مهريه و ارثيه
1. مَهري را كه زن ميگيرد خمس ندارد. و همچنين است ارثي كه به انسان ميرسد … .429
2. اگر مالي به ارث به او برسد و بداند كسي كه اين مال از او به ارث رسيده خمس آن را نداده، بايد خمس آن را بدهد. و نيز اگر در خود آن مال، خمس نباشد، ولي انسان بداند كسي كه آن مال از او به ارث رسيده، خمس بدهكار است، بايد خمس را از مال او بدهد.430
3O . چه ميفرماييد درباره كسي كه خانه خود را فروخته و نصف خانه را قبلاً به عيال خود بابت مهريه واگذار كرده، و اكنون نميتواند با قيمت نصف خانه كه مال خود اوست خانه ديگري مانند خانه اول تهيه نمايد، آيا اين شخص بايد خمس سهم خود را پس از فروختن بپردازد يا خير؟
باسمه تعالي؛ اگر خانه را از در آمد كسب و حقوق، قبل از اداي خمس تهيه كرده، نسبت به نصف خودش بايد خمس بدهد.431
4O . اخيراً مقداري طلا از قبيل النگو و غيره كه مربوط به همسر و دخترم بوده به مبلغ 261000 ريال به منظور خريد آپارتماني فروختهام كه مبلغ هجده هزار تومان از ارزش مبلغ طلاي فروخته شده دائماً و به طور مستمر مورد استفاده خانوادهام بود، و بقيه آن بيش از يك سال است كه مورد استفاده قرار نگرفته است. با توجه به اينكه كل طلاهاي خريداري شده قبل از زمان داشتن حساب سال (خمس) در طول مدت خدمت 18 ساله خريداري شده لطفاً بفرماييد:
1. آيا بايد خمس كل مبلغ طلاهاي فروخته شده را پرداخت نمود؟
2. آيا بايد خمس آن مقدار از پول طلاهاي فروخته شده كه بيش از يك سال مورد استفاده قرار نگرفته داده شود؟
3. يا با توجه به موارد اشاره شده به منظور خريد خانه اصلاً تعلق نميگيرد؟
باسمه تعالي؛ اگر طلاها به همسر و دخترتان بخشيده شده يا از مهريه ايشان بوده، پول فروش آن خمس ندارد، مگر اينكه با پول غير مُخمّس تهيه شده باشد.432
5O . پدري فوت كرده و مقداري پول نقد به ارث ميگذارد. چند بچه صغير دارد كه مادرشان قَيِّم آنهاست. آيا پرداخت خمسِ آن پول بر آنها لازم است؟
باسمه تعالي؛ اگر يقين ندارند كه خمس پول مزبور را در حيات خود نداده است، لازم نيست خمس بدهند.433
3. هزينههاي سالانه
1. خرجهايي را كه انسان براي به دست آوردن فايده ميكند، از فايده كسر ميشود و خمس ندارد.434
2. آنچه از منافع كسب در بين سال به مصرف خوراك و پوشاك و اثاثيه و خريد منزل و عروسي و جهيزيه دختر و زيارت و مانند اينها ميرساند، در صورتي كه از شأن او زياد نباشد و زياده روي هم نكرده باشد، خمس ندارد.435
3O . جوانيكه ميداند پنجسال ديگر عيال ميگيرد ومحتاج بهخانه ميشود، اگر در مدت اين پنجسال از درآمد خود خانه تهيه كند، خمس آن واجب است يا نه؟
باسمه تعالي؛ اگر در موقع حاجت نتواند خانه را تهيه كند و بايد بتدريج مايحتاج آن را تهيه كند خمس ندارد، و اگر پولي را جمع كند خمس سالهاي گذشته را بايد بدهد.436
4O . شخصي براي فرزندش بعد از ازدواج خانهاي خريده براي سكونت، آيا خمس دارد يا نه؟
باسمه تعالي؛ خانه خمس ندارد، ولي اگر با پولي كه سال بر آن گذشته بدون دادن خمس خريده، بايد خمس بدهد.437
5O . آيا بر تمام اثاث منزل خمس واجب است يا فقط چيزهاي نقدي و اشياي خوردني هستند كه خمس دارند؟
باسمه تعالي؛ تمام آنچه كه از درآمد كسب تهيه شده و سال بر آن گذشته خمس دارد، مگر در مؤونه.438
6O . كساني كه ازدواج نكردهاند و مبلغي پول دارند و به خاطر اينكه اين مبلغ پولي كه دارند در راههاي بيهوده مصرف نشود لوازم خانگي ميخرند كنار ميگذارند كه وقتي ازدواج كردند از آنها استفاده كنند، بفرماييد كه خمس دارد يا خير؟
باسمه تعالي؛ اگر آنچه تهيه كردهاند مورد حاجت آنهاست و در وقت لزوم نميتوانند تهيه كنند و از درآمد سال تهيه شده خمس ندارد.439
7O . پولي كه بهعنوان وام از بانك يا جايي ديگر جهت انجام معامله و يا راهاندازي كارگاه گرفته شده باشد، به آن خمس تعلق ميگيرد يا خير؟
باسمه تعالي؛ وام خمس ندارد.440
😯 . شخصي مبلغي قرض نموده براي خريد ماشين سواري يا درست نمودن منزل مسكوني. قبل از خريد، سال خمس وي ميرسد و نَفْس پول باقي است، آيا به چنين پولي خمس تعلق ميگيرد يا نه؟
باسمه تعالي؛ خمس ندارد.441
9O . اگر مقداري پول قرض كرده باشم براي مخارج ازدواج يا خريد بعضي از وسايل مورد نياز زندگي و مقداري از حقوقم را در هر ماه بابت اين قرض بدهم، باز هم در اين مورد خمس به اموال بنده تعلق ميگيرد يا نه؟
باسمه تعالي؛ هر چه كار در بين سال بابت بدهي مزبور پرداخت شده خمس ندارد.442
10O . طلايي كه مرد براي زن خود ميخرد، آيا بايد خمسش را بدهد؟
باسمه تعالي؛ اگر به مقدار شؤون باشد خمس ندارد.443
11O . اگر زني طلاي زينتي خود را كه بدان نيز احتياج دارد براي رفع نيازمنديها و مؤونه زندگي بفروشد و در سال مصرف كند: 1. آيا متعلق خمس است يا نه؟ 2. چنانچه پولش تا تمام سال به مصرف نرسيد و ماند براي سال ديگر، آيا خمس دارد يا خير؟ 3. و در هر صورت اگر سالهاي بعد چون نياز به زينت دارد اگر بخواهد دو مرتبه از درآمد كار طلايي بخرد، بايد خمس آن را بدهد يا نه؟
باسمه تعالي؛ طلا اگر از درآمد كسب پيش از پرداخت خمس تهيه شده و در سال بعد به فروش رسيده، پول فروش آن خمس دارد، و بعد اگر خواست از درآمد كسب به مقدار شؤون خود زينت آلات تهيه كند از مؤونه محسوب است و خمس ندارد.444
12O . خرج عروسي پسر خمس دارد يا نه؟
باسمه تعالي؛ خمس ندارد.445
13O . پيراهني را گلدوزي كردم و مدت يك سال و اندي اتمام آن طول كشيد آيا به اين لباس خمس تعلق ميگيرد يا نه؟
باسمه تعالي؛ خمس ندارد.446خمس جهيزيه
1. اگر انسان نتواند يكجا جهيزيه دختر را تهيه كند ومجبور باشد كه هر سال مقداري از آن را تهيه نمايد يا در شهري باشد كه معمولاً هر سال مقداري از جهيزيه دختر را تهيه ميكنند، به طوري كه تهيه نكردن آن عيب است، چنانچه در بين سال از منافع آن سال جهيزيه بخرد خمس ندارد.447
2O . جهيزيهاي كه براي دختر كنار گذاشته ميشود و يا پولي كه براي خريد جهيزيه كنار گذاشته ميشود خمس دارد يا نه؟
باسمه تعالي؛ اگر پول كنار بگذارد خمس دارد.448
3O . آيا به جهيزيه زني كه به خانه شوهر آمده و پدرش خمس مالش را نپرداخته، خمس تعلق ميگيرد يا خير؟
باسمه تعالي؛ اگر يقين نداشته باشد كه در جهيزيه خمس است لازم نيست خمس بدهد. و اگر يقين دارد بايد به حاكم شرع مراجعه كند و در صورت پرداخت خمس يا اجازه ميتواند در جهيزيه تصرف نمايد.449
4O . اگر كسي جهيزيه و يا قباله را فروخت، مازاد بر قيمت اول را سر سال خود چه كند؟ ترقي جهيزيه و قباله كه زماني صد تومان بوده و اكنون يكصد هزار تومان گرديده، خمس دارد يا نه؟
باسمه تعالي؛ خمس ندارد، مگر آنكه از پولي تهيه شده باشد كه بايد خمس آن را بدهد.450
5O . طبقفتواي شما: «جهيزيهاي كه پدر براي دخترش در طول سال و از مخارج سالانهاش تهيه ميكند، خمس ندارد». پدري است كه در ضمن تهيه جهيزيه براي دختر خود، براي پسرش نيز وسايلي ميخرد تا موقع شروع زندگي خود در آينده سختي نكشد، آيا بايد خمس اين وسايل را بدهد؟
باسمه تعالي؛ اگر مرسوم و متعارف نيست خمس آن را بدهد.451
6O . پسر عموي من كه او را در حسب ظاهر عادلِ راستگو ميدانم، ايشان ميگويند كه پدر زن تو خمس نميدهد و بنا بر شناختي كه به پدر زنم و نحوه زندگي ايشان دارم احتمالاً ايشان خمس مالش را نميدهد. در رابطه عروسي با دخترش (كه دختر عموي بنده هست) پدر زنم به من و همسرم جهيزيه داده است. حال تكليف بنده در رابطه با استفاده از آن چيست؟
باسمهتعالي؛ اگر يقين بهبودن خمس در جهيزيه نداريد برشما چيزي نيست.452
7O . بعضي از دختر خانمهاي آموزگار حقوق دريافتيشان را كلاً پسانداز ميكنند و چون فعلاً در خانه پدر و مادر هستند احتياج به خرج كردن پول ندارند. از طرفي قصد تهيه خانه هم ندارند و فقط مقداري از اين پول را جهيزيه تهيه ميكنند، آيا اينها بايد سال مالي داشته باشند يا خير؟ آيا به پسانداز آنها يا جهيزيهشان خمس و سهم امام تعلق ميگيرد يا خير؟
باسمه تعالي؛ اگر در بين سال جهيزيه تهيه كرده باشند خمس ندارد، ولي اگر پول پسانداز نموده بايد خمس آن را بدهد.453
😯 . هنگام ازدواج، پدرم مقداري جهيزيه به من دادند، اگر چه پول آنها از درآمد ماهيانهاش بوده، ولي با نهايت تأسف ايشان خمس و زكات نميپردازند و در بعضي از زمينهها گرانفروشي نيز كردهاند، با اين صورت آيا من بايد خمس جهيزيه هايم را بپردازم؟
باسمه تعالي؛ اگر يقين نداريد كه جهيزيه از پولي كه بايد خمس آن داده شود، تهيه شده باشد چيزي بر شما نيست.454
4. سرمايهاي كه اگر خمس آن داده شود مانع امرار معاش ميگردد
كسي كه با سختي سرمايهاي را تهيه كرده است كه اگر خمس آن را بدهد با بقيه آن نميتواند كاري كه با آن ميخواهد امرار معاش كند شروع نمايد. چه وقت بايد خمس اين سرمايه را بدهد؟
باسمه تعالي؛ اگر با دادن خمس نميتواند امرار معاش نمايد خمس ندارد.455
.429 توضيح المسائل، م 1754.
.430 توضيح المسائل، م 1755.
.431 استفتاآت، ج 1، ص 367، س 70.
.432 استفتاآت، ج 1، ص 375، س 94.
.433 استفتاآت، ج 1، ص 407، س 183.
.434 توضيح المسائل، م 1774.
.435 توضيح المسائل، م 1775.
.436 توضيح المسائل، بخش استفتائات، ص 428، س 60.
.437 استفتاآت، ج 1، ص 363، س 60.
.438 استفتاآت، ج 1، ص 384، س 121.
.439 استفتاآت، ج 1، ص 352، س 23.
.440 استفتاآت، ج 1، ص 411، س 198.
.441 استفتاآت، ج 1، ص 356، س 39.
.442 استفتاآت، ج 1، ص 405، س 178.
.443 استفتاآت، ج 1، ص 355، س 34.
.444 استفتاآت، ج 1، ص 354، س 33.
.445 استفتاآت، ج 1، ص 354، س 29.
.446 استفتاآت، ج 1، ص 354، س 32.
.447 توضيح المسائل، م 1777.
.448 استفتاآت، ج 1، ص 353، س 28.
.449 استفتاآت، ج 1، ص 353، س 26.
.450 استفتاآت، ج 1، ص 353، س 27.
.451 استفتاآت، ج 1، ص 354، س 31.
.452 استفتاآت، ج 1، ص 396، س 149.
.453 استفتاآت، ج 1، ص 352، س 25.
.454 استفتاآت، ج 1، ص 396، س 148.
.455 استفتاآت، ج 1، ص 355، س 35.
