قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم :
خوش گمانی به خدا
حُسنُ الظَّنِّ باللَّهِ مِن عِبادَهِ اللَّهِ تعالی.(۷/۳۴۱۸؛ الدره الباهره: ۱۸)
خوش گمانی به خداوند، جزو عبادت خداوند متعال است.
گمان خیر نسبت به برادر مسلمان
اُطلُبْ لأِخِیکَ عُذراً، فَانْ لَم تَجِدْ لَهُ عُذراً فَالَتمِسْ لَهُ عُذراً. (۷/۳۳۹۲؛ بحار: ۷۵/۱۹۷)
برای گفتار و کرداری که از برادرت سر میزند، عذری بجوی و اگر نیافتی، عذری بتراش.
پرهیز از بدگمانی نسبت به برادر مسلمان
ایّاکُم والظَّنَّ؛ فانَّ الظَّنَّ أکذَبُ الکَذِبِ.(۷/۳۳۹۴؛ بحار: ۷۵/۱۹۵)
از گمان بپرهیزید؛ زیرا گمان، دروغترین دروغ است.
پرهیز از پی جویی بعد از گمان بد
اذا ظَنَنتُم فلا تُحَقِّقُوا، واذا حَسَدتُم فلا تَبغُوا، واذا تَطَیَّرتُم فَامضُوا. (۷/۳۳۹۶؛ کنزالعمال: ۷۵۸۵)
هرگاه گمان (بد) بردید، پیرامون آن جستجو و تحقیق نکنید و هرگاه حسد ورزیدید، آن را دنبال نکنید و هرگاه فال بَد زدید (اعتنا نکرده) کار خود را انجام دهید.
