به مال و اولاد مغرور نشويد !

در زندگي روزمره مي بينيم که افراد ثروتمندي وجود دارند که نه تنها ثروت آنان سودي به حالشان ندارد بلکه هر لحظه آرزو مي کنند که اي کاش ثروت نمي داشتند و از قطره اي از آرامش بهره مي بردند . اکثر ثروتمنداني که از ثروت خود احسلاس رضايت مندي نمي کنند وآرامش ندارند، مي توانند مشمول آيه ي 55 سوره ي توبه باشند که مي فرمايد: «فَلاَ تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَلاَ أَوْلاَدُهُمْ إِنَّمَا يُرِيدُ اللّهُ لِيُعَذِّبَهُم بِهَا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ تَزْهَقَ أَنفُسُهُمْ وَ هُمْ كَافِرُونَ .»
خدا در قرآن مي‌فرمايد: بعضي‌ها را که مي‌خواهيم بسوزانيم ، به آنها پول مي‌دهيم . زندگي راحت مي دهيم در عوض خواب و آرامش را از او مي‌گيريم ، که او را عذاب کنيم. به عبارتي ثروت براي بعضي ، مايه ي عذاب و بد بختي خواهد بود .
چرا ثروت مايه ي عذاب مي شود ؟
زيرا ثروت به همراه خود استرس و اضطراب به ارمغان مي آورد : 1- بايد براي رسيدن به پول طراحي کند . 2- بايد جلوي حسود‌ها را بگيرد . 3- بايد مال وجان خود را هر گونه سرقت و سارقي محافظت کند و…
مرتب بايد در فکر و خيال اين باشد که کسي او را ترور نکند يا به او حمله نکند . کسي به فقير حمله نمي‌کند. سرمايه دار است که هميشه استرس دارد .
خدا در قرآن مي‌فرمايد : بعضي‌ها را که مي‌خواهيم بسوزانيم ، به آنها پول مي‌دهيم . زندگي راحت مي دهيم در عوض خواب وآرامش را از او مي‌گيريم ، که او را عذاب کنيم . به عبارتي ثروت براي بعضي ، مايه ي عذاب و بد بختي خواهد بود .
به هيچ چيز مغرور نشويد که مغرور عالم قارون ، با تمام مال و منالش در زمين فرو رفت. آيه قرآن است که مي‌فرمايد :
«فَلا تُعْجِبْكَ اَمْوالُهُمْ وَ لا اَوْلادُهُمْ ؛‏ مبادا فزونى دارايى‏ها و فرزندانشان تو را به شگفت آورد .» در آغاز اين آيه ، به ظاهر روى سخن با پيامبر است امّا در حقيقت با همه توحيد گرايان مى‏باشد . و برخى برآنند كه روى سخن با تك تك توحيد گرايان و تلاوت كنندگان قرآن در قرون و اعصار است و به هر كدام مى‏فرمايد: مبادا فزونى دارايى‏ها و فرزندان اين تبهكاران شما را به شگفت آورد و با ديده اعجاب به آنها نظاره كنيد که خوشا بر آنان که مال و فرزندان زيادي دارند و به دليل آنکه محبوب خدا هستند از اين نعمات بهره مند مي باشند !خير !اين گونه نيست بلکه « اِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِى الْحَيوةِ الدُّنْيا »
در تفسير اين فراز ديدگاه‏ها متفاوت است :1- به باور بعضي ، خدا مى‏خواهد بدين وسيله اين تبهكاران را در سراى آخرت كيفر نمايد .
2- و پاره‏اى نيز برآنند كه منظور از عذاب آنان در اين جهان به وسيله دارايى و فرزندانشان ، اين است كه آنان با زراندوزى و زرپرستى و بخل و خوف و هراسى كه در حفاظت از آن همواره رنجشان مى‏دهد در اين سرا كيفر مى‏شوند ، و نگرانى و وحشت آنان از هستى و خاندانشان به هنگامه مرگ و عدم آگاهى از سرنوشت خود و مال و فرزندانشان عذاب ديگرى براى آنان است . خدا مى‏خواهد آنان را در اين جهان مهلت دهد تا دچار عذابشان سازد .
« وَ تَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ .» و به خاطر عشق به ارزش‏هاى مادّى و فناپذير در كفر و شرك بميرند و نابود گردند. 1
مواظب باش به دارايي هايت فخر نفروشي !
قرآن مجيد از قول مشرکان ثروتمند و مرفه مکه نقل مي کند که مي گفتند :
« وَقَالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ؛ اموال و اولاد ما زيادتر است [و اين ، نشانه ي علاقه ي خدا به ما است ] وما هرگز مجازات نخواهيم شد !»2
اين سخن نشان مي دهد که آنان فزوني ثروت و فرزندان را ارزش مي دانستند و آن را موجب برتري و قرب و منزلت در پيشگاه خداوند مي پنداشتند . لذا مي گفتند : چون اين ها از ناحيه ي خداست ، ما (نور چشمي ها) هرگز مجازات نخواهيم شد .
قرآن مجيد ، اين منطق غلط و تفکر باطل آن ها را محکوم کرده به پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله مأموريت مي دهد که پاسخ آن ها را داده و آنها را از گمراهي در آورد .
در پاسخ آنان مي فرمايد :
«قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاء وَيَقْدِرُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ، وَمَا أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُم بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِندَنَا زُلْفَى إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُوْلَئِكَ لَهُمْ جَزَاء الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا وَهُمْ فِي الْغُرُفَاتِ آمِنُون ؛
بگو: پروردگار من است که روزي را براي هر کس که بخواهد گشاده يا تنگ مي گرداند ، [و اين، ارتباطي به قرب در درگاه او ندارد ] ليکن بيشتر مردم نمي دانند .3
به هيچ چيز مغرور نشويد که مغرور عالم قارون ، با تمام مال و منالش در زمين فرو رفت
و اموال و فرزندان شما چيزي نيست که شما را به پيشگاه ما مقرب گرداند. مگر کساني که ايمان آورده و عمل صالح انجام داده باشند پس براي آنان دو برابر آنچه انجام داده اند پاداش است و آن ها در غرفه ها [ي بهشتي ] آسوده خاطر خواهند بود .
بدين ترتيب، قرآن ارزش واقعي را ايمان و عمل صالح معرفي مي کند و مراتب تقرب انسان ها را در پيشگاه خدا به عمل صالح آن ها وابسته مي کند. 4
به عبارتي در يک جمع بندي کلي مي توان گفت که مال و ثروت براي هرفردي مي تواند پيامدي را به همراه داشته باشد . آناني که ثروت را وسيله اي براي بارور کردن آخرت خود مي دانند ، براي آنان نه تنها ثروت مذموم ومايه ي سلب آرامش نيست بلکه وسيله اي با ارزش و شيرين براي رسيدن به مقصد نهايي است .
در عوض براي کساني که مال و فرزندان ، وسيله اي براي فخر فروشي است و از مال خود تنها در جهت رفاه و مي خوارگي خويش استفاده مي کنند ، براي اينان مال و ثروت نه تنها بال براي حرکت به مقصد نهايي نيست ، بلکه وبالي است که آنان را اسير خود کرده و به هر جهت که خود بخواهد مي کشاند .پي نوشت ها :
1) تفسير نمونه / ذيل آيه ي 55توبه
2) سبا / 35
3) سبا / 36 و 37
4) اين که گشادي و تنگي روزي، در دست خدا است، بدان معني نيست که انسان دست از تلاش و کوشش لازم براي زندگي بردارد، بلکه هدف اين است که داشتن امکانات اقتصادي و نيروي انساني فراوان، هرگز معيار ارزش معنوي انسان ها در پيشگاه خدا نمي شود. جهت آگاهي بيشتر رجوع شود به تفسير نمونه، جلد 21، ص 51.