بیماری وسواس از منظر قرآن

وسواس عبارت است از یک محتوای نفسانی، به صورت فکر، خیال، میل و کنش با حرکت به همراه یک احساس اجباری و مقاومت ناپذیری ذکر شده که اساس آن هیجانی شدید و درونی است و به صورت اعمال بی‌رویه‌ای ظاهر می‌شود. وسواس کلامی که در باطن انسان است و نیرویی بی‌ریشه ولی قوی که به امری و واداشتن انسان به ارتکاب عملی و بازداشتن او از انجام دادن امری می‌پردازد. پس وسواس نوعی بیماری روانی مذهبی است که از نظر خداوند نامقدس و از نظر وسواسی مقدس است. وسواسی مرضی است که اغلب اشخاص متدین به آن مبتلا می‌شوند و اشکال مختلف دارد: گاهی در نیت نماز واقع می‌شود و گاه در صحت وضو و غسل و گاه در طهارت و نجاست.
در روان‌پزشکی معاصر، اصطلاح وسواس را برای توصیف جریان فکر و اندیشه مداوم، مکرر و ناخواسته‌ای به کار می‌برند که فرد مریض قادر نیست آنها را از ذهن خود خارج سازد. این افکار مزاحم غالباً با احساسات نیرومندی درباره جنبه‌ خاص از رفتار مریض و ارتباط با دنیای خارج همراه هستند و او را به تکرار بعضی کارهای بی‌فایده وا می‌دارد.
براساس علائم و نشانه‌ها و به منظور درک ساده‌تر، بیماری وسواس به چند شکل در بیماران مبتلا نمایان می‌گردد که عبارتنداز وسواس فکری و وسواس عملی. این‌ها خود علل و عواملی دارند . اصولاً شیاطین برنامه‌های خود را با مخفی‌کاری می‌آمیزند به طوری که هم خودشان منفی هستند و هم برنامه هایشان پنهان است. شیاطین در چهره و قیافه اصلی نمی‌آیند آنها وسواس خنّاس هستند و کارشان دروغ و نیرنگ و ریاکاری حق دوستان ناباب و … است که انسان باید از شر آنها به خدا پناه ببرد. شیطان را از آنها جهت خناس نامیدند که به طور مداوم آدمی را وسوسه می‌کند و به محض اینکه انسان به یاد خدا می‌افتد پنهان می‌شود و عقب می‌رود. براساس برخی روایات بعضی از اندیشمندان مسلمان عوامل نفسانی زمینه ساز بروز افکار و زمینه‌های وسواس گونه را با ویژگی‌های ذیل مرتبط می‌دانند: تسلیم نبودن در مقابل خدا،‌عجب و غرور و خودپسندی، حرص و طمع، بخل و دورویی، حسد و کینه.
این سوال همواره در مبحث وسواس مطرح می‌شود که وسواس چه باید بکند که مشکلش درمان شود؟ هر چند وسواسی بیماری سختی است و روان پزشکان معالجه آن را مشکل می‌دانند اما اگر وسواسی به توصیه‌هایی که بیان می‌شود صددرصد عمل کند حتماً بهبود خواهد یابد. شخص وسواس در درجه اول باید از آنچه به فکر و نیرومندی او آسیب برساند خودداری کند. چه عامل عمده‌ای که رفتار وسواسی را پرورش یا به ظهور می‌رساند. رها کردن بررسی‌های نامتعادل، تقویت جسمی، دوری از افراد مبتلا به این حالت و مسافرت، در درمان این بیماری اثر عمیقی دارد و برای این که افراد از اول به رفتار وسواسی دچار شدند و در صورت ابتلا به مراحل حاد آن نرسند، باید توجه داشت که بررسی‌ها و رفتارها باید در حد متعادل بوده و از افراد و تفریط دور .
شخص وسواسی حاض نیست بر علیه مرض خود مبارزه کند، اگر ظاهراً قبول می‌کند و بله می‌گوید، محافظه‌کاری می‌کند شکل دوم ضعف اراده است که در اثر نفوذ ارواح ناپاک و هوسبازی و افکار پریشان می‌آید و علاج امراض روانی همان تلقین است که شخص، با اراده نیرومند به خود تلقین می‌کند . وقتی اراده‌اش ضعیف بود، توان تلقین ندارد، این است که وسواس به صورت مرض غیرقابل علاج باقی می‌ماند. بخشی از درمان وسواس در مسیر دارو و خوراکی به دست می‌آید. خوردنی‌ها یکی از چیزهایی که برای وسواس، تقویت قلب و اعصاب مفید است انار است. امام صادق (ع) می‌فرماید: خوردن انار شیرین بر شما لازم است، چون که دانه انار از دانه‌هایی نیست که در معده موجب بیماری شود و وسوسه شیطان را می‌برد.
سیب دارای ویتامین‌‌ها بوده که نیازمندی‌های بدن را تامین می‌سازد. خرما نیز وسوسه شیطان را دفع می‌کند و در پایان این بحث به ذکر موارد کلی برای علاج بیماری وسواس می‌پردازیم.
– با افرادی که اهل یقین و مقید به معیارهای شرعی و حالت افراط و تفریط ندارند رفت و آمد نماید تا علف هرزهای روح را وجین نماید که در این زمینه حضرت رسول (ص) می‌فرماید: نزد هر دانشمندی نشینید مگر آن که دارای این صفات باشد: شما را از شک و تردید و ریا به اخلاص و از تمایل به دنیا به زهد و ترس از خداوند و از تکبر به تواضع و خیرخواهی برساند.
– اگر وسواسی کسی در طهارت و نجاست است مدتی قبل از نماز با بدن نجس و بدون طهارت راه‌رفته و مشغول کار شود تا تحمل نجاست برایش عادی گردد.

نویسنده:رهرا یوسفی مصری