عواقب سهل ‏انگاري نماز

پرسش. در روايتي آمده است كه پانزده عقوبت براي كسي است كه به نماز توجه نكند. در اين مورد توضيح دهيد.

پاسخ: اصل روايت اين است كه رسول خدا صلي ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله به دختر گرامي‏اش فرمود:

كسي كه در نمازش سهل انگاري كند ـ چه مرد باشد چه زن ـ خداوند او را به پانزده خصلت مبتلا مي‏كند كه شش مورد آن در دنياست و سه مورد هنگام مرگ او و سه بلا در قبرش و سه مورد در روز قيامت، زماني كه محشور مي‏شود. اما آنچه كه در دنيا به او مي‏رسد: اول اينكه بركت از عمرش برداشته مي‏شود و [دوم] اينكه بركت از رزقش مي‏رود و [سوم] خداوند عزّوجلّ سيماي صالحان (و نورانيت) را از چهره‏اش مي‏برد و [چهارم] هر عملي انجام دهد به او اجر داده نمي‏شود و [پنجم] دعاي او به آسمان نمي‏رود و ششم اينكه براي او بهره‏ اي از دعاي صالحان نيست و امّا آنچه كه هنگام مرگش به او مي‏رسد: نخستين آن سه اين است كه ذليلانه مي‏ميرد و دوم اينكه گرسنه مي‏ميرد و سوم اينكه عطشان مي‏ميرد پس اگر به او آب نهرهاي دنيا چشانده شود، عطش او از بين نمي‏رود و اما آنچه كه در قبرش به او مي‏رسد: اولين آنها اين است كه خداوند فرشته‏اي را موكل او قرار مي‏دهد كه در قبرش بر او سخت مي‏گيرد و دوم اينكه قبرش بر او تنگ مي‏شود و سوم اينكه قبرش تاريك است و اما آنچه كه در روز قيامت وقتي كه از قبرش خارج مي‏شود، به او مي‏رسد: اولين آنها اين است كه خداوند فرشته‏اي را موكل مي‏كند تا او را به رو بر زمين بكشاند درحالي‏كه مردم به او نگاه مي‏كنند و دوم اينكه از او حساب شديدي مي‏كشد و سوم اينكه خداوند به او نظر نمي‏اندازد و او را پاك نمي‏كند و براي او عذاب دردناكي است.   ( مستدرك الوسائل، ج3، ص 23 ـ 24.)  
نكته قابل توجه در اين روايت اين است كه اين همه بلا و عذاب الهي مخصوص كسي است كه نسبت به نماز سهل ‏انگار است نه كسي كه نماز خواندن را به طور كلي ترك كرده باشد؛ چنان‏كه عبارت «مَنْ تَهاوَنَ بصلاتِهِ» در ابتداي اين روايت مي‏رساند. نظير همين مطلب در روايت ديگري كه امام صادق عليه ‏السلام فرموده است، يافت مي‏شود كه اين ابتلائات براي كسي است كه نماز را سبك بشمارد. در اين روايت حضرت عليه ‏السلام فرمود:
    إنّه لا يَنالُ شَفاعَتَنا مَنِ اسْتَخَفَّ بالصلاة.    (الكافي، ج 3، ص 270.)       
البته اين موارد براي كسي كه نماز نمي‏خواند، به طريق اولي وجود دارد.