من ((شير خشت )) هستم !

برادرانم بيد خشت – ترنجبين – ون انگبين – شكر گز – و شكر تيغال و بيست انگبين ديگر مي باشند. ما جزو انگبين هاي دوايي هستيم و با انگبين هاي غذايي گز انگبين و گز علفي برادر ناتني مي باشيم و فرق ما بيشتر در خاصيت مسهلي ما است زيرا به مقدار زياد خاصيت اسهالي داريم ولي اسهال ما بدون اذيت و اضطراب است و پس از آنكه معده را پاك كرديم ، توليد يبوست نمي نماييم و بهترين مسهل براي اطفال و پيران سالخورده مي باشيم ، در گذشته ما قلم مهمي از صادرات ايران را تشكيل مي داديم ولي اكنون كمي از مصرف ما كم شده و كشورهاي ديگر بازار ما را گرفته اند!
((منج )) من از دسته سوم يعني ((ميكرومنج ))ها است ، در اثر خراش  وارده بر روي پوست برخي گياهان ميكرومنج من وارد عمل شده و مرا مي سازد – در خراسان و هرات مرا از گياهي به نام ((كاروان كش )) مي گيرند و نوع عالي من است . به اين گياه ((كشيرو)) نيز مي گويند، ولي در شهرهاي ديگر ايران ، نوع ديگر من از گياه ((كپ شير)) به عمل مي آيد. اين گياه در كرج – ارنگه – آذربايجان – اروميه – صائين قلعه – زنجان – رودبار و بلوچستان مي رويد، ولي در همه جا شير خشت نمي دهد و علت آن عدم وجود ((ميكرومنج )) در آن نواحي است ، محصول من در سال هاي خشك بيشتر از سال هاي باراني است . حال اجازه بفرماييد ساير برادران خود را معرفي كنم و بعد خواص مشترك خود را براي شما شرح دهيم .بيد خشت
انگبين من از گياهي از خانواده ي بيد بدست مي آيد. اين بيد در مازندران به نام نك در رامسر و تنكابن فوكا و در گيلان ويدار نام دارد.
اين بيد در جوستان طالقان ، نزديك تبريز و در جنوب ايران كوه هاي اطراف شيراز مي رويد، پزشكان قديم ايران انگبين مرا خنك ترين و بهترين نوع انگبين مي دانستند.ترنجبين
اسم من در اصل ترانگبين بوده ولي اعراب آنرا ترنجبين كردند. در اروپا به نام مان ايران معروف مي باشم ، مرا از خارشتر مي گيرند. همان بته اي كه در شب چهارشنبه سوري به شهرها مي آورند و آتش مي زنند و شما از روي آن مي پريد. در اكثر نقاط ايران مي رويم ولي در همه جا ترنجبين نمي دهم چون منجك من در همه جا نيست . من علاوه بر خواص طبي و درماني براي شيرين كردن داروها به مراتب بهتر از قند مي باشم .شكر تيغال
گياه من تيغي است از خانواده خارخاسك ، به نام تيغال و تيهال ، و منجك آن از دسته ي قاب بالان است ، به نام خز و كك . طرز ساختمان من با ساير انگبين ها فرق دارد، زيرا خز و كك مرا براي تغذيه خود نمي سازد، بلكه براي حفظ نوزاد خود نيكنوش گياهان را گرفته ، و آنرا به صورت انگبين در آورده ، و مانند پيه دور تخمها و نوزاد خود مي بندد و پس از چندي كه نوزاد بالغ شد، پيله را سوراخ كرده از آن خارج مي شود. تركيبات اين پيله عبارتند از سلولز – نشاسته و قندي به نام تره هالز – در آن يك ماده ي ضد حساسيت نيز وجود دارد. و به همين جهت است كه بعضي از بيماراني كه مبتلا به تنگ نفس مي باشند، از جوشانده ي من بهره مند مي گردند. من مانند ساير انگبين ها ملين بوده و دستگاه گوارش را منظم مي نمايم . به گياه من اعراب ((رعي الايل )) و ((شوك الجمال )) – ((شوك الجمل )) – ((شكر تيار)) هم ميگويند. جهت سرفه و سوزش مري توصيه شده ام – صدا را زياد مي كنم و خشكي گلو را برطرف كرده ، نرم مي نمايم . زياده روي در خوردن من توليد قي مي نمايد و مقدار خوراك من تا هجده گرم مي باشد. صاحب كتاب اختيارات مرا اشتباها ((سكرالعشر)) دانسته است و من غير از آن مي باشم !خواص مشترك انگبينها
حال كه مختصري از خواص چند تن از ما خانواده را دانستيد، اجازه بفرماييد خواص مشترك خودمان را كه مخصوص تمام انگبين هاي غذايي و دوايي مي باشند شرح دهم .
از نظر كلي ما انگبين ها همان شراب رنگارنگ هستيم كه در سوره ي نحل به آن اشاره شده است . زيرا چهل تا پنجاه درصد از تركيب ما يك ماده ي شيرين است كه در شيمي به آن مانيت مي گويند. اين ماده گرچه به ظاهر نوعي قند است ، ولي از نظر علمي نوعي الكل شناخته شده است . الكلي كه در اصل مايع نيست و مستي نمي آورد، مايعي است مفيد كه چون وارد دهان شود، آنرا خنك مي كند و عطش را برطرف مي سازد.
نيكنوشي است كه شفا را در بردارد و هر دارويي با آن همراه شود اثرش چندين برابر مي شود.
ما مثل ساير الكل ها خاصيت ضدعفوني كننده داريم و ميكربها را از بين مي بريم و با اين حال هيچگونه ضرر و حساسيت نداريم . ما به مقدار كم ملين و به مقدار زياد مسهل هستيم ، و اسهال ما با ساير مسهل ها فرق دارد. پس از آنكه معده را پاك كرديم ، ايجاد يبوست نمي نماييم . ضمنا صفرا و اخلاط سوخته را دفع مي نماييم . مقوي كبد، معده و روده ها هستيم . حرارت و التهابات دروني راتسكين مي دهيم و غم و غصه را برطرف مي سازيم . سينه و گلو را نرم كرده ، سرفه را تسكين مي دهيم . اگر مبتلا به نزله و سرفه نيستيد، بهتر است ما را همراه با گلاب يا هل ميل نماييد. چه در اين صورت مفيدتر مي باشيم . مبتلايان به حصبه و ساير امراض عفوني روده اي كه احتياج به تبريد دارند، و هندوانه به علت داشتن نفخ براي روده ي آن ها خوب نيست ، مي توانند آب هندوانه را گرفته و همراه با ما نوش نمايند، و ما همگي مخلوط با آب جوشانده ي جو (ماءالشعير) مسهل خوبي براي مبتلايان به تب هاي حاد هستيم ، اطفال و سالخوردگان مسهلي مناسب تر از ما ندارند. ضماد ما ضدعفوني كننده پوست بوده ، رنگ چهره را باز مي نمايد. اگر شير نجوشيده را با ما مخلوط و شيرين كنيد و آنرا به صورت بماليد جهت طراوات گونه بسيار مؤ ثر مي باشند. اگر دم كرده ي زيره را با ما شيرين كرده و بنوشيد قرقر شكم را از بين مي بريم . اگر شير تازه دوشيده را با ما شيرين كرده ميل نماييد، شهوت را تقويت مي كنيم ، و بدن را گرم مي نماييم . در تب هاي حاد، آبله مرغان و انواع حصبه و اسهال خوني و بواسير و پيدا شدن خون در ادرار، از خوردن ترنجبين خودداري كرده ، و به جاي آن شير خشت يا بيد خشت ميل نماييد زيرا در بين ما تنها ترنجبين است ، كه توليد صفرا مي كند. ما همه داراي ويتامين هاي مختلف ، مخصوصا ويتامين ((D)) هستيم و املاح زياد مخصوصا كلسيم داريم و به همين جهت است كه براي معالجه و پيشگيري نرمي استخوان اثري نيكو و مؤ ثر داريم . اين شيرين كردن داروها حتما از ما استفاده كنيد، زيرا به علت داشتن اشعه راديواكتيو، اثر داروها را چند برابر مي نماييم . شيريني ما نه تنها براي دندان مضر نيست ، بلكه از كرم خوردن و پوسيدگي آن جلوگيري مي نمايد. در فصل زمستان صبحانه يك ليوان شير كه با ترنجبين شيرين شده باشد اضافه كنيد، از عوارض آن روي كبد جلوگيري كرده ايد.