پرسش: نوجواناني را كه درباره اعتقاد به امام زمان عليه السلام دچار شبهه شده اند چگونه راهنمايي كنيم؟
پاسخ: در درجه اول بايد بر آگاهي آنها در خصوص وجود مقدس امام زمان عليه السلام افزود و سطح آگاهيشان را بالا برد. اگر امام زمان عليه السلام را آن گونه كه هست معرفي كنيم، آن حضرت برترين محبوب نوجوانان خواهد شد. بايد كاري كرد كه نوجوانها در اين راه قدم بردارند. براي اينكه انسان امام زمان بشناسد بايد وارد صحنه عمل شود. براي علاقهمند شدن جوانها به حضرت مهدي عليه السلام ، مثلاً بايد به آنها بگوييم براي حل شدن مشكلاتتان در دعاي ندبه شركت كنيد، هر روز براي امام زمان دعاي عهد بخوانيد. اينها به خودي خود، از دو جهت، اثر دارد: يكي اينكه انگيزه انسان را براي شناخت امام زمان تقويت ميكند و در انسان زمينه محبت به آن حضرت را ايجاد ميكند؛ ثانيا آثار وضعي دارد؛ يعني خداوند متعال آن را بيپاسخ نميگذارد، مشكلات انسان را حل ميكند.پرسش: چگونه ميتوان امام زمان عليه السلام را شناخت و درك كرد؟
پاسخ: قبل از اشاره به راه هاي شناخت امام، لازم است اشاره شود كه شناخت امام، از ضروري ترين امور و معيار مسلماني و خروج از جاهليت است. پيامبر صلي الله عليه و آله فرمود: « من مات و لم يعرف امام زمانه، مات ميتة جاهلية؛ هر كس در حالي بميرد كه امام زمان خود را نشناخته، به مرگ جاهلي مرده است». در دعا وارد شده است: «اللهم عرّفني نفسك… اللهم عرفني حجتك، فانّك ان لم تعرفني حجتك ضللت عن ديني… ؛ يعني خدايا حجتت را به من بشناسان كه اگر او را به من نشناسي، در دينم گمراه خواهم بود…». معرفت امام عليهالسلام ، سبب ميشود كه علاقه ما به او بيشتر شود، در نتيجه از فرمان هايش اطاعت كنيم؛ زيرا انسان فطرتا زيبايي را دوست دارد و هرگاه با مصاديق آن آشنا شود، به آن محبت خواهد داشت. برخي راه هاي شناخت امام به قرار زير است:
يك. مطالعه تاريخ زندگي حضرت و آشنايي با خصوصيات فردي (شناخت شناسنامه اي)، صفات، فضايل، مناقب و… قدم اوّل است. همچنين مطالعه علل و فلسفه غيبت، ويژگيهاي عصر ظهور و… قابل توجه است و آثار فراواني دارد. پيامبر صلي الله عليه و آله در اين باره ميفرمايد: «در امت من، مهدي قيام كند… و در زمان او، مردم به چنان نعمت و برخورداري و رفاه دست يابند كه در هيچ زماني دست نيافته باشند…» ( بحار الانوار، علامه مجلسي رحمه الله ، ج 51 ، ص 78.)
همچنين شرح حال كساني كه به محضر حضرت بار يافتهاند، كمك شاياني در معرفت او خواهد بود.
دو. دومين راه شناخت امام زمان، مراجعه به عقل و مطالعه برهانهاي عقلي در اين باره است. از منظر عقل، لطف و رحمت خداوند، اقتضا ميكند كه براي مردم رهبري معصوم از خطا و گناه نصب نمايد؛ چون نبودن امام و پيشواي الهي، باعث گمراهي و وقوع هرج و مرج در جامعه، و در نتيجه، زوال و نابودي جامعه ميشود؛ و اين امر با لطف و رحمت بي كران خداوند سازگاري ندارد.
افزون بر اين، عقل ما را به شناخت صفات و ويژگيها و شرايط امام راهنمون ميشود؛ عقل حكم ميكند كه همگان براي برپايي حكومت واحد جهاني حضرت، اقامه قسط و عدل در جامعه، تلاش و همكاري كنند.
سه. آيات و روايات فراواني به صورت عام يا خاص، در جهت شناسايي حضرت وارد شده است كه از اين طريق ميتوان با امام زمان و ويژگيها و شرايط او آشنا شد.
خداوند در آيه 124 بقره ميفرمايد:وَإِذِ ابْتَلَي إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَاماً…
به يادآور هنگامي را كه پروردگار ابراهيم، او را با وسايل گوناگون آزمود و او امتحانات را به پايان رساند، خداوند به او فرمود: من تو را امام مردم قرار دادم… .
همچنين روايات فراواني در اين زمينه رسيده است كه مرحوم صدوق در كمال الدين و تمام النعمه برخي از اين روايات را جمع كرده است. همچنين كتبي از قبيل «غيبت» تأليف نعماني و «غيبت» شيخ طوسي، و جلد 51 و 52 بحار الانوار براي شناخت امام زمان مفيد است.
ظرف نفس براي آنكه شايستگي محبت و معرفت امام را پيدا كند، بايد از آلودگي ها پيراسته گردد و اين امر، از طريق تقويت ايمان، تقوا و عبادت حاصل ميشود. از امام صادق عليهالسلام نقل شده است:
هر كس دوست دارد از اصحاب قائم عليهالسلام باشد، بايد منتظر باشد و به ورع و اخلاق نيكو عمل كند، در حالي كه منتظر است. اگر چنين شخصي، پيش از ظهور حضرتش بميرد، اجرش مانند كسي است كه زمان ظهور آن حضرت را درك كرده است؛ پس بكوشيد و منتظر باشيد… . (بحار الانوار، ج 52 ص 140؛ گفتمان مهدويت، آيت اللّه صافي گلپايگاني؛ پيام قرآن، آيت اللّه مكارم شيرازي، ج 9، ص 421؛ پرسش ها و پاسخ ها، جعفر سبحاني، ص 177 ـ 197.) گام ديگري كه انسان را به كسب معرفت درباره امام نزديك ميكند، توسل به اهل بيت عليهمالسلام و كمك گرفتن از آن ذوات مقدس است. شايد اين راه، موثرتر از بقيه راهها نيز باشد.پرسش: چه كنيم كه شايسته ديدار امام زمان شويم؟
پاسخ: براي پرداختن به اين سؤال، بايد چند نكته را روشن كنيم:
اول اينكه تكليف ما چيست؟ آيا وظيفه داريم خدمت امام زمان عليه السلام برسيم؟ (در آن صورت بايد تمام همّ و غمّ خود را صرف اين كار كنيم.) يا اينكه وظيفه داريم امام زمان خود را بشناسيم و او را دوست داشته باشيم و از او اطاعت كنيم؟ ما بايد فكرمان را روي اين مسئله متمركز كنيم كه وظايف و تعهّداتمان را به نحو مطلوب بشناسيم و بدان عمل نماييم؛ يعني اگر گفته شده است كه شما وظيفه داريد، براي امام زمان عليه السلام دعا كنيد، دعا كنيم و اگر گفته شده كه براي سلامتي ايشان صدقه دهيد، صدقه بدهيم.
نكته دوم اينكه لازم نيست كه انسان وردي بخواند، زحمتي بكشد و چله نشيني كند تا امام زمان عليه السلام را ببيند، بلكه اگر انسان تكاليف شرعي خود را با دقّت و جدّيت انجام دهد، مثل آن پيرمرد قفلساز، امام زمان عليه السلام خود به سراغ او ميآيد و ممكن است حتي بارها سعادت اين ملاقات نصيبش شود. به هر حال، ما معتقديم كه اعمالمان هفتهاي دو بار (دوشنبه ها و پنجشنبه ها) به رؤيت حضرت ولي عصر عليه السلام ميرسد. ايشان وقتي اعمال خوب مردم را ميبيند خوشحال ميشود و براي آنها دعا ميكند و زماني كه اعمال بد پيروان خود را ميبيند، غمگين ميشود.
حال اگر سؤال شود كه اين تكاليف چيست، بايد گفت: هر كس بايد براي انجام دقيق وظايف دينياش، توضيح المسائل مرجع تقليد خود را مطالعه كند، قرآن بخواند و به آن عمل كند و در يك كلام، با سلوك و رفتار خود، به جرگه كساني درآيد كه خداوند دربارهشان فرموده است: آنها را دوست دارم. كسي كه مشتاق امام زمان عليه السلام است، بايد تلاش كند آنچه را خداوند امر كرده، انجام دهد و از هر چه نهي فرموده، پرهيز نمايد. انسان بايد مانند «اويس قرني» كاري كند كه «ولي اللّه» مشتاق او شود و بويش را از دوردستها استشمام كند.
البته راه حل هايي براي زيارت آن حضرت نقل شده است؛ مثلاً گفته اند: اگر كسي چهل شب به مسجد سهله در كوفه برود، ديدار حضرت ولي عصر عليه السلام برايش ميسّر ميگردد.
در مجموع، زن و مرد مسلمان، بايد در انجام تكاليف الهي خود كوشا باشند تا امام زمان عليه السلام آنها را دوست داشته باشد؛ خواه به محضر آن حضرت شرفياب شوند، خواه از اين سعادت بهره مند نگردند.
