بافت قفسه سینه

قفسه سینه یک محفظه استوانی – غضروفی قابل ارتجاع است که به شکل مخروط ناقص بوده و جایگاه قرار گیری قلب ، ریه ها ، مری و نای میباشد و از مهره ها ، دنده ها و جناغ سینه ، تشکیل شده است.
بافت استخوانی سختترین بافت بدن است. استحکام این بافت از آن جهت است که در ماده بین سلولی آن املاح آهکی موجود است، ماده بین سلولی بافت استخوانی به شکل ورقه های بسیار نازکی روی هم قرار دارد که در قسمت سطحی استخوان به موازات طول استخوان به نام تیغه های خارجی بوده و در قسمت داخلی استخوان ورقه های نازک دایرهای شکل به نام تیغه های داخلی دور مغز استخوان را احاطه کرده است. اگر استخوان را حرارت دهند. مواد آلی آن میسوزد ولی مواد معدنی آن باقی میماند. از این رو استخوان شکل خود را حفظ کرده ولی خیلی شکننده میشود.
اسکلت بدن یک فرد بالغ از ۲۰۶ قطعه استخوانی تشکیل شده است که بصورت زیر طبقه بندی میشوند:
اسکلت محوری (AxialSkeleton) شامل: کاسه سر ۸ قطعه ، صورت ۱۴ قطعه ، ستون مهره ها ۲۶ قطعه ، دنده ها و جناغ ۲۵ قطعه ، استخوان لامی یک قطعه و استخوانچه های گوش ۶ قطعه.
اسکلت ضمایم و اندامها (Appendicular Skeletan) شامل: اندام فوقانی ۶۴ قطعه و اندام تحتانی ۶۲ قطعه.
دنده ها Ribs
تعداد ۱۲ جفت دنده در ساختار قفسه سینه شرکت دارند و قوسی شکل میباشند. هر دنده دارای یک تنه میباشد و دو انتهای قدامی و خلفی ، دو سطح داخلی و خارجی و دو کنار فوقانی و تحتانی دارند. انتهای خلفی دنده ها با زواید عرضی مهره های پشتی و تنه مهره ها ، مفصل میشود. انتهای قدامی در هفت زوج دنده اول بوسیله غضروف ، مستقلا به جناغ سینه متصل میشوند. این دنده ها را دنده های حقیقی (True ribs) گویند.
سه زوج دنده بعدی یعنی شماره های ۸ , ۹ , ۱۰ با کمک غضروف به دنده بالاتر متصل میشوند، لبه دندهای (Costal margin) را تشکیل میدهند و دنده های کاذب (floating ribs) نامیده میشوند. دنده ها دارای یک انتهای خلفی شامل سر ، گردن و تکمه و یک انتهای قدامی که با غضروف متصل شده و دارای یک سطح داخلی و یک سطح خارجی و یک کنار فوقانی و یک تحتانی است. در سطح داخلی هر دنده ناودانی برای عبور عروق اعصاب بین دندهای وجود دارد که در دنده های اول ، یازدهم و دوزادهم ، این ناودان وجود ندارد و معمولا این دنده ها را دنده های غیر معمولی مینامند.
مهره های شرکت کننده در ساختمان قفسه سینه
ستون مهرهای ، محور مرکزی بدن را تشکیل داده و در عقب ناحیه تنه و در خط وسط قرار دارد و از قاعده جمجمه شروع شده و در تمامی طول گردن و طول تنه امتداد دارد. در کودکان تعداد مهره های ستون مهره ها ، ۳۳ عدد است که در بالغین پنج تای ما قبل آخر بهم جوش خورده و استخوان خارجی را تشکیل میدهند و ۴ تا مهره آخر بهم جوش خورده و استخوان دنبالچه را به وجود می آورند. بنابراین تعداد مهره ها در افراد بالغ به ۲۶ قطعه تقلیل مییابد.
از ۲۴ مهره آزاد ، ۷ عدد مهره های گردن ، ۱۲ عدد مهره های پشتی و ۵ عدد مهره های کمر را تشکیل میدهند. مهره هایی که در ساختار قفسه سینه شرکت دارند. ۱۲ عدد مهره های پشتی هستند. مهره ها دارای شکل مشابهی هستند، تنه مهره که در جلو واقع شده ، استوانهای شکل است. قوس مهره که در عقب قرار دارد و با تنه مهره تشکیل سوراخ مهره را میدهد. مجموع سوراخهای مهرهای ، مجرای مهرهای نامیده میشود که در آن نخاع جای دارد. این مجرا در بالا بوسیله سوراخ استخوان پس سری به تمام دنده های قفسه سینه به ۱۲ عدد مهره های پشتی ستون مهرهای ، متصل هستند.
جناغ سینه (Sternum)
جناغ سینه ، استخوانی پهن است که در قسمت قدامی فوقانی قفسه سینه قرار گرفته و دارای سه قسمت میباشد:
1 – دسته (Manobrium): پهنترین و قویترین بخش جناغ سینه است و به استخوان ترقوه ، دنده اول و نیمی از دنده دوم ، متصل میگردد.
2 – تنه (Body): بلندترین بخش جناغ سینه بوده و از بالا به دسته متصل شده و زاویهای به نام زاویه جناغی یا زاویه لوئیس که مقداری به جلو تحدب دارد را میسازد و کناره های طرفی دارای یک بریدگی ناقص در بالا و پایین و ۴ بریدگی کامل برای اتصال دنده ها میباشد.
3 – زاویه خنجری (xiphoid): زایده کوچک خنجر مانندی است که در انتهای جناغ سینه قرار دارد.
عضلات متصل شده بزرگ (Pectoralis major)
عضلهای است بادبزنی شکل از دنده های حقیقی قفسه سینه ، جناغ سینه و ترقوه مبدا گرفته و به استخوان بازو متصل میگردد و موجب نزدیک شدن بازو به تنه میشود.
عضلات سینهای کوچک (Pectorialis minor): عضلهای است سه گوش که در زیر عضله سینهای بزرگ قرار دارد و از سطح خارجی دنده های سوم ، چهارم و پنجم به زایده کوراکوئید استخوان کتف میچسبد، و دنده ها بالا برده یا شانه را به جلو میآورد.
عضلات ساب کلاویوس (Subclavius): از سطح فوقانی دنده اول به سطح تحتانی استخوان ترقوه میچسبد و دنده را بالا برده یا ترقوه را به طرف پایین میکشد.
عضله دندهای قدامی (Seratus anterior): از ۸ – ۱۰ دنده اول شروع شده و به کنار داخلی استخوان کتف متصل میگردد. شانه را به جلو و پایین میآورد.
عضلات بین دندهای (Inter costals): فضای بین دنده ها را اشغال نموده ، جزء عضلات تنفسی محسوب میشوند و دنده ها را بهم نزدیک میسازند و شامل سه عضله به شرح زیر میباشند:
عضلات بین دندهای خارجی: از کنار تحتانی دنده فوقانی به طرف پایین و جلو سیر کرده و به کنار فوقانی دنده تحتانی میچسبد و در عمل دم تنفس ، شرکت دارد.
عضلات بین دندهای داخلی: نسبت به عضله خارجی ، عمقیتر است و مسیر آن به طرف عقب و پایین میباشد و از دنده فوقانی به دنده تحتانی متصل میگردد و در مجاورت جناغ سینه تا زاویه دندهای ادامه داشته و بعد از آن غشایی میگردد و در عمل بازدم تنفس شرکت دارد.
عضلات بین دندهای داخلیتر: هم جهت با الیاف عضله بین دندهای داخلی است و به نظر میرسد که از آن منشا گرفته باشد و در ½ میانی فضای بین دندهای قرار دارد.
پرده دیافراگم: این عضله مهمترین عضله تنفسی میباشد که قفسه سینه را از حفره شکمی ، جدا میسازد. برخی از اعضاء مهم بدن از قبیل آئورت ، مری ، بزرگ سیاهرگ زیرین ، سوراخهایی را به ترتیب در برابر مهره ۱۲ ، مهره ۱۰ ، مهره ۸ سینهای در پرده دیافراگم ایجاد کرده و از آن عبور میکنند. دیافراگم به ترتیب به زایده خنجری ، ۶ دنده تحتانی و غضروفهای آنها و تنه مهره های اول تا سوم کمری متصل شده و گنبدی شکل است.
چگونگی حرکت دنده ها در حین تنفس
دنده ها در وضعیت استراحت طبیعی ، بطور مایل به سوی پایین کشیده شدهاند و به این ترتیب ، موجب میشوند که استخوان جناغ سینه به طرف عقب یعنی به سوی ستون فقرات برود. هنگامی که قفسه سینه بالا برده میشود، دنده ها تقریبا بطور مستقیم به طرف جلو برآمدگی پیدا میکنند، بطوریکه استخوان جناغ نیز به طرف جلو و دور از ستون فقرات حرکت میکند و در جریان دم عمیق در مقایسه با بازدم عمیق ضخامت قدامی خلفی قفسه سینه را حدود ۲۰ درصد بیشتر میکند.
دنده ها در جریان بازدم متوجه پایین هستند و عضلات بین دندهای خارجی دراز شده و در جهت رو به جلو و رو به پایین کشیده شدهاند. بتدریج که این عضلات منقبض میشوند، دنده های فوقانی را نسبت به دنده های تحتانی به طرف جلو میکشند و این امر مانند اهرمی بر روی دنده ها عمل کرده و آنها را به طرف بالا میکشد و از این راه موجب دم میشود. عضلات بین دندهای داخلی دقیقا در جهت مخالف یعنی به عنوان عضلات بازدمی عمل میکنند، زیرا زاویه قرار گرفتن آنها بین دنده ها در جهت مخالف بوده و موجب حرکت دنده ها در جهت مخالف میشوند.
تغییر شکل قفسه سینه
بیماری اسکولیوز انحراف و خمیدگی ستون مهرهای به راست و چپ است. در اثر این بیماری ، قفسه سینه تغییر شکل پیدا میکند. یک شانه بالاتر از شانه قرار میگیرد و از پشت دنده های یک طرف برآمده تر از طرف دیگر است.
در سینه پهن ، قفسه سینه از جلو به عقب فشرده و کتابی به نظر میرسد.
در سینه قیفی دارای فرورفتگی به شکل قیف در پایین جناغ سینه است.
در سینه مرغی ، قسمت تحتانی جناغ سینه مانند سینه مرغ پیش آمدگی دارد.