدي به او میگویید برگردد و بخوابد. گريه و فرياد کودک تصميم شما را تغيير نخواهد داد.
شايد فرزندتان را در رختخواب میگذارید و به او يادآور میشوید که بعداً به او سر خواهيد زد. به قولتان عمل میکنید، بعد کمکم زمان را طولاني و طولانیتر میکنید ، نهايتاً فرزندتان از انتظار خسته میشود و بخواب میرود. روش بدي نيست، اغلب شما اين روش را اعمال میکنید؟ شايد هم در کنار بستر او میمانید، شب اول روي يک صندلي کنار تخت مينشنيد ، شبهای بعد ، فاصله را بيشتر و بيشتر میکنید با اين اميدواري و آرزو که وقتي به در رسيديد او هم به خوابيدن بدون شما عادت کرده است.
ممکن است قوانيني که وضع میکنید ، خشک و سرد باشد اما ارزش تکرار و آموزشش را دارد. با داشتن قوانين، بچهها خيلي آرام و راحت ذهن خود را آمادهی به رختخواب رفتن و خوابيدن میکنند.
وقتي فرزند شما بداند که از او چه انتظاراتي داريد به او کمک کردهاید که حس کند همه چيز تحت کنترل اوست. در غير این صورت بچهها دچار سردرگمي شده و اين خود ، موجب بیخوابی و يا بدخوابي آنها میشود.
براي آموزش هر رفتاري به کودک براي او نردباني بسازيد که پلهپله آن را طي کند و بهجایی برسد که میخواهید و میخواهد برسد. تشويق و برنامه ريزي درست از اضطراب و دلهره میکاهد و مسير را آماده میسازد. بیایید امتحان کنيم.
* – اسباب بازیها را قبل از خوابيدن جمع کنيد.
* – لباس راحت و مخصوص خواب به کودک بپوشانيد.
* – شستن دندانها با آرامش و حوصله فراموش نشود.
* – يک ليوان کوچک آب کنارش قرار دهيد تا به بهانه آب خوردن از رختخواب بيرون نيايد.
* – اگر احساس میکنید دوست دارد از مسائل روزش با شما صحبت کند به او 5 دقيقه فرصت اضافه بدهيد سعي کنيد صحبت پيرامون مسائل مهم و هيجان انگيز را به فردا موکول کنيد. به او قول بدهيد و فردا قولتان را اجرا کنيد.
* – کتاب خواندن را در برنامه بگذاريد. اما از قبل به او بگوئيد که چه مدت کتاب خواهيد خواند، حتماً اگر او تمايل داشته باشد آن را ادامه دهيد.
* – از يک چراغ خواب استفاده کنيد. تاريکي باعث ترشح Melatonin میشود. هورموني که باعث بیخوابی است.
* – چنانچه علاقهمند به شنيدن لالائي يا نوار قصه ايست که قبلاً با هم شنیدهاید به او اين فرصت را بدهيد.
* – دعا خواندن با هم را فراموش نکنيد.
و بالاخره شب بخير را فراموش نکنيد، شب بخير بالش، شب بخير خرس کوچولو، کيف، صندلي شب بخير، شب بخير. شب بخير.
شب بخير پسر و يا دختر نازنينم، خوابهای خوش ببيني….
فرشته مجيب (عضو هيئت علمي دانشگاه علامه طباطبايي)
