پرش به محتوای اصلی
امروز: دوشنبه ۲ آذر ۱۴۰۵ | کانال‌های رسمی: ایتا بله روبیکا آی‌گپ سروش

جایگاه حقوقی زن از منظر امام علی (ع)

جایگاه حقوقی زن از منظر امام علی (ع)

امروزه محرز است که شرکت همگانی مردم برای توسعه پایدار و قابل کنترل لازم و اجتناب ناپذیر است.
زنان نیمی از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند.
آنان ذخیره‌های انسانی مهم و ارزشمندی برای سازندگی، اعتلای معنوی و مادی کشور محسوب می‌شوند و شرکت ایشان در فعالیت‌های اجتماعی در حوزه‌های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی از لوازم اساسی رشد کشور و از آرمان‌های انقلاب اسلامی تلقی می‌شود.
آنچه که موجب بالا رفتن میزان مشارکت زنان در جامعه می‌شود احترام به حقوق و شئون ایشان است.
بدون شناخت ویژگی‌های روانی، اخلاقی، نیازها، توانایی‌ها و ظرافت‌های دنیای شگفت انگیز بانوان و آگاهی از جایگاه حقیقی آنان در نظام هستی استفاده از عواطف، ادراکات، و توانی‌های جسمی و روحی زنان مقدور نیست.
اما علی رغم پژوهش‌ها و کوشش‌های انجام گرفته هنوز سؤالات و شبهاتی در این زمینه اذهان جوانان را به خود مشغول داشته است.
یکی از منابعی که از دیرباز در مباحث اخلاقی درباره جایگاه و منزلت زن در نگرش دینی به آن استناد شده است کلام امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در نهج‌البلاغه می‌باشد.
دسته‌ای با تمسک به‌ظاهر کلام حضرت کمال پذیری زن و وجود ارزش‌های والای انسانی او را انکار کرده و آن را موجودی دون و بی‌مایه پنداشته‌اند، گروهی دیگر با تأکید بر کرامت و منزلت زن کلام حضرت را منافی با مقام و جایگاه حقیقی زن انگاشته‌اند.
اکنون سؤال اینست، واقعیت چیست؟
در نگرش علی (علیه‌السلام) زن چگونه موجودی است؛ سلوک اجتماعی و سیره عملی حضرت کدام نظریه را تأیید می‌کند؛ آیا در طول زندگی حضرت می‌توان موردی یافت که عمل و کردار حضرت به‌گونه‌ای بوده است که با کرامت انسانی و مقام و منزلت زن منافات داشته باشد؟
عکس‌العمل حضرت در برابر عایشه بعد از جنگ جمل و شکست او چگونه بود؟
 در برابر دشمنی‌ها و توطئه‌های او، حضرت چه رفتاری داشت؟
آیا از حضرت در رابطه با کرامت و منزلت زن کلام صادر نشده است؟!
در زمینه حقوق زن چطور؟!
و در صورت صدور، جمع بین این اقوال چگونه خواهد بود؟!
و خلاصه آنکه آیا زن در دیدگاه علی (علیه السلام) موجودی ارزشمند و والا و برخوردار از حقوق انسانی است یا برعکس موجودی پست و بی‌ارزش است؟
کرامت و منزلت زن:
شناخت زن و منزلت او در حقیقت، شناخت انسان و کرامت اوست.
زن در آفرینش در بعد روحی و جسمی از همان گوهری آفریده شده که مرد آفریده شده است، تمایز و فرقی در حقیقت و ماهیت میان زن و مرد نیست.
قرآن کریم به‌صراحت از این حقیقت پرده برمی دارد و در اولین آیات سوره‌ای که نساء نامیده شده می‌فرماید:
«یا ایها الذین اتقوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحدة و خلق منها زوجها و بث منها رجالا کثیرا و نساء….»
آیت الله جوادی آملی در ذیل آیه می‌فرمایند:
«منظور از نفس در آیه کریمه همان گوهر، ذات و واقعیت شیء است و مراد از آن روح، جان و روان نیست. این مثل آنست که گفته می‌شود «فلان شیء فی نفسه» چنین است یعنی در ذات و هستی خود چنین است یا گفته می‌شود «جائنی فلان نفسه» یعنی فلان کس خودش آمده است. بنابراین آیه دلالت دارد که همه انسان‌ها از هر صنف، خواه زن و خواه مرد، از یک ذات و گوهر آفریده شده‌اند.
زیرا کلمه «ناس» شامل همگان می‌شود. پس حضرت حوا از همان ذات و گوهری آفریده شده که حضرت آدم (علیه السلام) از آن آفریده شده است، نه از گوهر دیگر و فرع بر مرد و زائد و طفیلی وی و…»
خداوند حکیم به جهت اهمیت مطلب و ثبوت آن در اذهان و رفع هر گونه شبهه در آیات متعددی آن را ذکر نموده است.
آیه‌ای که می‌فرماید:
«و من آیاته خلق لکم من انفسکم ازواجا لتسکنوا الی‌ها»
نیز دلالت دارد که ازواج و همسران شما مانند شما هستند و این مثل آیه‌ای است که می‌فرماید:
«اذ بعث فیهم رسولا من انفسهم»
از بیان آیات روشن شد که آفرینش زن و مرد از یک گوهر است و هیچ مزیتی برای مرد نسبت به زن در اصل آفرینش نیست.
اگر در بعضی روایات مزیتی این‌چنینی ذکر شده است یا از جهت سند نارساست و یا از جهت دلالت ناتمام است.

این نوشته را منتشر کنید:

دیدگاه خود را بنویسید