مرد در خارج منزل با صدها مشكل و گرفتاری مواجه ميشود،باافراد مختلف سر و كار پيداميكند،آنگاه با افكار پريشان و اعصاب خستهوارد منزل ميگردد،چنين شخصی اگر باكوچكترين حادثه ناگواریبرخورد كند عصبانی ميشود،در آن حال ممكن است از خود بيخودشده بهزن و فرزندانش توهين كند.خانمی كه فهميده و با هوش باشد گرفتاريها ومشكلاتشوهرش را در نظر مجسم نموده به حال زار او ترحم ميكند، دندان بر سر جگر گذاشته درمقابل عصبانيتها و داد و فريادهای او سكوتميكند.وقتی مرد عكس العملی نديد به زودی ازعصبانيت میافتد.و ازكردار خويش پشيمان ميشود.بلكه در صدد عذرخواهی و تلافی برميآيد.
ساعتی بعد كدورتها رفع شده زن و شوهر به حالت اول باز ميگردند.باهمان مهر و صفایسابق بلكه زيادتر به زندگی ادامه ميدهند.
اما اگر خانم موقعيتحساس و خطرناك شوهرش را درك نكرد ودر مقابل عصبانيت اوعكس العمل نشان داد،جوابش را داد،داد زد،جيغكشيد،دشنام داد،نفرين كرد،در اينصورتآتش خشم مرد شعلهور ميگردد.
از خود بيخود شده درجه فحش و ناسزاگويی را بالا ميبرد.كم كم زن و مردمانند دو گرگدرنده به جان هم میافتند.ممكن است در اثر يك حادثهجزئی طلاق و جدايی بميان آيد،وكانون گرم خانوادگی از هم بپاشد،بسياری از طلاقها در اثر همين حوادث كوچك بوجودآمده است،حتیممكن است مرد در اثر شدت عصبانيت كه خودش يك نوع جنون استمانندكوه آتشفشان يك دفعه منفجر گردد و جنايت و قتل فجيعی ببارآورد.به داستان زير توجه فرماييد:
«مردی…خود و همسر و نادختريش را با گلوله كشت،زندگی اينزن و شوهر از همان آغاززناشويی با اختلاف و تلخ كامی توام بود.هربامداد و شامگاه به علت عدم توافق و همآهنگی بهمشاجره ميپرداختند.
شوهر كه خسته از سر كار به خانه آمده بود،اعصابش ناراحتبود.
مشاجره بينشان شروع شد.مرد همسرش را كتك زد.زن ميخواستبهكلانتری برود كه مرد باگلوله،خود و او و نادختريش را كشت». (1)
آيا بهتر نيستخانم در اين موقع،موقعيتخطرناك و حساسشوهرش را در نظر بگيرد وچند دقيقه دندان بر سر جگر بگذارد وعكس العملی از خويش نشان ندهد؟و بدينوسيله ازانحلال پيمان مقدسازدواج و خطرات احتمالی و قتل و جنايت جلوگيری كند؟
آيا سكوت چند دقيقه مشكلتر استيا تن دادن به اين همه نتائج وآثار تلخ؟!مبادا خيال كنيدما ميخواهيم بدينوسيله از مرد دفاع كنيم و او رابیتقصير معرفی نماييم.نه هرگز چنينقصدی نداريم.البته مرد هم تقصيردارد.نبايد دق و دل ديگران را به سر خانواده بيگناهشخالی كند-دربخش آينده در اين باره بحثخواهد شد-بلكه منظور اين است:اكنون كهمردنتوانسته اعصابش را كنترل كند و با جهتيا بیجهت عصبانی شدههمسرش بايد با عقل وفراست موقعيتخطرناك او را درك كند و برایحفظ كانون مقدس زناشويی و جلوگيری ازخطرات احتمالی،فداكارینموده دندان بر سر جگر بگذارد و سكوت اختيار كند.
معمولا خانمها چنين فكر ميكنند:اگر در مقابل خشم شوهرمسكوت كنم احترام ووقعيتخودم را از دست ميدهم و خوار و خفيفميشوم.در صورتيكه قضيه كاملا بر عكساست.اگر مرد در حال عصبانيتهمسرش را مورد توهين و دشنام قرار داد و از او عكس العملینديد بعدا بهطور حتم پشيمان خواهد شد.سكوت او را يك نوع فداكاری و ادبزندگیميشمارد،و علاقهاش چند برابر خواهد شد.در حال عادی فكرميكند كه با اينكه به همسرمتوهين كردم و ميتوانست پاسخ دهد ليكنبردباری نمود و سكوت اختيار كرد معلوم ميشودزن فهميده و دانايی است،به من و زندگی علاقهمند است. در اينصورت يقينا از كردار خويشپشيمان خواهد شد.اگرهمسرش را مقصر بداند عفوش ميكند و اگر بيخود عصبانی شدهدرمحكمه وجدان محكوم ميگردد و عذرخواهی مينمايد.پس چنين زنفداكاری نه تنهاكوچك نميشود بلكه شخصيت و بزرگی او برای شوهرشو ديگران باثبات خواهد رسيد.
پيغمبر اسلام فرمود:«هر زنيكه در مقابل بد اخلاقیهای شوهرشبردباری كند خدا ثوابآسيه دختر«مزاحم»را به وی عطا خواهد كرد» (2) .
رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود:«بهترين زنان شما زنی استكه هر گاه شوهرش راخشمناك ديد بگويد:در مقابل خواستههای تو تسليمهستم.تا از من راضی نشوی خواب بهچشمم نخواهد رفت» (3) .
رسول خدا فرمود:«عفو و بخشش عزت و بزرگی صاحبش رازيادتر ميكند.عفو داشته باشيد تاخدا شما را عزيز گرداند» (4) .سرگرميهای مرد
بعضی از مردها دوست دارند در خانه اشتغالات و سرگرميهایمخصوصی داشته باشند،ياانواع تمبرها را جمعآوری ميكنند.يا عكسهایمختلف را جمعآوری ميكنند،يا نمونه خطها وامضاها را تهيه مينمايند،ياكتابهای خطی و چاپی را جمع ميكنند،يا به پرورش حيوانات ازقبيل مرغو بلبل و قناری ابراز علاقه ميكنند،يا به نقاشی و كارهای هنری میپردازند،يا بهگلكاری علاقه نشان ميدهند،يا به خواندن كتاب و مجلاتمشغول ميشوند.
اين قبيل سرگرميها را ميتوان از بهترين تفريحات سالم شمرد.نهتنها ضرری ندارند بلكهمنافعی هم در بر دارند.مرد را به خانه مانوس وعلاقهمند میسازند،نگرانيهای روحی وخستگيهای اعصاب را برطرفميسازند،بيكاری و فراغت غم و غصه توليد ميكند،و اشتغال بهكار يكیاز طرق معالجه بيماران روانی بشمار ميرود.كسانيكه هميشه مشغولياتیداشتهباشند كمتر به ضعف اعصاب و بيماريهای روانی مبتلا ميشوند،چونبه خانه علاقهمندهستند و اشتغالات دائمی دارند از ولگردی در خيابانها وآلوده شدن به عادتهای خطرناك و پانهادن به مراكز فساد تا حدیمصونيت دارند.
بنابراين،خانمها بايد اين قبيل اشتغالات را محترم بشمارند،مردرا مورد تحقير و سرزنش قرارندهند و كارهايش را احمقانه و بيفائدهنشمارند،بلكه تشويقش كنند،و در موارد لازم با اوهمكاری نمايند.خانهداری
خانه محيط كوچكی بيش نيست ليكن نعمتبسيار گرانبهايیاست.وقتی مرد از كارهایروزانه و سر و صداهای خارج خسته شد بهخانه پناه ميبرد،وقتی از كشمكشها و تزاحمات وناملايمات زندگی بتنگآمد برای استراحتبه خانه ميرود،حتی وقتی از گردش و تفريح همخستهشد بدانجا پناه ميبرد،آری خانه بهترين آسايشگاهی است كه انسانمیتواند بدون هيچقيد و بندی در آنجا استراحت نمايد،جای انس و مودت،صفا و صميميت،آرامش و استراحتاست،پرورشگاه مردان وزنان با فضيلت است.كارخانه شخصيتسازی و كلاس تعليم وتربيتكودكان است،اجتماع كوچكی است كه اجتماع بزرگ انسانها را بوجودمیآورد،ترقی وتنزل و صلاح و فساد اجتماع بزرگ مربوط به هميناجتماع كوچك است،اجتماع كوچكخانوادگی با اينكه جزء اجتماعبزرگ محسوب ميشود.در عين حال،از يك نوع استقلالداخلیبرخوردار است،بدين جهت اصلاح اجتماع را بايد از اصلاح خانوادههاشروع كرد.
اداره اين پايگاه حساس زندگی و كلاس تعليم و تربيت اجتماعی بهعهده بانوان است.يعنیترقی و تنزل و صلاح و فساد اجتماع در اختياربانوان و به اراده آنهاست،بنابراين،خانهداریشغل بسيار آبرومند وپر افتخاری است.
كسانيكه محيط خانه را كوچك میشمارند و از شغل شريفخانهداری عار دارند به حقيقتمعنای خانهداری و ارزش آن پی نبردهاند.
يك خانم خانهدار بايد افتخار كند كه در يك چنين پستحساسیقرار گرفته برای پيشرفت وترقی ملت فداكاری ميكند.
خانمهای تحصيل كرده نيز در اين ميان مسؤوليتبيشتری دارند،بايد برای ديگران سرمشقزندگی باشند و عملا به آنها درس خانهداری وشوهرداری بياموزند،بايد عملا اثبات كنند كه باسواد بودن نه تنها بهخانهداری و شوهرداری لطمه نمیزند بلكه راه و رسم زندگی را به آنهايادميدهد.
يك خانم تحصيل كرده بايد زندگی را با بهترين وجه اداره كند و به شغل شريف خانهداریافتخار نمايد و بدين وسيله لياقت و برتریخانمهای تحصيل كرده را اثبات كند،نه آنكه به عذربا سواد بودن دستبهسياه و سفيد نگذارد و بدينوسيله بانوان با سواد را بدنام گرداند،درسخواندن برای بيكار گشتن و زير بار مسؤوليت نرفتن نيستبلكه برایكدبانو شدن ودرس زندگی آموختن است.به داستان زير توجه فرماييد:
«مردی كه با دختر ديپلمهای ازدواج نموده بود در دادگاه گفت:
همسرم در خانه دستبه سياه و سفيد نميگذارد و هر بار كه باو اعتراضميكنم ميگويد:ظرفشويی و رختشوئی و بچهداری كار يك زن ديپلمهنيست.اگر از رفتار من ناراحت هستیطلاقم بده و با يك كلفت ازدواجكن.گفت:پريشب عدهای از آشنايان و اقوام همسر ديپلمهام رابه شامدعوت نمودم.موقع شام سفره را پهن كردم و ديپلم قاب گرفته همسرم را درسفرهنهادم و گفتم:ببخشيد شام ناقابلی است كه خانم حقير هر شب بخوردبنده ميدهد.صلاحديدم از شما هم بدينوسيله پذيرايی كنم (5) ».
به هر حال،خانهداری و كدبانوگری شغل شريف و آبرومندی استكه مراتب لياقت وهنرنمايی بانوان را باثبات ميرساند.بد نيست در اينباره قضاوت خود بانوان تحصيل كرده رابشنويد:
خانم…عقيده داشت:كدبانوی واقعی زنی است كه سازگار باشد واز نظر مادی اهل افراط وتفريط نباشد.يك زن كدبانو موقعی میتواندبگويد كه دارای صفتخاص يك كدبانو است كهاز وضع درآمد شوهر ووضع خانوادگی خود اطلاع كامل داشته باشد.به نظر من يك زن اداریهمميتواند كدبانوی خوبی باشد».
خانم فريده نوروز شميرانی ليسانسيه ميگفت:كدبانو بايد علاوه براينكه به امور خانه واردباشد همراه خوبی برای همسرش،مادر خوبیبرای فرزندانش و مهماندار خوبی برای خانهاشباشد.
خانم دكتر محترم فصيحی پزشك اطفال ميگفت:به نظر منكدبانوی واقعی كسی است كهكار اداری نداشته باشد.زيرا در كشور ماسرويسهای اداری از نظر وضع غذا و كمبود مهدكودك و غيره نمیتواندنياز كارمندان را برآورده سازد.يك مادر كارمند نگران اينست كهغذایشوهرش دير شده يا كودكش تنها مانده است.
خانم صغری يكتا ناظمه فنی دانشكده پزشكی ميگفت:زن كدبانو بابودجه كم ميتواندخانهای تميز و آراسته داشته باشد.با شوهرش در غم وشادی شريك باشد.از حال روحی واجتماعی شوهرش غافل نباشد.
خانم ايران نعيمی ميگفت:كدبانو زنی است كه از تفريحاتغير ضروری بكاهد و هدفش بهتركردن وضع خانه باشد و از تنظيم بودجهخانوادگی اطلاع داشته باشد. (6)
پینوشتها:
1-اطلاعات 17 تير ماه 1349.
2-بحار ج 103 ص 247.
3-بحار ج 103 ص 239.
4-بحار ج 71 ص 419
5-اطلاعات 3 آذر ماه 1350.
6-اطلاعات 28 فروردين ماه 1351نظافت
يكی از وظائف مهم خانهداری تميز كردن منزل و اسباب و لوازمزندگی است.نظافتبهبهداشت و حفظ سلامتی اهل خانه كمك ميكند وجلو بسياری از بيماريها را ميگيرد.زندگیكردن در خانه تميز مسرتبخشو دلپذير است،مرد را به سوی منزل متمايل ميسازد،اسبابآبرو وسربلندی خانواده است،بدين جهت رسول خدا فرمود:«دين بر نظافت پايهگذاری شدهاست.» (7)
باز هم رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود:«اسلام نظيف است،شما هم در پاكيزگی كوششكنيد،زيرا فقط پاكيزگان داخل بهشتميشوند. (8) »
خانه را هميشه تميز نگهداريد،روزی يك مرتبه جارو و گردگيریكنيد،در طول شبانهروز اگرجايی كثيف شد فورا تميزش كنيد و نظافتآنرا برای موقع معين جارو كردن نگذاريد،در وديوار و سقف اتاقها راگردگيری كنيد،تار عنكبوتها را بگيريد،ميز و مبل و صندلی و سايراثاثخانه را گردگيری كنيد،شيشههای در و پنجره را تميز كنيد،زباله وخاكروبهها را درظرف سرپوشيدهای بريزيد و از حدود اتاقها و آشپزخانهدور گردانيد مبادا غذاهای شما راآلوده گرداند،زود بزود آنرا خالی كنيدمبادا متعفن گردد و توليد ميكرب كند،كثافت وخاكروبهها را در كوچه ودرب خانه نريزيد زيرا به بهداشت عمومی لطمه ميزند به علاوهتوليدميكرب میكند و چه بسا به وسيله باد و مگس بشما منتقل شود و سلامتخودتان را درمعرض خطر قرار دهد،تا ميتوانيد نگذاريد بچهها در باغچهيا كنار حياط بول كنند و اگر ازجهت ناچاری آنها را در گوشهای از حياطمینشانيد فورا آنجا را تميز و با آب بشوييد تا بد بو ومحل نشو و نمایميكربها نگردد،به طور كلی سعی كنيد هيچ نقطهای از منزل شمامحلكثافت و توليد ميكرب واقع نشود.
ظرفهای كثيف و چرب را روی هم نريزيد بلكه هر چه زودتر آنها را بشوييد،زيرا اگر نشستهروی هم بماند ممكن است توليد ميكرب كنند وسلامتشما را به خطر بيندازند،ظرفها را باآب تميز دست نخورده بشوييدو اگر با آب راكد يا حوض میشوييد بعدا آب پاكيزه روی آنهابريزيد زيراممكن است آب حوض در اثر ماندن آلوده شده باشد و به سلامتشما لطمهبزند،بعد از شستن در جای محفوظی بگذاريد يا پارچه تميزی روی آنهابيندازيد،لباسهای كثيفمخصوصا كهنه بچهها را از حدود اتاقها وآشپزخانه دور كنيد و در جای محفوظی نگهداريد تامگسها كه حامل انواعميكرب هستند در آنجا اجتماع نكنند،و زود بزود آنها را بشوييد.
لباسهای خودتان و فرزندانتان هميشه نظيف و پاكيزه باشدمخصوصا لباسهای زيرپوش كههميشه با بدن تماس دارند.
گوشت و حبوبات و ساير پختنيها را قبل از طبخ خوب بشوييد،مخصوصا سبزيجات راچندين مرتبه با دقتبشوييد،زيرا ممكن استبهميكرب و تخم انگل آلوده باشد و بهلامتشما لطمه بزند.
ميوهها را قبل از خوردن تميز بشوييد چون اكثر آنها سمپاشیميشوند و امكان دارد سمومآنها به شما سرايت كند،ممكن است اثر فورینداشته باشند ليكن بدون شك بیتاثير همنخواهند بود.
قبل از غذا خوردن دستهای خودتان و اطفالتان را تميز بشوييد،اگر با قاشق و چنگال همغذا ميخوريد،باز هم بهتر است دستتان رابشوييد،مبادا آلوده باشد و به سلامتشما لطمهبزند،بعد از صرف غذادست و دهانتان را بشوييد،دندانها را خلال كنيد زيرا ممكن استاجزاءغذا گوشه و كنار دهان و لابلای دندانها بماند و توليد ميكرب نمايد.
اگر بتوانيد بعد از صرف هر غذا دندانها را مسواك كنيد بسيار خوب است ليكن اگر برايتانميسر نيست اقلا شبها قبل از خواب مسواكرا از دست ندهيد.بدينوسيله هم دندانهايتان رااز خطر پوسيدگی و فسادنجات ميدهيد هم به سلامتی خودتان كمك شايانی مينماييد.
ناخنهايتان را اقلا هفتهای يكبار كوتاه كنيد،زيرا وقتی ناخن بلندشد محل نشو و نمایميكربها ميشود و سلامتی شما را جدا در معرض خطرقرار ميدهد،اگر بتوانيد يك روز درميان برای شستشو به حمام برويدبسيار مهم است ليكن اگر نمیتوانيد اقلا هفتهای يكبار راترك نكنيد.
موهای زير بغل و ساير مواضع را به وسيله دارو و يا تراشيدنبرطرف سازيد زيرا ممكن استانواع ميكربها در آنجا توليد و تكثيرنمايند و به سلامتی شما لطمه بزنند.
خوردنيها را در دسترس مگسها قرار ندهيد زيرا ممكن است آنهارا آلوده سازند.
شارع مقدس اسلام درباره نظافتسفارشهای زيادی نموده كه بهپارهای از آنها از باب نمونهاشاره ميشود:
امام صادق عليه السلام فرمود:«خدا زيبا بودن و زينت كردن رادوست دارد.و تظاهر به نداریو فقر را مكروه دارد.دوست دارد آثارنعمتهايش را بر بندهاش ببيند.لباسش نظيف و پاكيزهباشد،بوی خوشاستعمال كند.خانهاش را زينت نمايد.خانه و اطرافش را جاروب كند.قبلازغروب چراغ را روشن كند.زيرا اين عمل فقر را از خانه دور ميكند وروزی را زياد ميگرداند (9) ».
رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود:«آدم كثيف بد بندهای است» (10) .
حضرت علی عليه السلام فرمود:«تارهای عنكبوت را ازخانههايتان بگيريد زيرا ترك كردن آنهاباعث نداری ميشود» (11) .
رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود:«خاكروبهها را شب در خانهنگذاريد بماند زيرا جايگاهشيطان ميشود» (12) .
پيغمبر اسلام فرمود:«خاكروبهها را پشت درب منزل نريزيد زيراجايگاه شيطان ميشود» (13) .
رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود:«لباس انسان بايد هميشهپاكيزه و تميز باشد» (14) .
پيغمبر اكرم فرمود:«دستمال چرب را در خانه نيندازيد زيرا جايگاهشيطان ميشود» (15) .
حضرت صادق عليه السلام فرمود:«شستن ظرفها و تميز كردناطراف خانه روزی را زيادميكند» (16) .
حضرت صادق عليه السلام فرمود:«ظرفها را بدون روپوشنگذاريد زيرا شيطان آب دهن درآنها انداخته از آنها استفاده ميكند» (17) .
حضرت صادق عليه السلام فرمود:«ميوهها دارای سمومی هستند.
آنها را خوب بشوييد آنگاه ميل كنيد» (18) .
حضرت كاظم عليه السلام فرمود:«يك روز در ميان،به حمام رفتنانسان را فربه ميكند» (19) .
رسول خدا صلی الله عليه و آله فرمود:«اگر بر امتم دشوار نميشدواجب ميكردم در موقع هروضويی مسواك كنند» (20) .
حضرت صادق عليه السلام فرمود:«ناخن گرفتن در روز جمعه ازبيماری جذام و جنون وپيسی و كوری جلوگيری ميكند» (21) .
روايتشده كه:«زير ناخنها خوابگاه شيطان است».
حضرت علی عليه السلام فرمود:«شستن دستها قبل از غذا و بعد ازآن عمر را زياد ميگرداند واز چركين شدن لباسها مانع ميشود و چشم رانورانی ميگرداند» (22) .
7-محجة البيضاء ج 1 ص 166
8مجمع الزوائد ج 5 ص 132
9-بحار ج 79 ص 300
10-بحار ج 76 ص 175
11-شافی ج 1 ص 208
12-بحار ج 76 ص 175
13-بحار ج 76 ص 177
14-شافی ج 1 ص 208
15-شافی ج 1 ص 215
16-بحار ج 76 ص 176
17-بحار ج 76 ص 176
18-شافی ج 2 ص 124
19-شافی ج 1 ص 209
20-شافی ج 1 ص 210
21-شافی ج 1 ص 211
22-شافی ج 2 ص 123
