پرسش ـ خواهشمند است رابطه جن و انس را از ديدگاه اسلام بيان داريد و بفرماييد آيا ميتوان با جن ارتباط برقرار كرد؟حكم آن چيست؟
پاسخ ـ نخست توضيحات مختصري درباره جن و رابطه با آنان ضروري است:
1 . اين نوع مخلوقات، قبل از نوع بشر خلق شده اند.
2 . جنها از آتش و نوع بشر از خاك خلق شده اند. (سوره حجر، آيه 27، اشاره به دو مسئله فوق دارد)
3 . اين نوع از مخلوقات، مانند انسان، زندگي و مرگ و قيامت دارند. (سوره احقاف، آيه 18، به اين مطلب اشاره دارد.)
4. از قرآن استفاده ميشود كه اين نوع از جانداران، مانند ساير جانداران، نر و ماده و ازدواج و توالد و تناسل و تكاثر دارند. (سوره كهف، آيه 50 و سوره اعراف، آيه 27)
5 . آنان مانند نوع بشر داراي شعور و اراده هستند، علاوه بر اينكه كارهاي سريع و اعمالي را كه براي انسان عادي و به روال طبيعي انجامش محال است ميتوانند انجام دهند؛ چنان كه در آيات مربوط به داستان حضرت سليمان(ع) در قصه شهر سبا آمده است. (يكي از آيات آن، آيه 27 سوره نمل است.)
6 . جنها هم مانند انسان، مؤمن و كافر دارند. بعضي صالح و بعضي ديگر فاسدند. (آيات زير بر اين مطلب دلالت دارند: سوره ذاريات، آيه 56؛ سوره جن، آيه 1، 2، 11 و 14؛ سوره احقاف آيه ؛ سوره كهف، آيه 50.) (سيد محمد حسين طباطبايي، الميزان، ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني، ج 20 تهران: كانون انتشارات محمدي، 1352 ص 60 ـ 61.)
7 . به طريق عادي انسان با جن دوست نميشود؛ چون از سوره اعراف، آيه 27 و برخي آيات ديگر استفاده ميشود كه جن از ديد انسان پنهان است، ولي جهان خاكي و انسان براي جن قابل رؤيت و لمس است.
8 . در زبان قرآن از بدهاي آنان به «شيطان» تعبير شده است و فرمانرواي همه افراد شيطان، ابليس است. (علاوه بر آيات فراوان قرآن كريم، ر.ك: سيد ابوالفتح دعوتي، جن در قرآن بي جا: مهر، بي تا ص 23 ـ 39. )
9 . با توجه به اينكه خلقت جن مدتها پيش از خلقت انسان بوده است، احتمال ميرود كه دانش آنان بسيار پيشرفته و در جهات ديگري باشد، ولي به هر حال، استعداد انسان، برتر است و «علم اسماء» و استعداد خليفه خدا بودن، مخصوص انسان است. (همان، 37 ـ 38. )
10. يكي از نكات قابل توجه در مورد بدهاي آنان (شياطين) اين است كه تلاش ميكنند انسانها را مأيوس كنند و از اين طريق مانع پيشرفت آنها شوند. حضرت امام ميفرمود: «يأس را در ذهنتان وارد نكنيد كه اين از جنود (سربازان) شيطان است.» (امام خميني (ره)، صحيفه نور، ج 15 (تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1370) ص 92. )
بايد دانست كه وسوسهانگيزي نفساني، شهواني و لذتهاي زودگذر، يكي از ابزارهاي جنهاي بد (شياطين) است. بايد پيوسته مراقب بود كه در اين پيكار، حريف بر ما پيروز نشود، بلكه تلاش كنيم كه ما حريف را شكست دهيم.
همانطور كه گفته شد، انسان در حال عادي قادر به ديدن جهان جنيان نيست و آمد و رفت پي در پي و سريع آنان را مشاهده نميكند ولي بعضي از كارهاي آنان، به صورت وساوس شيطاني براي ما مشهود است و ما ميتوانيم جاي پاي آنان را در اتاقك ذهن خودمان مشاهده كنيم. البته خود انسان است كه مقدمه و زمينه چنين فعاليتهايي را براي آنان فراهم ميكند. (جن در قرآن، ص 46 ـ 49.) به تعبير قرآن، رابطه شيطان و گمراهان، رابطه پيشوا و پيرو است نه رابطه «اجبار كننده» و «اجبار شونده». (ناصر مكارم شيرازي، تفسير نمونه، ج 11 قم: دارالكتب الاسلاميه، 1367 ص 77.)
بخشي از سؤال آن است كه رابطه با جنها جايز است يا نه؟ به تعبير ديگر احضار جن جايز است يا نه؟
ما به نظري بر نخورديم كه احضار جن را جايز بداند، بلكه بر حرمت آن تصريح شده است و حتماً ضررهايي متوجه انسان ميشود كه حرام شده است. به عنوان مثال، فتواي حضرت امام(ره) چنين است: «جادو كردن، ياد دادن، ياد گرفتن و كسب كردن با آن حرام است و استخدام ملائكه و احضار جن و… و امثال ذلك از نظر حرمت ملحق به جادوگري است.» ( امام خميني (ره)، تحريرالوسيله، ج 1 (قم: دفتر انتشارات اسلامي، 1368) م 16. )
در پايان يادآوري اين نكته لازم است كه چون احضار جن حرام است، ديگر نوبت به اين مطلب نميرسد كه در مورد چگونگي ارتباط با جنها توضيحي داده شود.
نتيجه: از مطالب گذشته روشن شد كه اصل وجود جن و امكان ارتباط با آن مسلّم است. (در مورد حقيقت جن، آيتا للّه مكارم شيرازي در كتاب يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ ص 552 ـ 558 توضيحاتي داده است. همچنين در كتب تفسيري مطالبي در مورد جن مطرح شده است، از جمله تفسير نمونه، ج 25 صفحات 102، 107، 108، 110، 115 و 157.) كساني كه سركتاب باز ميكنند، ممكن است واقعاً با جنها مرتبط باشند و ممكن است ارتباطي برقرار نكنند و به دروغ، عدّهاي را فريب دهند تا به خواستههاي دنيايي خود برسند.
