پرسش ـ اگر اسلام حقيقي، يكي است، دليل اختلاف فتاواي عالمان اسلامي چيست؟
پاسخ ـ اولاً اختلافات فقهي كه بين فقها و مراجع ديني وجود دارد، تنها در مسائل فرعي است نه اصولي؛ مثل اختلاف در تعداد ذكر تسبيحات اربعه در ركعت سوم و چهارم نماز.
ثانياً اين اختلاف آراء و فتاوا بين فقيهان امري طبيعي است؛ چون عدم دسترسي به معصوم(ع) و گستردگي منابع روايي و اختلاط احاديث صحيح و غلط و لزوم اجتهاد و استنباط شخصي از منابع اصيل ديني و… عواملي هستندكه به طور طبيعي سبب اختلاف برداشتها در پارهاي از مسائل فقهي ميشوند؛ چنانكه دانشمندان علوم ديگر مانند جامعه شناسي و روانشناسي نيز نه تنها در مسائل فرعي كه در برخي اصول كلي نيز با يكديگر اختلاف نظر دارند و اين لازمه تعقل و انديشيدن آزاد است.
