قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم :
دعا، مغز عبادت
الدُّعاءُ مُخُّ العِبادَهِ، ولا یَهلِکُ مَعَ الدُّعاءِ أحَدٌ.(۴/۱۶۴۴؛ بحار: ۹۳/۳۰۰)
دعا، مغز (و عصاره) عبادت است و هیچ کس با دعا کردن هلاک نمیشود.
سلاح مؤمن
الدُّعاءُ سِلاحُ المُؤمِنِ وَعَمودُ الدّینِ وَنورُ السَّماواتِ والأرضِ.(۴/۱۶۴۴ بحار: ۳۰۰/۹۳)
همانا دعا، سلاح مؤمن است و ستون دین و نور آسمان ها و زمین.
ناتوان ترین مردم
انَّ أعجَزَ النّاسِ مَن عَجَزَ عَنِ الدُّعاءِ.(۴/۱۶۴۶؛ امالی طوسی: ۸۹)
ناتوان ترین مردم کسی است که از دعا کردن ناتوان باشد.
باز شدن در رحمت الهی
أفضَلُ العِبادَهِ الدُّعاءُ، فاذا أذِنَ اللَّهُ لِلعَبدِ فی الدُّعاءِ فَتَحَ لَهُ بابَ الرَّحمَهِ، انّهُ لَن یَهلِکَ مَعَ الدُّعاءِ أحَدٌ.(۴/۱۶۴۶؛ تنبیه الخواطر: ۲/۲۳۷)
برترین عبادت دعاست. هرگاه خداوند به بنده اذن (و توفیق) دعا دهد، دَرِ رحمت را به روی او بگشاید. بی گمان هیچ کس با دعا کردن هلاک نمیشود.
دعا، برگرداننده قضای حتمی لا یَرُدُّ القَضاءَ الَّا الدُّعاءُ.(۴/۱۶۴۸؛ مکارم الاخلاق: ۲/۷)
قضا را چیزی جز دعا بر نمیگرداند.
دعا، دافع بلایا
اِدفَعوا أبوابَ البَلاءِ بِالدُّعاءِ.(۴/۱۶۵۰؛ بحار: ۹۳/۲۸۸)
درهای بلا را با دعا ببندید.
یاد خداوند در ایام شادمانی
أوْحَی اللَّهُ تَعالی الی داودَ صَلَواتُ اللَّهِ عَلَیهِ: اُذکُرْنی فی أیَّامِ سَرَّائکَ حَتّی أستَجِیبَ لَکَ فی أیَّامِ ضَرَّائکَ.(۴/۱۶۵۲؛ بحار: ۹۳/۳۸)
خداوند متعال به داود، صلوات اللَّه علیه، وحی فرمود که: در زمان آسایش و خوشی به یاد من باش، تا من در هنگام سختی و گرفتاری دعایت را اجابت کنم.
یاد خدا در همه حال
تَعَرَّفْ الَی اللَّهِ فِی الرَّخاءِ یَعرِفْکَ فِی الشِّدَّهِ.(۴/۱۶۵۲؛ بحار: ۷۷/۸۷)
در هنگام آسایش، خود را به خدا بشناسان تا در هنگام گرفتاری و سختی تو را بشناسد.
همه چیز را از خدا خواستن
سَلُوا اللَّهَعزّ و جل ما بدا لَکُم مِن حوائجِکُم حتّی شِسعَ النَّعلِ؛ فانّهُ انْ لَم یُیَسِّرْهُ لَم یَتَیسَّرْ.(۴/۱۶۵۲؛ بحار: ۳/۲۹۵)
برای هر حاجتی که دارید، حتّی اگر بند کفش باشد، دست خواهش به سوی خداوند عزّ و جل دراز کنید؛ زیرا که تا او آن را آسان نگرداند آسان (و برآورده) نشود.
کلید اجابت
اذا أرادَ اللَّهُ أن یَستَجِیبَ لعبدٍ أذِنَلَهُ فی الدُّعاءِ.(۴/۱۶۵۴؛ کنزالعمال: ۳۱۵۶)
هرگاه خداوند بخواهد که خواهش بندهای برآورد، اجازه (و توفیق) دعا کردن به او عطا فرماید.
به استجابت نرسیدن دعا
انَّ العبدَ لَیَرفَعُ یَدَهُ الی اللَّهِ ومَطعَمُهُ حَرامٌ، فکیفَ یُستَجابُ لَهُ وهذا حالُهُ ؟!(۴/۱۶۵۸؛ ارشاد القلوب: ۱۴۹)
همانا بنده دستش را (برای دعا) به درگاه خدا بالا میبرد، در حالی که خوراکش حرام است؛ با چنین حالی، چگونه دعایش مستجاب شود؟!
لقمه حلال و پذیرش دعا
أطِبْ کَسبَکَ تُستَجَبْ دَعوَتُکَ،فانَّ الرّجلَ یَرفَعُ اللُّقْمَهَ الی فِیهِ (حَراماً) فما تُستَجابُ له دَعوَهٌ أربَعینَ یوماً.(۴/۱۶۵۸؛ مکارم الاخلاق: ۲/۲۰)
در آمدت را پاک کن تا دعایت مستجاب شود؛ زیرا هرگاه آدمی لقمه [حرام ] به دهان خود ببرد، تا چهل روز دعایی از او پذیرفته نمیشود.
غفلت و پذیرفته نشدن دعا
اِعلَموا أنّ اللَّهَ لا یَستجیبُ دُعاءً مِن قلبٍ غافِلٍ لاهٍ.(۴/۱۶۵۸؛ بحار: ۹۳/۳۲۱)
بدانید که خداوند، دعایی را که از دلی غافل و بیخبر باشد، نمیپذیرد.
زمان رقت قلب، زمان پذیرش دعا
اغتَنِموا الدُّعاءَ عند الرِّقَّهِ فانَّها رحمهٌ.(۴/۱۶۶۰؛ الدعوات راوندی: ۳۰)
دعا کردن را در هنگام رقّت قلب غنیمت شمرید، که رقّت قلب، رحمت است.
آغاز دعا
لا یُرَدُّ دُعاءٌ أوَّلُهُ بِسمِ اللَّهِ الرّحمنِ الرَّحیمِ.(۴/۱۶۶۲؛ الدعوات راوندی: ۵۲)
دعایی که با «بسم اللَّه الرحمن الرحیم» آغاز گردد، ردّ نمیشود.
دعای نافرجام
انَّ کُلَّ دُعاءٍ لا یَکونُ قَبلَهُ تَمجیدٌ فَهُوَ أبتَرُ.(۴/۱۶۶۲؛ بحار: ۹۳/۳۱۷)
هر دعایی که با تمجید (خدا) آغاز نشود نافرجام است.
درخواست های فراوان و بزرگ از خدا
سَلُوا اللَّهَ وأجزِلُوا، فانَّهُ لا یَتَعاظَمُهُ شیءٌ.(۴/۱۶۶۶؛ بحار: ۹۳/۳۰۲)
از خداوند بخواهید؛ و زیاد بخواهید، زیرا هیچ چیز برای او زیاد و بزرگ نیست.
درخواست از خدا برای همه
اذا دَعا أحَدٌ فَلْیُعِمَّ فانّه أوجَبُ للدُّعاءِ، ومَن قَدَّمَ أربعینَ رَجُلاً مِن اخوانِهِ قَبلَ أن یَدعُوَ لِنفسِهِ استُجِیبَ لَهُ فیهِم وفی نفسِهِ. ۴/۱۶۶۸؛ بحار: ۹۳/۳۱۳)
هر گاه یک نفر دعا میکند، برای همه دعا کند؛ زیرا این دعا به اجابت نزدیک تر است. کسی که پیش از دعا کردن برای خود برای چهل نفر از برادرانش دعا کند، آن دعا در حقّ آنان و در حقّ خودش مستجاب شود.
دعای پنهانی
دَعوهٌ فی السِّرِّ تَعدِلُ سبعینَ دَعوهً فی العَلَانِیَهِ.(۴/۱۶۶۸؛ الدعوات راوندی: ۱۸)
یک دعای پنهانی برابر است با هفتاد دعای آشکار.
دعا با حال یقین به اجابت
اُدْعُوا اللَّهَ وأنتُم مُوقِنونَ بالاجابَهِ.(۴/۱۶۶۸؛ بحار: ۹۳/۳۰۵)
خداوند را با حال یقین به اجابت بخوانید.
بهترین زمان دعا
خیرُ وقتٍ دَعَوتُم اللَّهَ عزّ و جل فیهِ الأسحارُ (۴/۱۶۷۰؛ کافی: ۲/۴۷۷)
بهترین زمان برای این که خداوند عزّ و جل را بخوانید، سحرگاهان است.
پافشاری در دعا
رَحِمَ اللَّهُ عبداً طَلَبَ مِن اللَّهِعزّوجل حاجهً فَألَحَّ فی الدُّعاءِ، اُستُجِیبَ لَهُ أو لم یُستَجَبْ (لَهُ).(۴/۱۶۷۰؛ کافی: ۲/۴۷۵)
خدا رحمت کند بندهای را که از خداوند عزّ و جل حاجتی بخواهد و در دعا (برای آن حاجت) پافشاری کند، خواه دعایش اجابت شود و یا نشود.
واگذاری امور به خداوند
قالَ اللَّهُ تَبارَکَ وتَعالی: یابنَ آدَمَ، أطِعْنی فیما أمَرتُکَ، ولا تُعَلِّمْنی ما یُصلِحُکَ. (۴/۱۶۷۲؛ بحار: ۷۱/۱۷۸)
خداوند تبارک و تعالی فرموده است: ای آدمیزاد ! از فرمانی که به تو دادهام اطاعت کن و صلاح کار خود را به من نیاموز.
یاد خدا، عامل عطای خداوند
یقولُ اللَّهُ: مَن شَغَلَهُ ذِکری عنمَسألَتی أعطَیتُهُ فوقَ ما اُعْطِی السائلینَ. (۴/۱۶۷۴؛ بحار: ۹۳/۳۲۳)
خداوند میفرماید: کسی که یاد من او را از خواهش از من غافل کند، بالاتر از آن چیزی که به سائلان میدهم، او را عطا کنم.
دعای مستجاب (نفرین پدر)
ایَّاکُم ودَعوَهَ الوالِدِ، فانَّها أحَدُّ مِن السَّیفِ.(۴/۱۶۷۶؛ بحار: ۷۴/۸۴)
از نفرین پدر بترسید، که آن از شمشیر برنده تر است.
دعای مستجاب (اطفال بی گناه)
دعاءُ أطفالِ اُمَّتی مُستَجابٌ ما لَم یُقارِفوا الذُّنوبَ.(۴/۱۶۷۶؛ بحار: ۹۳/۳۵۷)
دعای کودکان امّت من، در صورتی که به گناهان آلوده نشده باشند، مستجاب میشود.
دعاهای مردود
سألتُ اللَّهَ أن لا یَستَجیبَ دعاءَ حبیبٍ علی حبیبِهِ.(۴/۱۶۷۸؛ بحار: ۹۳/۳۷۸)
من از خداوند خواهش کردم که نفرینِ دوست را در حقّ دوستش مستجاب نکند.
تاثیر دعاانَّ رَبَّکم حَیِیٌّ کریمٌ، یَستَحیِی أن یَبسُطَ العبدُ یَدَیهِ الَیهِ فَیَرُدَّهُما صِفراً.(۴/۱۶۸۴؛ کنز العمال: ۳۱۲۸)
همانا پروردگار شما با حیا و بخشنده است و شرم دارد از این که بنده دستان نیازمند خود را به سویش بگشاید و او آنها را خالی بازگرداند.
