بکش و خوشگلم کن!

در منطقه ی خاورمیانه ، ایرانی‌ها دومین مصرف‌کننده ی لوازم آرایش هستند و متأسفانه به زودی مقام اول این حوزه را کسب خواهند کرد.
 
دختربچه که بودیم، گیلاسی دور لاله گوش‌هایمان می‌انداختیم، گلبرگی روی ناخن‌هایمان می‌چسباندیم، با شاتوت لب‌هایمان را قرمز می‌کردیم، کفش‌های پاشنه‌بلند مادرمان را می‌پوشیدیم و زیبا می‌شدیم.
 
امروز بهترین لوازم آرایش خارجی را استفاده می‌کنیم، آخرین ژورنال‌های مد را ورق می‌زنیم، لباس مارک‌دار می‌پوشیم، هر روز وزنمان را اندازه می‌گیریم، مرتب به آرایشگاه می‌رویم و…. ولی زیبا نمی‌شویم.
 
 ما خود را با الگوهای رسانه‌ای مقایسه می‌کنیم و کم می‌آوریم. به فکر چاره می‌افتیم و جراحی می‌کنیم. بزرگ‌تر، کوچکتر، چاقتر و لاغرتر می‌شویم، اما زیبا نمی‌شویم.
 
بلندتر، کوتاه‌تر، تنگ‌تر، گشادتر، تیره‌تر، روشن‌تر و… می‌پوشیم اما زیبا نمی‌شویم. چرا؟علت این امر را کارشناسان در تصویر‌سازی و الگوسازی رسانه‌ها می‌دانند. الگو‌سازی‌ای که اگر چه به ظاهر در پی ترویج بهداشت و سلامتی است، اما در حقیقت برای اهداف تجاری و سودآوری صاحبان صنایع زیبایی طرح‌ریزی شده است. صنعتی که حوزه‌هایی چون جراحی‌های زیبایی، خالکوبی و لیزر، لوازم آرایش و پوشاک را در بر می‌گیرد. حضور گسترده ی زنان در این تصویر‌سازی موجب شده است تصور شود زنان مخاطب هدف الگوسازی رسانه‌ها هستند.
 
زنان بیشتر از مردان
عاطفه کریمان دختر ۲۵ ساله‌ای است که فکر می‌کند زنان بیشتر از مردان به زیبایی خود می‌پردازند. او علت را انتظارات فرهنگی متفاوت از دختران و پسران می‌داند و می‌گوید: « همه از دختران انتظار دارند زیبا باشند در حالی‌که چنین انتظاری از پسران وجود ندارد». مرضیه محسنی نیز به اثرات تبلیغات اشاره می‌کند و می‌گوید: «تصویری که از زنان در رسانه‌ها به خصوص در برنامه‌های ماهواره‌ای و فیلم‌های آمریکایی نشان داده می‌شود، باعث شده است همه از زنان انتظار داشته باشند شبیه آنها باشند. در واقع باریک‌اندامی دختران، مد شده است و تعاریف خاصی برای معنای زیبایی به وجود آمده است.
زیبایی یعنی غربی بودن؛ چشم رنگی داشتن؛ لاغر و قد بلند بودن؛ بلوند بودن و… این موضوع تلاش زنان برای زیباشدن را افزایش می‌دهد. چون فاصله ی زیادی بین خود و تصویر مطلوب احساس می‌کنند.
الهه خوشنویس- روانشناس- نیز در این باره توضیحات مفصلی دارد، او می‌گوید: «واقعیت جسم تحت تاثیر محیط خارجی و ژنتیک است و جسم ایده‌آل تحت تاثیر هنجارهای فردی، اجتماعی و فرهنگی قراردارد. تفاوت این دو است که موجب تمایل به آرایش، جراحی و تلاش برای لاغری یا چاقی و… می‌شود. هر قدر که این تفاوت بیشتر باشد موجب پایین آمدن اعتماد به نفس شخص و افزایش نیاز او به تغییر ظاهر خود می‌شود. حتی در مواردی ممکن است فرد دچار اضطراب دائمی و تنفر از بدن خود شود».
 
نکته ی دیگری که این روانشناس به آن اشاره می‌کند ، محدود نبودن صنعت زیبایی به زنان است. او می‌گوید اگرچه در ابتدا صاحبان این صنعت روی جلب زنان متمرکز شده بودند ، اما آنها برای تداوم حیات خود نمی‌توانستند از مردان به عنوان نیمی از جامعه غفلت کنند. به همین خاطر امروزه دیگر مشتریان این بازار محدودیت جنسی و سنی ندارند و صاحبان صنایع برای پوشش همه اقشار تلاش می‌کنند.
 
همچنین مدل‌ها دیگر تنها غربی نیستند. اکنون پوست برنزه، موهای تیره با بافت آفریقایی، خالکوبی‌های هندی و زیورآلات سرخپوستی نیز مشتریان خاص خود را دارند. با وجود آنکه هنوز برتری با مدل‌های غربی است ، اما صاحبان صنایع زیبایی دریافته‌اند که برای تضمین رونق تجارت خود نیازمند ارائه ی مدل‌های متنوع هستند و تبلیغات روی این مدل‌ها چنان قدرتمندانه پیش می‌رود که روز به روز به مشتریان آرایشگاه‌ها، فروشگاه‌ها و مراکز جراحی افزوده می‌شود.
 
جراحی؛ پرهزینه‌ترین راه زیبایی
جراحی‌های زیبایی را می‌توانیم به دو دسته ی اصلی تقسیم کنیم؛ جراحی‌های زیبایی که در ناحیه گردن و صورت انجام می‌شود از جمله بینی، پلک‌ها، کشیدن پوست صورت و گردن و جراحی‌هایی که به منظور تنظیم حدود بدن روی تنه و اندام‌ها انجام می‌شوند. آرایش، خالکوبی و لیزر:
 
بکش و خوشگلم کن!
شاید تصور شود که با این شرایط باید بازار تولید لوازم آرایش در ایران پر رونق باشد اما در حقیقت چنین نیست و لوازم آرایش وارداتی با وجود هشدارهای مسوولان وزارت بهداشت، همچنان مشتریان پر و پا قرص بیشتری نسبت به تولیدات داخلی دارند. صنعت زیبایی در ایران با وجود داشتن بازار مصرف، هنوز نتوانسته است جایگاه مطلوبی بیابد.
 
از سوی دیگر در کنار لوازم آرایش این روزها تاتو و خالکوبی در آرایشگاه‌های زنانه متداول شده و مشتریان مخصوص خود را یافته است اما مریم پاداش، متخصص پوست و زیبایی، گسترش گرایش افراد به تاتو و خالکوبی را غیرضروری و گاهی خطرناک می‌داند و می‌گوید: توصیه می‌شود افراد به هیچ عنوان از این شیوه ی مداخله در چهره استفاده نکنند. تاتو و خالکوبی هم برای مردان و هم برای زنان با خطرات گوناگونی مانند احتمال ابتلاء به بیماری‌هایی مانند ایدز، انواع هپاتیت، سفلیس و عوارضی از جمله اگزما، ایجاد گوشت یا بافت اضافه در موضع یا تورم همراه است.
این متخصص پوست می‌افزاید: تقریباً بیش از نیمی از افرادی که تاتو می‌کنند پس از مدتی از انجام این عمل پشیمان می‌شوند و در پی یافتن راه‌‌حلی برای بازگشت به شرایط سابق هستند. در صورتی که همه ی عوارض ناشی از تاتو قابل ترمیم و از بین رفتن نیست.
 در حال حاضر درمان با لیزر تنها راه علمی، بهداشتی برای کسانی است که از خالکوبی‌های خود پشیمان شده‌اند که این کار نیز کاملاً بی‌خطر نیست.
 ایرانی، ایرانی بپوش
به عقیده ی جامعه‌شناسان لباس در فرآیند هویت‌یابی انسان‌ها اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. در جامعه ی ما، شاید همین اهمیت موجب تکاپوی مسوولان کشور برای ساماندهی لباس و پوشش مردم و به خصوص خانم‌ها شده است.
 
عماد افروغ علت شکل‌گیری طرح سامان‌دهی لباس و مد را ، عرضه نشدن لباس متناسب با نمادهای ایرانی و بر اساس طراحی ایرانی می‌داند و می‌گوید: «در بازار لباس ایران رقابتی وجود ندارد. در صورتی که ما باید نمایشگاه بین‌المللی مد و سالنی برای مدهای فصلی داشته باشیم ، تا از موضع مدهای حوزه‌های تمدنی کشورهای اسلامی و شرقی و کشور خودمان دفاع کنیم و آنها را به نمایش بگذاریم.