آيا پدر فقط نقش مکمل مادر را در تربيت بچه ها دارد؛ يعني چيزي در حد دستيار و کمک کار؟
آيا پدر فقط نقش مکمل مادر را در تربيت بچه ها دارد؛ يعني چيزي در حد دستيار و کمک کار؟ روان شناسان عقيده ديگري دارند: پدر بايد نقش خاص خودش را در خانواده ايفا کند، نقشي مستقل و مهم: “پدر بودن.” معمولاً هرگاه حرفي از تربيت فرزند به ميان مي آيد، مخاطب پيشنهادها و هشدارها، “مادران” فرض مي شوند اما به اهميت پدر و تاثير رفتار و عملکرد او روي فرزندان،نه فقط به عنوان مکمل نقش مادر بلکه در قالب نقشي مستقل کمتر توجه مي شود.
پدران مي توانند در سطوح مختلف ارتباط فعال با فرزندانشان با يکديگر تفاوت داشته باشند. پدران به شيوه هايي برفرزندانشان، تأثير مي گذارند که مادران توانايي آن را ندارند؛ مخصوصاً در حيطه هايي چون روابط کودک با همسالان و موفقيت در مدرسه، کودکان با پدراني بهتر مي شوند که حضور هيجاني داشته باشند، پذيرنده باشند و بتوانند به هنگام آشفتگي، فرزند خود را آرام کنند.به همين دليل پدران عيب جو، تحقير کننده يا سرد و بي عاطفه، آسيب شديدي به فرزندان مي رسانند. پدران به شيوه هايي بر فرزندانشان تأثير مي گذارند که مادران توانايي آن را ندارند؛ مخصوصاً در حيطه هايي چون روابط کودک با همسالان و موفقيت در مدرسه.
? تغييري که پدر به وجود مي آورد
اما ممکن است اين سوال پيش بيايد که ، پژوهش درباره رشد کودک مي گويد که رابطه پدران با فرزندان با رابطه مادر و فرزند متفاوت است، يعني ارتباط پدر موجب رشد مهارت هاي متفاوت، به ويژه در زمينه روابط اجتماعي است و اين تأثيرات از سن بسيار کم آغاز مي شود، بسياري از پژوهشگران بر اين باورند که پدران معمولا نه تنها بخش زيادي از وقت خود را صرف بازي و شوخي با فرزندانشان مي کنند بلکه در مقايسه با شيوه تعاملي مادران، در بازي هاي آنها فعاليت هاي جسمي و هيجاني بيشتري وجود دارد.
برعکس، بازي مادران به شيوه اي است که هيجان هاي کودک در طول بازي يکنواخت باقي مي ماند. پدران با فرزندان خود بازي هاي پر سر و صدا و پر جنب وجوش مي کنند؛ مثل بالا بردن کودک يا قلقلک دادن او معمولا پدران با بچه ها بازي هاي غير معمول هيجاني و پرتحرک مي کنند، در حالي که مادران بيشتر وقت بازي هايي چون دالي موشه، شعرخواندن، کتاب خواندن، بازي با اسباب بازي يا پازل انجام مي دهند بسياري از روان شناسان باور دارند شيوه بازي پر سر و صدا و پرجست وخيز پدران وسيله مهمي براي کمک به کودک جهت آموختن هيجان هاست.
وقتي پدر اين حالت هاي هيجاني را شروع مي کند و خاتمه مي دهد، کودک مي آموزد چگونه با هيجان برخورد کند و سپس آرامش خود را از حالت هيجان زدگي باز يايد، وقتي کودک وارد دنياي ناآرام و خشن همبازي ها مي شود، چنين مهارت هايي براي او بسيار کارآمد است، با داشتن چنين بازي هاي خشني با پدر، کودک مي تواند به نشانه هاي اوج گرفتن احساسات در ديگران پي ببرد و بداند که چگونه براي خودش بازي هاي پرهيجان به وجود آورد و به شيوه هايي که نه بسيار آرام و نه پرشتاب و خارج از کنترل باشند به ديگران واکنش نشان دهد. در واقع او ياد مي گيرد چگونه هيجان هايش را در سطحي مطلوب براي بازي سرگرم کننده حفظ کند. پژوهش ها نشان داده کودکاني که پدران آنها سطوح بالايي از بازي هاي جسماني را داشتند بيشترين محبوبيت را در بين همسالانشان دارند؛ البته به شرطي که اين شيوه بازي آمرانه و زورگويانه نباشد. رابطه پدران با فرزندان با رابطه مادر و فرزند متفاوت است، يعني ارتباط پدر موجب رشد مهارت هاي متفاوت، به ويژه در زمينه روابط اجتماعي است و اين تأثيرات از سن بسيار کم آغاز مي شود .
وقتي پدران تعامل با فرزندانشان را در حالتي مثبت حفظ کنند و به کودکان اجازه دهند در مديريت و جهت دهي بازي سهيم باشند بهترين مهارت هاي اجتماعي در کودکان شکل مي گيرد. کودکاني بيشترين موفقيت را در رابطه با همسالان و پيشرفت تحصيلي داشتند که پدرانشان احساسات آنها را مي پذيرفتند و انجام کار را در آنان تحسين مي کردند، چنين پدراني آموزشگر هيجان بودند و هيجان هاي منفي فرزندانشان را انکار نمي کردند بلکه آنها را مي پذيرفتند، با فرزندان خود همدلي مي کردند و آنان را براي رويارويي با احساسات منفي راهنمايي مي کردند. جالب اينجاست که در مقايسه با پاسخ هاي پدر به کودک، نوع ارتباط کودک با مادر به اندازه پدر پيش بيني کننده موفقيت هاي بعدي با شکست در مدرسه در رابطه با دوستان نيست.
? تقويت پيوند هاي عاطفي بين پدر و کودک
توصيه ما به پدرها اين است که پژوهش ها نشان مي دهند حضور فعال پدر در دوران حاملگي همسرش، زمينه را براي زنجيره کلي تعاملات مثبت خانوادگي که به نفع زندگي زناشويي، به نفع کودک و تقويت کننده پيوند پدر- کودک است آماده مي سازد. بيشتر وقت ها مردان براي برقراري تعادل بهتر بين زندگي شغلي و خانوادگي ناگزير به از خود گذشتگي براي تامين مالي خانواده و پيشرفت شغلي هستند. در خيلي از موارد پدران نيازمند کاهش فشار شغلي هستند. سپري کردن روزهاي ناخوشايند در محل کار، يکي پس از ديگري مي تواند براي رابطه پدر با فرزندانش آسيب زا باشد. رضايت شغلي مي تواند مهارت هاي والديني را بهبود بخشد؛ گرچه پيامد اين رضايت براي پدران سپري کردن وقت کمتري با فرزندانشان هم هست. احساس استقلال شغلي براي پدر موجب تفاوت هاي بسياري مي شود. پژوهش ها نشان داده است که اما اگر در کارشان تحت نظارت زيادي باشند، از فرزندان خود انتظار دنباله روي و فرمان برداري بيشتري دارند و بيشتر شيوه تنبيه بدني را به کار مي گيرند.
