نفاق، سیاه کننده قلب
انّ النِّفاقَ یَبدو لُمظَهً سَوداءَ، فکُلّما ازدادَ النِّفاقُ عِظَماً ازدادَ ذلکَ السَّوادُ، فاذا استَکمَلَ النِّفاقُ اسوَدَّ القَلبُ.(۱۳/۶۴۱۶؛ کنزالعمال: ۱۷۳۴)
نفاق، ابتدا به صورت نقطه ای سیاه ظاهر میشود و هرچه نفاق بیشتر شود، آن نقطه بزرگ تر میگردد و چون نفاق به مرحله کمال رسد، دل به کلّی سیاه میشود.
نشانه های مناف
المُنافِقُ مَن اذا وَعَدَ أخلَفَ، واذا فَعَلَ أفشی، واذا قالَ کَذَبَ، واذا ائتُمِنَ خانَ، واذا رُزِقَ طاشَ ، واذا مُنِعَ عاشَ.(۱۳/۶۴۱۶؛ بحار: ۷۲/۲۰۷)
منافق کسی است که هرگاه وعده دهد خُلف وعده کند، و هرگاه کاری کند آن را فاش سازد (و در بوق دَمَد)، و هرگاه سخن بگوید دروغ گوید، و هرگاه امانتی به او سپارند خیانت ورزد، و هرگاه روزی داده شود، سبکسری کند، و هرگاه روزی داده نشود (وتنگدست گردد) به غلّ و غش روی آورد.
ناسازگاری باطن و ظاهر، نشانه نفاق
مَن خالَفَت سَریرَتُهُ عَلانِیَتَهُ فهُو مُنافِقٌ کائناً مَن کانَ.(۱۳/۶۴۲۰؛ بحار: ۷۲/۲۰۷)
کسی که باطنش با ظاهرش ناسازگار باشد او منافق است، هر که میخواهد باشد.
یکی نبودن دل و بدن، نشانه نفاق
ما زادَ خُشوعُ الجَسَدِ علی ما فی القَلبِ فهُو عِندَنا نِفاقٌ. (۱۳/۶۴۲۰؛ کافی: ۲/۳۹۶)
چنانچه خشوعِ بدن، بر خشوعِ دل بچربد این در نظر ما نفاق است.
محشور شدن منافق با چهره آتشین
ذو الوَجهَینِ فی الدُّنیا یأتی یَومَ القِیامَهِ ولَهُ وَجهانِ مِن نارٍ. (۱۳/۶۴۲۶؛ الترغیب والترهیب: ۳/۶۰۳)
آن که در دنیا دوچهره باشد، روز قیامت با دو چهره آتشین محشور میشود.
بلند فرستادن صلوات، محو کننده نفاق
ارفَعوا أصواتَکُم بالصَّلاهِ علَیَّ؛ فانّها تَذهَبُ بالنِّفاقِ.(۱۳/۶۴۲۶؛ کافی: ۲/۴۹۳)
با صدای بلند بر من صلوات بفرستید؛ زیرا که آن نفاق را از بین میبرد.