درخواست شفاعت از غیر خدا

پرسش:آیا در خواست شفاعت از غیر خداوند حرام است؟
       
پاسخ: یکى از ادله ى وهابیان بر تحریم درخواست شفاعت از اولیاى خدا، این است که به حکم صریح قرآن ما نباید در مقام دعا غیر خدا را بخوانیم و درخواست شفاعت از غیر او یک نوع درخواست حاجت از غیر خدا است.
قرآن مجید مى فرماید:
( فَلا تَدْعُوا مَعَ اللّهِ أَحَداً ).( [۱]) 
«با خدا، غیر خدا را نخوانید».
هرگاه دعوت غیر خدا حرام است و از طرف دیگر، شفاعت براى اولیاى او ثابت مى باشد راه جمع همان است که شفاعت اولیا را از خدا بخواهیم نه از خود آنان.
گواه بر این که این نوع دعوت ها عبادت و پرستش است آیه زیر مى باشد:
( وَ قَالَ رَبُّکُمْ اُدْعُونى أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَستَکبروْنَ عَنْ عِبادَتِى سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ ). ( [۲])
« و خداوند شما فرمود مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم، کسانى که از پرستش من کبر مىورزند وارد دوزخ مى گردند».
دقت کنید در آغاز آیه، لفظ «دعوت» و در آخر آیه، لفظ عبادت به کار رفته است و این گواه بر این است که دعوت و عبادت یک مفهوم دارند.
در ارشاد القلوب و دیگر کتابهاى اخلاق وارد شده است:
«الدُّعاء مُخّ الّعِبادَه»: «دعا کردن مغز پرستش است» .( [۳])
در پاسخ به این شبهه باید گفت:
اوّلاً: مقصود از تحریم دعوت غیر خدا در جمله «فلاتدعوا» مطلق خواندن و درخواست نیست بلکه مقصود از تحریم دعوت، تحریم پرستش غیر خدا است، به گواه ما قبل آیه که مى فرماید ( وَ اِنَّ الْمَساجِدَ للّه )این جمله دلیل بر این است که مقصود از دعوت در آیه دعوت خاصى است که ملازم با پرستش مى باشد، و آن قیام توأم با ذلت و خضوع بى نهایت در برابر کسى که او را اختیار دار جهان و حاکم مطلق بر صحنه آفرینش مى داند( [۴]) و هرگز این قیود در درخواست شفاعت از کسى که خدا به او چنین حقى را اعطا کرده است که به اذن او شفاعت کند، وجود ندارد.
ثانیاً: آنچه در آیه تحریم شده است این است که کسى را همراه خدا، بخوانیم و او را در رتبه خدا بیاندیشیم، چنانکه لفظ «مع اللّه» روشنگر این مطلب است اگر کسى از پیامبر بخواهد که در حق او دعا کند که خدا گناهان او را ببخشد یا حاجت او را بر آورده کند، هرگز همراه خدا کسى را نخوانده است بلکه حقیقت این دعوت جز دعوت خدا چیز دیگرى نیست.
 
اگر در خواست حاجت از بت، در برخى از آیات، شرک معرفى شده است به خاطر این است که آنها را قادر به انجام مقاصد خویش مى دانستند از این رو قرآن مجید در مقام انتقاد از این نوع اندیشه ها چنین مى فرماید:
( وَالَّذِینَ تَدْعُونَ مِن دُونِهِ لا یَسْتَطِیعُونَ نَصْرَکُمْ  وَ لا أََنْفُسَهُمْ یَنْصُرُونَ ) .( [۵])
«بت هایى را که به عنوان معبود جز خدا مى خوانید نمى توانند شما را و خود را کمک کنند».
و نیز مى فرماید:
( اِنَّ الّذِینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ عِبادٌ أَمْثالُکُمْ… ).( [۶]) 
«کسانى که جز خدا مى خوانید بسان شما بندگان خدا هستند».
کوتاه سخن اینکه: مشرکان درباره بت ها قدرت هاى فوق العاده مى اندیشیدند، و با نهایت ذلت و خضوع در برابر آنها ایستاده و عرض حاجت مى کردند و آنها را  متصرف مطلق و فاعل تام در جهان آفرینش مى دانستند.
البته درخواست حاجت به این شکل قطعاً حرام و بت پرستى خواهد بود.
ولى درخواست شفاعت و دعا از شخصى که خدا به او چنین و مقامى را داده است فاقد این شرایط است.
ثالثاً:‏دعوت معنى وسیع و گسترده اى دارد و احیاناً به طور مجاز در عبادت استعمال مى شود، مانند آیه( [۷]) و حدیثى( [۸]) که مستدل با آن استدلال کرده است در صورتى که چنین استعمالات جزئى به صورت مجاز دلیل نمى شود که همیشه دعوت را به معنى عبادت تفسیر کنیم و درخواست حاجت و دعاء از کسى، به شکل معقول را محکوم به شرک بنماییم.( [۹])
  
—————————
پینوشت ها: 
 
[۱] . جن/۱۸.
[۲] . غافر/۶۰.
[۳] . ارشاد القلوب دیلمى، ص ۱۳۵.
[۴] . در حقیقت معنى آیه چنین است: ( فلا تعبدوا مع اللّه أحداً ) چنان که در آیه دیگر مى فرماید: ( وَلا یَدْعُوا مَعَ اللّه إِلهاً آخَر ) .
[۵] . اعراف/۱۹۷.
[۶] . اعراف/۱۹۴.
[۷] . ( اُدْعُونى اَسْتَجبْ لَکُمْ إنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِروُنَ… ) .
[۸] . « الدُّعاءُ مُخُّ الْعِبادَهِ» .
[۹] . منشور جاوید، ج۸، ص ۱۴۱ ـ ۱۴۳.
      
—————————
 
منبع:پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی